MTXD – Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với ngành xây dựng, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu nguồn lực, giảm phát thải và phát triển các công trình bền vững. Đây cũng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại Diễn đàn Xây dựng Việt Nam năm 2026 diễn ra tại Hà Nội.

Chuyển đổi kép – yêu cầu từ thực tiễn ngành xây dựng

Ngày 10/10, tại Hà Nội, Tổng hội Xây dựng Việt Nam phối hợp với Tạp chí Người Xây Dựng tổ chức Diễn đàn Xây dựng Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Định hình tương lai ngành xây dựng từ chuyển đổi kép”. Sự kiện đồng thời diễn ra Lễ vinh danh Vietnam Construction Awards 2026 và kỷ niệm 40 năm thành lập Tạp chí Người Xây Dựng (1986–2026).

Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của ngành xây dựng đối với quá trình phát triển kinh tế – xã hội. Hệ thống công trình giao thông, hạ tầng kỹ thuật, công trình dân dụng, công nghiệp, đô thị và nhà ở đã góp phần tạo dựng nền tảng vật chất cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời cải thiện điều kiện sống của người dân.

TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, phát biểu khai mạc diễn đàn.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, ngành xây dựng phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu, từ bảo đảm chất lượng, an toàn công trình, tiến độ và hiệu quả kinh tế đến sử dụng tài nguyên hợp lý, giảm tác động đến môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với doanh nghiệp, áp lực nâng cao năng suất, kiểm soát chi phí và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường cũng đặt ra đòi hỏi đổi mới phương thức quản lý, tổ chức sản xuất.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được triển khai đồng bộ, trở thành hai trụ cột gắn kết trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp xây dựng. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo cơ sở để kiểm soát tài nguyên, năng lượng và các tác động môi trường trong suốt vòng đời công trình.

Theo TS. Đặng Việt Dũng, định hướng đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được xác định tại Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình đổi mới ngành xây dựng. Diễn đàn là dịp kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp nhằm chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những vấn đề thực tiễn và đề xuất giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi.

Ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý công trình

Tại phiên tham luận và tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không nên được xem là hai chương trình tách rời. Việc kết hợp dữ liệu số với các mục tiêu môi trường có thể hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý trong các giai đoạn thiết kế, thi công và vận hành công trình.

Phiên thảo luận bàn tròn ghi nhận nhiều sáng kiến mới mẻ cho mục tiêu chuyển đổi kép.

Ông Võ Thành Trung, Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Kỹ thuật Tân Phát Long, cho rằng công nghệ số giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng thể về dữ liệu, trong khi chuyển đổi xanh bổ sung góc nhìn về môi trường. Sự kết hợp này tạo cơ sở để nâng cao chất lượng quản trị và hướng tới các hoạt động xây dựng hiệu quả hơn.

Một trong những công cụ được đề cập là BIM (Building Information Modeling – mô hình hóa thông tin công trình). Thay vì chỉ phục vụ dựng mô hình ba chiều, BIM có thể được sử dụng để xây dựng hệ thống dữ liệu xuyên suốt từ ý tưởng, thiết kế, đấu thầu, mua sắm đến thi công và bàn giao vận hành.

Theo thông tin được chia sẻ tại diễn đàn, việc kết nối dữ liệu BIM với môi trường dữ liệu chung (CDE) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các vấn đề trong quá trình vận hành, đồng thời cảnh báo rủi ro hợp đồng ngay từ giai đoạn đấu thầu. Ứng dụng AI trong bóc tách khối lượng được giới thiệu đạt độ chính xác khoảng 70–80%, qua đó góp phần tối ưu nguồn nhân lực.

Ở góc độ tài chính và kinh tế, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính – Tiền tệ Quốc gia, nhấn mạnh vai trò của dữ liệu đối với sự phát triển của ngành xây dựng. Theo ông, môi trường xây dựng hiện đại đòi hỏi sự kết hợp giữa không gian vật lý và không gian thông tin; chuyển đổi số có thể giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành và hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải carbon.

TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số với các doanh nghiệp.

Điều này cho thấy dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý nội bộ mà còn là nền tảng để doanh nghiệp theo dõi hiệu quả sử dụng nguồn lực, nâng cao khả năng phối hợp giữa các khâu và hướng đến phát triển bền vững. Khi được tổ chức và khai thác hiệu quả, dữ liệu có thể góp phần hạn chế lãng phí, giảm sai sót trong quá trình triển khai dự án và cải thiện chất lượng công trình.

Bên cạnh BIM, mối liên kết giữa BIM và GIS (Geographic Information System – hệ thống thông tin địa lý) cũng được phân tích tại diễn đàn. Nếu BIM hỗ trợ quản lý chi tiết công trình ở quy mô tòa nhà, GIS mở rộng khả năng kết nối với mạng lưới hạ tầng, dữ liệu địa chất và thủy văn đô thị.

KTS. Nguyễn Tuấn Anh, chuyên gia phát triển năng lực tổ chức thuộc Khối Tư vấn 3, Công ty Cổ phần Tư vấn công nghệ, thiết bị và Kiểm định xây dựng (CONINCO), cho biết việc kết hợp các hệ thống này có thể hỗ trợ cập nhật dữ liệu về tiêu thụ năng lượng, biến động kiến trúc và dự báo rủi ro thiên tai, ngập lụt.

Theo chuyên gia, dữ liệu xây dựng cần bảo đảm các tiêu chí đúng, đủ, sạch và được cập nhật thường xuyên, phục vụ toàn bộ vòng đời công trình, có thể kéo dài từ 50 đến 100 năm. Từ thực tiễn này, ông cũng kiến nghị xem xét điều chỉnh các chính sách pháp lý liên quan, trong đó có Nghị định 217, nhằm tiếp tục thúc đẩy việc áp dụng BIM đối với hạ tầng kỹ thuật quốc gia.

Hướng tới công trình chất lượng, an toàn và bền vững

Những nội dung được trao đổi tại diễn đàn cho thấy chuyển đổi kép không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ trong doanh nghiệp mà còn gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng phát triển đô thị và hạ tầng. Việc quản lý công trình dựa trên dữ liệu, tăng cường kiểm soát sử dụng tài nguyên và chủ động nhận diện rủi ro có thể góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, hạn chế lãng phí và giảm những tác động bất lợi đến môi trường.

Tổng biên tập Hoàng Chiến Thắng khẳng định, Tạp chí Người Xây Dựng sẽ không ngừng đổi mới cả về tư duy lẫn phương thức làm báo.

Để quá trình này phát huy hiệu quả, các giải pháp công nghệ cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp, đồng thời gắn với yêu cầu về năng lực nhân sự, quy trình quản lý và cơ chế phối hợp giữa các bên. Bên cạnh nỗ lực đổi mới của doanh nghiệp, việc hoàn thiện chính sách và tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, giới chuyên môn và cộng đồng doanh nghiệp cũng có ý nghĩa quan trọng.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức đã tổ chức Lễ vinh danh Vietnam Construction Awards 2026, ghi nhận các doanh nghiệp trong những lĩnh vực như thi công xây dựng, tư vấn, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển vật liệu mới và vật liệu tái chế, cũng như phát triển bền vững. Theo công bố tại sự kiện, có 14 doanh nghiệp được vinh danh trong 8 hạng mục giải thưởng.

Chương trình cũng đánh dấu 40 năm thành lập Tạp chí Người Xây Dựng. Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng Biên tập Hoàng Chiến Thắng cho biết tạp chí sẽ tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức làm báo, nâng cao chất lượng chuyên môn để đáp ứng yêu cầu của thời đại chuyển đổi số và xu hướng phát triển những không gian xanh, thông minh, bền vững.

Diễn đàn Xây dựng Việt Nam năm 2026 góp phần mở rộng trao đổi chuyên môn về những yêu cầu đặt ra đối với ngành xây dựng trong giai đoạn mới. Trong đó, việc kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh được nhìn nhận là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, cải thiện hiệu quả quản lý công trình và thúc đẩy phát triển ngành xây dựng theo hướng hiện đại, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện hơn với môi trường.

Trần Thanh Tùng