Đắk Lắk: Quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, không để nguồn lực đầu tư công nằm chờ trên công trường

MTXD – Tiến độ một công trình không chỉ được quyết định bởi nguồn vốn đã bố trí, mặt bằng đã bàn giao hay vật liệu đã chuẩn bị, mà còn phụ thuộc trực tiếp vào năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm của từng chủ thể. Qua kiểm tra các dự án giao thông, hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Phú và công trình thủy lợi Dur Kmăl, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy đã chỉ rõ những tồn tại cần khắc phục, yêu cầu siết chặt kỷ cương công trường, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn và đưa tiến độ thi công trở lại đúng quỹ đạo.

Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy cùng đoàn công tác kiểm tra, trao đổi với các đơn vị liên quan tại công trường.

Nhìn thẳng tiến độ, nhận diện đúng điểm nghẽn

Sáng 6/11, đồng chí Đỗ Hữu Huy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cùng đoàn công tác trực tiếp kiểm tra tình hình triển khai một số dự án trên địa bàn tỉnh. Đây là những công trình có vai trò quan trọng đối với kết cấu hạ tầng giao thông, hoạt động của Khu công nghiệp Hòa Phú và khả năng phục vụ sản xuất, đời sống của người dân tại xã Dur Kmăl.

Các dự án được kiểm tra gồm: Dự án Đường giao thông trục chính vào Khu công nghiệp Hòa Phú; Dự án San nền, đền bù và đầu tư các trục đường CN2, CN3, CN4 nối dài và CN12 tại Khu công nghiệp Hòa Phú; Dự án Hệ thống trạm bơm và công trình thủy lợi Dur Kmăl. Tham gia đoàn có lãnh đạo Văn phòng UBND tỉnh, đại diện các sở, ngành, ban quản lý dự án và chính quyền địa phương liên quan.

Tại Khu công nghiệp Hòa Phú, Dự án Đường giao thông trục chính có tổng mức đầu tư gần 94,86 tỷ đồng, chiều dài tuyến hơn 2,16 km. Đến nay, hơn 1,4 km tuyến đường cơ bản hoàn thành, bảo đảm lưu thông tạm thời cho các phương tiện ra vào khu công nghiệp; các hạng mục cầu, cống và phần đường còn lại đang tiếp tục thi công. Lũy kế giá trị khối lượng xây lắp hoàn thành đạt 51% giá trị hợp đồng, trong khi giải ngân đạt 79,73%.

Những con số này phản ánh dự án đã đạt được một số kết quả, song cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát tiến độ thực tế, bảo đảm sự tương ứng giữa khối lượng thi công, nghiệm thu và thanh toán. Giải ngân là chỉ tiêu quan trọng, nhưng giá trị cốt lõi của đầu tư công phải được thể hiện bằng công trình hoàn thành, chất lượng được bảo đảm và khả năng đưa vào khai thác đúng mục tiêu.

Đoàn công tác kiểm tra thực tế tuyến đường đang thi công tại Khu công nghiệp Hòa Phú.

Đáng chú ý hơn là Dự án San nền, đền bù và đầu tư các trục đường CN2, CN3, CN4 nối dài và CN12, có tổng mức đầu tư 60 tỷ đồng. Công tác giải phóng mặt bằng đã bàn giao đạt 94,75% diện tích, nguồn đất đắp được chủ động điều phối, điều kiện tổ chức thi công cơ bản thuận lợi. Tuy nhiên, khối lượng xây lắp của nhà thầu Công ty Cổ phần Thương mại – Dịch vụ Huy Thiên Phú mới đạt 35,82% giá trị hợp đồng.

Khoảng cách giữa điều kiện thi công cơ bản thuận lợi và khối lượng thực hiện còn hạn chế cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở những yếu tố khách quan. Việc huy động nhân lực, máy móc, thiết bị và tổ chức thi công của nhà thầu cần được xem xét nghiêm túc. Khi mặt bằng đã được bàn giao phần lớn, nguồn vật liệu được chủ động điều phối nhưng công trường vẫn chưa có chuyển biến tương xứng, trách nhiệm thực hiện hợp đồng phải được đặt ra rõ ràng.

Tại xã Dur Kmăl, Dự án Hệ thống trạm bơm và công trình thủy lợi có tổng mức đầu tư 164 tỷ đồng. Theo báo cáo của chủ đầu tư, phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng đã được phê duyệt đối với 264 hộ, trên diện tích 5,76 ha, đạt 96,64% diện tích thu hồi. Đã chi trả tiền bồi thường cho 241 hộ, còn 23 hộ chưa nhận tiền; một số vướng mắc liên quan đến phương án bồi thường và kiến nghị của người dân đang được phối hợp giải quyết.

Đối với công trình thủy lợi, tiến độ phải gắn với tính đồng bộ và khả năng vận hành sau đầu tư. Hệ thống trạm bơm chỉ thực sự phát huy giá trị khi các hạng mục được hoàn thiện, công trình đủ điều kiện hoạt động và đáp ứng nhu cầu phục vụ sản xuất, đời sống. Do đó, việc xử lý những tồn tại về mặt bằng cần được thực hiện thấu đáo, đúng quy định, vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, vừa không để dự án kéo dài.

Siết trách nhiệm từ chủ đầu tư đến nhà thầu

Qua kiểm tra thực tế, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy thẳng thắn phê bình các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn giám sát và nhà thầu khi để xảy ra tình trạng công trường thiếu nhân lực, thiết bị; nhật ký thi công ghi chép thiếu trung thực; tỷ lệ giải ngân và tiến độ thực hiện chưa đáp ứng yêu cầu. Đồng chí nhấn mạnh, kết quả giải ngân của từng đơn vị ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả chung của toàn tỉnh; vì vậy, không chấp nhận thái độ làm việc đối phó, đùn đẩy trách nhiệm cho các yếu tố khách quan.

Chỉ đạo này đặt ra yêu cầu chấn chỉnh không chỉ ở khâu thi công mà cả trong toàn bộ quy trình quản lý dự án. Chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm tra, giám sát, đôn đốc và đánh giá năng lực nhà thầu; đơn vị tư vấn giám sát phải bảo đảm tính khách quan, trung thực trong theo dõi khối lượng, chất lượng và nhật ký công trình. Nhà thầu phải chứng minh năng lực bằng nhân lực, thiết bị và kết quả thi công thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở những cam kết tiến độ.

Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy nghe báo cáo, trao đổi về tình hình triển khai dự án.

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương chấn chỉnh kỷ cương công trường. Các nhà thầu phải huy động tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức tăng ca, thi công liên tục, chủ động áp dụng giải pháp kỹ thuật phù hợp để đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành khối lượng xây lắp trước ngày 15/12/2026. Đối với những nhà thầu yếu kém, thiếu năng lực, chủ đầu tư phải kiên quyết điều chuyển khối lượng, không để tình trạng kéo dài làm ảnh hưởng đến kế hoạch thực hiện và nguồn vốn đầu tư.

Trong quản lý dự án, tiến độ không thể chỉ được đánh giá qua báo cáo định kỳ hay những con số tổng hợp. Thực tế công trường mới là căn cứ quan trọng để xác định năng lực tổ chức thi công. Một dự án có thể đã hoàn thành nhiều thủ tục, được bố trí vốn và có mặt bằng, nhưng nếu nhà thầu không huy động đủ nguồn lực thì các điều kiện thuận lợi đó vẫn chưa thể chuyển hóa thành khối lượng xây dựng cụ thể.

Gỡ vướng vật liệu, mặt bằng và bảo đảm kỷ cương

Một điểm nghẽn khác được lãnh đạo tỉnh đặc biệt quan tâm là nguồn cung vật liệu xây dựng. Đây là yếu tố đầu vào quan trọng đối với các công trình giao thông, san nền và hạ tầng kỹ thuật. Nếu nguồn cung không ổn định, giá cả biến động hoặc việc thực hiện hợp đồng giữa các bên không bảo đảm, kế hoạch thi công có thể bị ảnh hưởng, kéo theo nguy cơ phát sinh chi phí và chậm tiến độ.

Chủ tịch UBND tỉnh giao Văn phòng UBND tỉnh phối hợp với các sở, ngành rà soát toàn diện trữ lượng và việc chấp hành hợp đồng tại các mỏ đá trên địa bàn; trực tiếp làm việc với các chủ mỏ để làm rõ nguyên nhân tình trạng không cung cấp hoặc nâng giá vật liệu. Đồng thời, đề nghị lực lượng Công an tỉnh, cụ thể là Phòng PC03, vào cuộc kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng găm hàng, ép giá, đầu cơ hoặc mua bán vật liệu không có hóa đơn theo quy định.

Việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án cần được thực hiện đồng bộ, không chỉ tập trung vào trách nhiệm của nhà thầu mà còn phải quan tâm đến điều kiện cung ứng vật liệu trên thị trường. Công tác rà soát cần bảo đảm khách quan, minh bạch, làm rõ trách nhiệm của các bên và xử lý theo đúng quy định pháp luật, góp phần tạo môi trường cung ứng ổn định và hạn chế những hành vi gây ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng.

Đoàn công tác kiểm tra khu vực công trình và các hạng mục thuộc dự án.

Cùng với vật liệu, mặt bằng tiếp tục là nhiệm vụ cần được giải quyết khẩn trương. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu chính quyền địa phương xử lý dứt điểm các vướng mắc về bồi thường, thi hành án và kiến nghị của người dân, phấn đấu bàn giao 100% diện tích mặt bằng còn lại trong tháng 11/2026.

Tiến độ giải phóng mặt bằng phải đi đôi với việc thực hiện đúng trình tự, thủ tục, công khai phương án và giải quyết thỏa đáng những kiến nghị chính đáng của người dân. Sự đồng thuận của cộng đồng là nền tảng quan trọng để dự án được triển khai thuận lợi, hạn chế phát sinh khiếu nại và bảo đảm tính bền vững trong quá trình thực hiện.

Đầu tư công phải tạo ra giá trị thực chất

Về giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư chủ động, linh hoạt tổ chức nghiệm thu, thanh toán theo tuần, tạo điều kiện về dòng tiền cho nhà thầu duy trì hoạt động thi công. Các đơn vị phải quyết tâm giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn được giao trước ngày 31/12/2026, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân, không để xảy ra tình trạng chậm trễ ảnh hưởng đến kết quả chung.

Giải ngân không phải đích đến duy nhất của một dự án. Hiệu quả đầu tư phải được đánh giá trên tổng thể, từ việc sử dụng vốn đúng mục đích, thi công đúng thiết kế, bảo đảm chất lượng, tiến độ cho đến khả năng khai thác và những lợi ích mà công trình mang lại. Đẩy nhanh thanh toán phải đi cùng kiểm soát hồ sơ, khối lượng nghiệm thu và chất lượng thực tế, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các yêu cầu quản lý.

Ba dự án được kiểm tra có những vai trò khác nhau nhưng cùng hướng đến mục tiêu hoàn thiện kết cấu hạ tầng. Tuyến đường trục chính và hệ thống đường nội bộ tại Khu công nghiệp Hòa Phú góp phần nâng cao điều kiện kết nối, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và khai thác hiệu quả hạ tầng công nghiệp. Công trình thủy lợi Dur Kmăl có ý nghĩa đối với việc phục vụ sản xuất và đời sống tại địa phương. Khi được hoàn thành đồng bộ, bảo đảm chất lượng và đưa vào sử dụng đúng mục tiêu, các công trình sẽ góp phần tạo thêm nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Muốn nâng cao hiệu quả đầu tư công, không thể chỉ trông chờ vào việc bổ sung nguồn lực hay tháo gỡ từng khó khăn riêng lẻ. Điều quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng quản lý, xác định đúng nguyên nhân chậm trễ và quy rõ trách nhiệm đối với từng khâu. Những vướng mắc về mặt bằng cần có lộ trình xử lý cụ thể; khó khăn về vật liệu phải được rà soát, giải quyết minh bạch; nhà thầu không đáp ứng năng lực phải được xem xét xử lý; chủ đầu tư và tư vấn giám sát phải chịu trách nhiệm về chất lượng điều hành, kiểm soát dự án.

Việc Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo tháo gỡ khó khăn thể hiện quyết tâm của Đắk Lắk trong việc lập lại kỷ cương, nâng cao hiệu quả triển khai các dự án. Kết quả cuối cùng phải được đo bằng chuyển biến thực chất sau kiểm tra: công trường có thêm nhân lực, thiết bị; khối lượng thi công tăng lên; mặt bằng được bàn giao; vật liệu được cung ứng ổn định; tiến độ và giải ngân được kiểm soát đúng quy định.

Đầu tư công chỉ thực sự phát huy vai trò dẫn dắt khi nguồn vốn được chuyển hóa thành những công trình chất lượng, phục vụ thiết thực cho đời sống và sản xuất. Quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, siết chặt trách nhiệm và giữ nghiêm kỷ cương trong từng dự án chính là yêu cầu quan trọng để Đắk Lắk nâng cao hiệu quả đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và tạo động lực phát triển bền vững trong thời gian tới.

Văn Hải