Cao tốc Hậu Giang – Cà Mau: Nhiều gói thầu chậm tiến độ, dự toán phải giảm 292 tỷ đồng

MTXD - Thanh tra Chính phủ xác định Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau còn tồn tại trong phân chia gói thầu, xác định giá cát đắp nền, quản lý khối lượng và thực hiện hợp đồng. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận phải giảm giá trị hợp đồng, dự toán và giá các gói thầu tổng số tiền khoảng 292,180 tỷ đồng.

Ngày 29/6/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 2027/TB-TTCP về việc giải mật một phần Kết luận thanh tra số 316/KL-TTCP ngày 16/9/2025, liên quan việc chấp hành chính sách, pháp luật trong thực hiện Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021–2025.

Việc giải mật được thực hiện theo Quyết định số 640/QĐ-TTCP ngày 29/6/2026 của Tổng Thanh tra Chính phủ. Trong số 6 dự án thành phần được thanh tra trên hồ sơ, Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau được xác định còn nhiều tồn tại từ khâu phân chia gói thầu, lập dự toán đến thực hiện hợp đồng và tiến độ thi công.

Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau được Bộ Giao thông vận tải giao Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận làm chủ đầu tư tại Quyết định số 912/QĐ-BGTVT ngày 13/7/2022. Dự án có chiều dài khoảng 73 km, tổng mức đầu tư 17.152,65 tỷ đồng, được chia thành 3 gói thầu xây lắp.Trong đó, gói thầu XL-01 có giá trị 7.256 tỷ đồng, gói XL-02 có giá trị 3.835 tỷ đồng và gói XL-03 có giá trị 3.334 tỷ đồng.Ngày 18/10/2022, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận có Tờ trình số 2899/PMUMT-KHTH trình Bộ Giao thông vận tải, đề xuất chia dự án thành 4 gói thầu xây lắp gồm XL-01, XL-02, XL-03 và XL-04.

Đến ngày 1/11/2022, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận tiếp tục có Tờ trình số 3070/PMUMT-KHTH, đề xuất chia lại dự án thành 3 gói thầu bằng việc gộp gói XL-01 và XL-02 thành một gói. Phương án này được Cục Quản lý đầu tư xây dựng thẩm định để Bộ Giao thông vận tải phê duyệt bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu.Theo kế hoạch, gói XL-02 tổ chức lựa chọn nhà thầu trong quý IV/2022. Hai gói thầu còn lại tổ chức lựa chọn nhà thầu trong khoảng thời gian từ quý IV/2022 đến quý I/2023. Cả 3 gói thầu đều có thời gian thực hiện hợp đồng 1.020 ngày và cùng mang tính chất kỹ thuật là công trình đường, cầu.

Thanh tra Chính phủ nhận định giá trị gói thầu XL-01 là 7.256 tỷ đồng, chênh lệch lớn so với gói XL-02 trị giá 3.835 tỷ đồng và gói XL-03 trị giá 3.334 tỷ đồng. Việc phân chia này được xác định không hợp lý về quy mô gói thầu theo khoản 3 Điều 33 Luật Đấu thầu năm 2013.Theo quy định này, việc phân chia dự án thành các gói thầu phải căn cứ vào tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện, bảo đảm tính đồng bộ của dự án và quy mô gói thầu hợp lý.

Thanh tra Chính phủ cũng cho rằng việc phân chia gói thầu chưa thực hiện đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về khắc phục tình trạng chia nhỏ gói thầu với quá nhiều nhà thầu tham gia, có thể gây mất nhiều thời gian, khó liên thông, kết nối, dẫn đến chậm trễ.Trước đó, ngày 23/9/2022, Phó Thủ tướng Chính phủ có ý kiến tại Văn bản số 6347/VPCP-CN của Văn phòng Chính phủ, yêu cầu Bộ Giao thông vận tải không chia nhỏ gói thầu vì việc chia quá nhiều gói thầu có thể gây mất thời gian, khó liên thông, kết nối, làm chậm tiến độ và tăng kinh phí.

Ngày 26/10/2022, Cục Quản lý đầu tư xây dựng ban hành Văn bản số 3034/CQLXD-PCĐT, yêu cầu các Ban Quản lý dự án rà soát kế hoạch lựa chọn nhà thầu, đề xuất phương án phân chia gói thầu xây lắp bảo đảm đồng bộ. Trường hợp cần phân chia đến 2 gói thầu xây lắp phải có báo cáo, phân tích cụ thể và nêu rõ lý do cần thiết.

Thanh tra Chính phủ xác định Bộ Giao thông vận tải, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và Cục Quản lý đầu tư xây dựng phải chịu trách nhiệm liên quan việc phân chia các gói thầu tại Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau.

Công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự toán 3 gói thầu xây lắp cũng được cơ quan thanh tra làm rõ.

Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận có các Tờ trình số 3114/PMUMT-KHTH ngày 4/11/2022, số 3492/PMUMT-KHTH ngày 7/12/2022 và số 3608/PMUMT-KHTH ngày 16/12/2022, trình Cục Quản lý đầu tư xây dựng, nay là Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, thẩm định dự toán các gói XL-01, XL-02 và XL-03.

Cục Quản lý đầu tư xây dựng ban hành các Văn bản số 3307/CQLXD-CCPN ngày 12/11/2022, số 3847/CQLXD-CCPN ngày 21/12/2022 và số 3859/CQLXD-CCPN ngày 22/12/2022, thông báo kết quả thẩm định hồ sơ dự toán của 3 gói thầu.

Trên cơ sở các báo cáo thẩm định của Phòng Kỹ thuật thẩm định, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận ban hành Quyết định số 3346/QĐ-PMUMT ngày 25/11/2022, Quyết định số 3771/QĐ-PMUMT ngày 27/12/2022 và Quyết định số 3772/QĐ-PMUMT ngày 27/12/2022 phê duyệt dự toán các gói thầu XL-01, XL-02 và XL-03.

Qua thanh tra, việc xác định đơn giá vật liệu cát đắp nền được chỉ ra có nhiều bất cập. Đơn vị tư vấn thiết kế đã sử dụng số liệu khảo sát của 7 mỏ cát tại tỉnh An Giang gồm mỏ Núi Cấm, Xuân Tô, Vĩnh Hòa, Trung Hậu, Vĩnh Xương, Vĩnh Hưng Tùng và Tân Mỹ.

Tuy nhiên, một số mỏ có số liệu chưa đủ độ tin cậy về trữ lượng và công suất khai thác hằng năm để làm cơ sở xác định đơn giá vật liệu cát đắp nền theo điểm b khoản 3 Điều 9 và điểm a khoản 1.2.1.1, mục 1.2.1, Phụ lục IV Thông tư số 11/2021/TT-BXD ngày 31/8/2021 của Bộ Xây dựng.Đơn vị tư vấn còn sử dụng phương pháp bình quân gia quyền trữ lượng để xác định đơn giá vật liệu đến chân công trình. Thanh tra Chính phủ kết luận phương pháp này không có trong quy định pháp luật.

Trên cơ sở hồ sơ khảo sát của đơn vị tư vấn, Thanh tra Chính phủ tính toán lại giá cát đắp nền theo các mỏ đã có giấy phép, xác định được trữ lượng khai thác có thể cung cấp cho dự án; đồng thời áp dụng đơn giá trong công bố giá của từng mỏ và cước vận chuyển từ mỏ đến vị trí thi công.Kết quả cho thấy giá vật liệu cát đắp nền trong dự toán được duyệt chênh lệch khoảng 215,073 tỷ đồng so với mức giá được xác định lại.Trong đó, gói XL-01 phải giảm dự toán, giảm giá gói thầu khoảng 95,492 tỷ đồng; gói XL-02 khoảng 71,235 tỷ đồng và gói XL-03 khoảng 48,344 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ còn phát hiện một số khối lượng công việc có trong hợp đồng nhưng không được triển khai thi công; một số hạng mục thay đổi giữa hồ sơ thiết kế với thực tế thi công, làm tăng giá trị hợp đồng khoảng 77,107 tỷ đồng.

Cụ thể, hạng mục cọc đóng phải giảm trừ khoảng 8,860 tỷ đồng. Trong đó, gói XL-01 giảm 3,501 tỷ đồng, gói XL-02 giảm 1,147 tỷ đồng và gói XL-03 giảm 4,211 tỷ đồng.Các hạng mục không thi công ngoài công trường phải giảm trừ tổng cộng khoảng 63,420 tỷ đồng. Gói XL-01 giảm 11,774 tỷ đồng; gói XL-02 giảm 21,152 tỷ đồng và gói XL-03 giảm 30,494 tỷ đồng.Hạng mục đất đổ thải phải giảm trừ khoảng 4,826 tỷ đồng. Trong đó, gói XL-01 giảm 2,172 tỷ đồng, gói XL-02 giảm 1,258 tỷ đồng và gói XL-03 giảm 1,395 tỷ đồng.

Công tác lập hồ sơ yêu cầu và đánh giá hồ sơ đề xuất của nhà thầu cũng còn sai sót. Số lượng tối thiểu máy móc, thiết bị thi công chủ yếu trong hồ sơ yêu cầu của gói thầu không đầy đủ theo hồ sơ thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công; không yêu cầu nhà thầu phải có trạm trộn bê tông nhựa.Nội dung này được Thanh tra Chính phủ xác định chưa đúng điểm a khoản 1 Điều 55 Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.

Tổ chuyên gia đấu thầu thuộc Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận không yêu cầu làm rõ việc phân chia cụ thể nội dung công việc, khối lượng và địa bàn theo hồ sơ yêu cầu; không làm rõ hạng mục dành cho nhà thầu phụ và hợp đồng nguyên tắc với nhà thầu phụ.

Tổ chuyên gia cũng không yêu cầu làm rõ hợp đồng nguyên tắc, hồ sơ năng lực của đơn vị cung cấp vật liệu; trữ lượng các mỏ, nguồn vật liệu đầu vào; các hợp đồng đang thực hiện của nhà thầu; sự khác nhau giữa số lượng máy móc, thiết bị trong hồ sơ biện pháp thi công với hồ sơ năng lực thiết bị.

Trong thực hiện hợp đồng, chủ đầu tư không yêu cầu các nhà thầu cung cấp bản sao hóa đơn, chứng từ hoặc tài liệu liên quan để chứng minh khoản tiền tạm ứng lần đầu được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng theo hồ sơ yêu cầu. Điều này dẫn đến chủ đầu tư không kiểm soát được việc sử dụng tiền tạm ứng.

Tại thời điểm thanh tra tháng 3/2025, cả 3 gói thầu của Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau đều có hạng mục chậm so với kế hoạch ban đầu.

Đối với gói XL-01, phần đắp gia tải chậm 11 tháng so với kế hoạch từ tháng 4/2024 đến tháng 3/2025; phần cầu chậm 7 tháng so với kế hoạch từ tháng 8/2024 đến tháng 3/2025.Tại gói XL-02, phần đắp gia tải chậm 9 tháng so với kế hoạch từ tháng 6/2024 đến tháng 3/2025; phần cầu chậm 7 tháng so với kế hoạch từ tháng 8/2024 đến tháng 3/2025.Đối với gói XL-03, phần đắp gia tải chậm 9 tháng so với kế hoạch từ tháng 6/2024 đến tháng 3/2025; phần cầu chậm 4 tháng so với kế hoạch từ tháng 12/2024 đến tháng 3/2025.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý kinh tế tại Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau tổng số tiền khoảng 292,180 tỷ đồng. Trong đó, giảm giá trị hợp đồng khoảng 77,107 tỷ đồng và giảm dự toán, giảm giá các gói thầu do chênh lệch giá cát đắp nền khoảng 215,073 tỷ đồng.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng được đề nghị chỉ đạo kiểm điểm, xác định rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận phải thực hiện nghiêm kết luận, kiến nghị thanh tra; kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân có khuyết điểm và xử lý hành chính đối với các đơn vị tư vấn có vi phạm thuộc thẩm quyền.

Bộ Xây dựng và Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận phải có biện pháp bảo đảm tiến độ, chất lượng Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau, chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tiến độ dự án.Đối với các hạng mục tính sai khối lượng nhưng đã được nghiệm thu, thanh toán, Thanh tra Chính phủ yêu cầu phải thực hiện ngay việc thu hồi; đồng thời điều chỉnh dự toán, giá trị hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán theo đúng quy định.

Thanh tra Chính phủ lưu ý cuộc thanh tra chỉ được thực hiện trên hồ sơ do các chủ đầu tư cung cấp, không thanh tra hiện trường và chất lượng dự án. Vì vậy, Bộ Xây dựng phải tiếp tục chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng công trình khi hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng./.

Việt Hồng - Quang Huy