Cao tốc Quảng Ngãi – Hoài Nhơn phải giảm hơn 222 tỷ đồng

MTXD - Thanh tra Chính phủ xác định Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn còn nhiều tồn tại trong lập, thẩm định và phê duyệt dự toán; điều chỉnh thời gian thực hiện gói thầu chưa bảo đảm tiến độ. Ban Quản lý dự án 2 phải giảm giá trị hợp đồng, dự toán hơn 222 tỷ đồng, đồng thời rà soát các khoản chi phí khoảng 1.546 tỷ đồng.

Ngày 29/6/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 2027/TB-TTCP về việc giải mật một phần Kết luận thanh tra số 316/KL-TTCP ngày 16/9/2025, liên quan việc chấp hành chính sách, pháp luật trong thực hiện Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021–2025.Việc giải mật được thực hiện theo Quyết định số 640/QĐ-TTCP ngày 29/6/2026 của Tổng Thanh tra Chính phủ. Nội dung được công bố cho thấy Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn là một trong 6 dự án thành phần được Thanh tra Chính phủ thanh tra trên hồ sơ, tài liệu do các Ban Quản lý dự án cung cấp, không thanh tra hiện trường và chất lượng công trình.

Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn được Bộ Giao thông vận tải giao Ban Quản lý dự án 2 làm chủ đầu tư tại Quyết định số 906/QĐ-BGTVT ngày 13/7/2022. Dự án có chiều dài khoảng 88 km, tổng mức đầu tư 20.469,69 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng 13.569,44 tỷ đồng.Dự án được chia thành 3 gói thầu xây lắp, gồm gói XL-01 trị giá 3.800 tỷ đồng, gói XL-02 trị giá 4.500 tỷ đồng và gói XL-03 trị giá 6.400 tỷ đồng.

Trên cơ sở Tờ trình số 192/TTr-BQLDA2 ngày 1/11/2022 của Ban Quản lý dự án 2, ngày 4/11/2022, Bộ Giao thông vận tải ban hành Quyết định số 1444/QĐ-BGTVT phê duyệt bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn.Theo quyết định này, gói thầu XL-01 gồm công trình đường và cầu; các gói XL-02, XL-03 gồm công trình đường, cầu và hầm. Cả 3 gói thầu đều được xác định bắt đầu tổ chức lựa chọn nhà thầu trong quý IV/2022, thời gian thực hiện hợp đồng 1.020 ngày.

Tuy nhiên, ngày 23/12/2022, Ban Quản lý dự án 2 có Tờ trình số 220/TTr-BQLDA2, trên cơ sở ý kiến của Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải – TEDI và Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng A2Z, đề nghị điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng gói thầu XL-03.Sau khi được Cục Quản lý đầu tư xây dựng thẩm định, ngày 5/1/2023, Bộ Giao thông vận tải ban hành Quyết định số 04/QĐ-BGTVT, điều chỉnh thời gian thực hiện gói thầu XL-03 từ 1.020 ngày lên 1.260 ngày, tăng 240 ngày và xác định thời điểm hoàn thành đến tháng 7/2026.

Thanh tra Chính phủ kết luận việc điều chỉnh này chưa bảo đảm tiến độ theo Nghị quyết số 44/2022/QH15 ngày 11/1/2022 của Quốc hội và Nghị quyết số 18/NQ-CP ngày 11/2/2022 của Chính phủ, trong đó yêu cầu cơ bản hoàn thành dự án năm 2025, đưa vào khai thác, vận hành từ năm 2026.

Tại thời điểm thanh tra vào tháng 3/2025, cả 3 gói thầu của Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn đều có hạng mục chậm tiến độ.

Cụ thể, gói thầu XL-01 đạt 57,76% giá trị hợp đồng, tương ứng 1.937,02/3.353,39 tỷ đồng, chậm 32,68% so với tiến độ điều chỉnh lần 3. Gói thầu XL-02 đạt 60,94% kế hoạch, tương ứng 2.359,03/3.907,17 tỷ đồng, chậm 22,12% so với tiến độ điều chỉnh lần 3. Gói thầu XL-03 đạt 58,77% giá trị gói thầu, tương ứng 3.567,28/6.070,19 tỷ đồng, chậm 5,72% so với tiến độ điều chỉnh lần 2.

Thanh tra Chính phủ xác định Bộ Giao thông vận tải, nay là Bộ Xây dựng; Ban Quản lý dự án 2 và Cục Quản lý đầu tư xây dựng, nay là Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, phải chịu trách nhiệm liên quan việc điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng gói thầu XL-03, cũng như trách nhiệm hoàn thành, bảo đảm chất lượng để đưa dự án vào khai thác trong năm 2026.

Không chỉ chậm tiến độ, công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự toán 3 gói thầu xây lắp cũng được xác định còn nhiều tồn tại.

Ban Quản lý dự án 2 đã có các Tờ trình số 193/TTr-BQLDA2 ngày 9/11/2022, số 214/TTr-BQLDA2 ngày 8/12/2022 và số 217/TTr-BQLDA2 ngày 19/12/2022, trình Cục Quản lý đầu tư xây dựng thẩm định dự toán các gói XL-01, XL-02 và XL-03.

Cục Quản lý đầu tư xây dựng ban hành các Văn bản số 3283/CQLXD-QLXD2 ngày 11/11/2022, số 3804/CQLXD-QLXD2 ngày 16/12/2022 và số 3879/CQLXD-QLXD2 ngày 23/12/2022, thông báo kết quả thẩm định hồ sơ dự toán của 3 gói thầu.

Trên cơ sở các Báo cáo thẩm định số 12/BC-KTTD ngày 12/1/2023, số 34/BC-KTTD ngày 2/2/2023 và số 46/BC-KTTD ngày 9/2/2023 của Phòng Kỹ thuật thẩm định, Ban Quản lý dự án 2 ban hành các Quyết định số 443/QĐ-BQLDA2 ngày 15/11/2022, số 62/QĐ-BQLDA2 ngày 9/2/2023 và số 65/QĐ-BQLDA2 ngày 10/2/2023 phê duyệt dự toán các gói thầu XL-01, XL-02, XL-03.

Qua thanh tra, cơ quan chức năng phát hiện nhiều hạng mục thay đổi khối lượng giữa hợp đồng, được xác định theo thiết kế kỹ thuật, với khối lượng thi công thực tế được chính xác lại trong bản vẽ thiết kế thi công. Nguyên nhân gồm thay đổi địa chất, điều chỉnh khối lượng theo thực tế và sai khác khối lượng giữa thiết kế kỹ thuật với thiết kế bản vẽ thi công.Những thay đổi này làm tăng giá trị hợp đồng khoảng 184,247 tỷ đồng.

Đối với công tác vận chuyển đất từ nơi khai thác, dự toán sử dụng mã AB mà không sử dụng mã AM để tiết kiệm chi phí theo bộ định mức xây dựng ban hành kèm Thông tư số 12/2021/TT-BXD ngày 31/8/2021 của Bộ Xây dựng. Việc này làm tăng dự toán gói thầu XL-02 khoảng 38,229 tỷ đồng.Thanh tra Chính phủ cũng xác định Ban Quản lý dự án 2 đã phê duyệt dự toán có các khoản chi phí đang tạm tính, chưa có đủ cơ sở bảo đảm tính đúng, tính đủ, với tổng giá trị khoảng 297,209 tỷ đồng.

Cụ thể, gói thầu XL-01 có khoảng 5,35 tỷ đồng; gói XL-02 khoảng 164,193 tỷ đồng và gói XL-03 khoảng 127,664 tỷ đồng chi phí tạm tính cần được rà soát, hoàn thiện cơ sở pháp lý và trình thẩm định. Dự toán các gói thầu còn sử dụng, vận dụng 72 mã định mức mới hoặc định mức cần điều chỉnh nhưng chưa được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định theo điểm b khoản 4 Điều 21 Nghị định số 10/2021/NĐ-CP ngày 9/2/2021 của Chính phủ. Tổng giá trị liên quan khoảng 1.249 tỷ đồng.

Theo Thanh tra Chính phủ, việc này dẫn đến dự toán gói thầu, giá gói thầu và giá hợp đồng chưa bảo đảm chính xác theo quy định, cần được thẩm định lại để xác định đúng giá trị dự toán.

Hồ sơ yêu cầu chỉ định thầu và việc đánh giá hồ sơ đề xuất cũng còn sai sót. Số lượng tối thiểu máy móc, thiết bị thi công chủ yếu trong hồ sơ yêu cầu chưa đầy đủ theo hồ sơ thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công; không yêu cầu nhà thầu phải có trạm trộn bê tông nhựa, chưa đúng điểm a khoản 1 Điều 55 Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ.

Tổ chuyên gia đấu thầu thuộc Ban Quản lý dự án 2 còn không yêu cầu làm rõ việc phân chia cụ thể nội dung công việc, khối lượng và địa bàn theo hồ sơ yêu cầu; không làm rõ hạng mục dành cho nhà thầu phụ và hợp đồng nguyên tắc thỏa thuận với nhà thầu phụ.

Trong thực hiện hợp đồng, Ban Quản lý dự án 2 không yêu cầu nhà thầu mở tài khoản chuyên dùng để nhận tiền tạm ứng vượt mức tối thiểu theo điểm a khoản 8.2 Điều 8 của hợp đồng xây lắp.

Từ những kết quả trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Ban Quản lý dự án 2 giảm giá trị hợp đồng tổng cộng khoảng 184,247 tỷ đồng. Trong đó, gói XL-01 giảm 6,417 tỷ đồng, gói XL-02 giảm 49,027 tỷ đồng và gói XL-03 giảm 128,802 tỷ đồng.

Riêng gói XL-02 phải giảm dự toán, giảm giá gói thầu thêm khoảng 38,229 tỷ đồng. Như vậy, tổng số tiền phải giảm giá trị hợp đồng, dự toán và giá gói thầu tại Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn là khoảng 222,476 tỷ đồng.

Ban Quản lý dự án 2 đồng thời phải rà soát các khoản chi phí tạm tính chưa đủ cơ sở pháp lý với tổng số tiền khoảng 297,209 tỷ đồng; tổ chức lập, điều chỉnh, bổ sung 72 mã định mức, trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt làm cơ sở thanh toán, quyết toán đối với số tiền khoảng 1.249 tỷ đồng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của số liệu.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ đạo kiểm điểm, xác định trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan. Trong quá trình rà soát và thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật có dấu hiệu tội phạm, Bộ Xây dựng có trách nhiệm chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định.

Bộ Xây dựng và Ban Quản lý dự án 2 phải có biện pháp bảo đảm tiến độ, chất lượng Dự án thành phần Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tiến độ dự án; đồng thời tiếp tục rà soát hồ sơ dự toán, thiết kế bản vẽ thi công, điều chỉnh giá trị hợp đồng và thu hồi các khoản đã nghiệm thu, thanh toán không đúng.

Thanh tra Chính phủ cũng lưu ý cuộc thanh tra chỉ được tiến hành trên hồ sơ do chủ đầu tư cung cấp, không thanh tra hiện trường và chất lượng dự án. Vì vậy, Bộ Xây dựng phải tiếp tục chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng công trình khi hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng./.

Việt Hồng - Quang Huy