Đề xuất đầu tư trước hạ tầng thiết yếu tại trạm dừng nghỉ cao tốc

MTXD - Một số hạng mục thiết yếu tại trạm dừng nghỉ trên cao tốc có thể được đầu tư trước bằng nguồn lực Nhà nước nếu việc chờ lựa chọn nhà đầu tư làm ảnh hưởng đến tiến độ khai thác tuyến đường và điều kiện thu phí.

Đây là nội dung được Bộ Xây dựng đề xuất trong dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực đường bộ đang trình Chính phủ.

Theo cơ quan soạn thảo, thực tế triển khai các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông cho thấy tiến độ giữa các dự án chưa đồng đều. Có nơi mới hoàn thành những công trình dịch vụ thiết yếu, trong khi một số trạm đã hoàn thiện toàn bộ và đưa vào khai thác. Sự chậm trễ này có thể khiến hệ thống trạm dừng nghỉ chưa được đưa vào vận hành đồng bộ với tuyến cao tốc.

Một trạm dừng nghỉ trên cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn

Vướng mắc chủ yếu xuất phát từ việc trạm dừng nghỉ được triển khai như một dự án độc lập, phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến giải phóng mặt bằng, đánh giá tác động môi trường, chuyển mục đích sử dụng rừng, nguồn vật liệu xây dựng và lựa chọn nhà đầu tư.

Đối với phương án lựa chọn nhà đầu tư để xây dựng, kinh doanh toàn bộ trạm dừng nghỉ, thời gian thực hiện còn phụ thuộc khả năng thu hút đầu tư tại từng vị trí. Trường hợp không lựa chọn được nhà đầu tư, cơ quan có thẩm quyền phải chuyển sang phương án đầu tư công, đồng thời thực hiện các thủ tục liên quan đến điều chỉnh hình thức đầu tư, bố trí vốn và lựa chọn nhà thầu.

Theo Bộ Xây dựng, quá trình này có thể làm phát sinh khoảng cách về tiến độ giữa tuyến cao tốc và trạm dừng nghỉ.

Đáng lưu ý, với các tuyến thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 130/2024/NĐ-CP, việc hoàn thành các công trình dịch vụ công tại trạm dừng nghỉ là một trong những điều kiện để triển khai thu phí. Do đó, tiến độ đầu tư các hạng mục thiết yếu không chỉ liên quan đến khả năng phục vụ người tham gia giao thông mà còn có thể tác động đến việc đáp ứng điều kiện thu phí tuyến cao tốc.

Để xử lý vấn đề này, dự thảo đề xuất cho phép cơ quan chủ quản, trong trường hợp cần thiết, quyết định đầu tư trước một số hạng mục thiết yếu của trạm dừng nghỉ ngay trong dự án đường cao tốc.

Nhóm hạng mục được đề xuất gồm đường ra, đường vào, bãi đỗ xe, khu vệ sinh và không gian nghỉ ngơi. Việc đầu tư trước các hạng mục này nhằm bảo đảm những điều kiện cần thiết cho khai thác tuyến đường khi cao tốc được đưa vào sử dụng, đồng thời đáp ứng yêu cầu để triển khai thu phí nộp ngân sách Nhà nước.

Phương án này cũng được đặt trong bối cảnh Nhà nước đầu tư toàn bộ trạm dừng nghỉ sẽ phải bố trí vốn cho cả những hạng mục có tính chất kinh doanh, thương mại và có khả năng thu hồi vốn. Theo Bộ Xây dựng, việc sử dụng vốn đầu tư công cho toàn bộ các hạng mục như vậy sẽ làm tăng nhu cầu vốn ngân sách, trong khi chưa khai thác đầy đủ nguồn lực từ khu vực tư nhân.

Theo cơ chế được đề xuất, Nhà nước chỉ đầu tư trước phần hạ tầng thiết yếu khi cần thiết. Phần còn lại của trạm dừng nghỉ sẽ được triển khai sau khi lựa chọn được nhà đầu tư để xây dựng và tổ chức khai thác.

Cách thức này hướng tới việc phân tách giữa nhóm hạng mục phục vụ trực tiếp cho khai thác tuyến cao tốc và các hạng mục đầu tư kinh doanh. Qua đó, những điều kiện thiết yếu của trạm dừng nghỉ có thể được bảo đảm ngay cả trong trường hợp quá trình lựa chọn và triển khai dự án của nhà đầu tư chưa hoàn tất.

Việt Dũng