Hà Nội tăng cường kiểm soát nguồn thải, chủ động cảnh báo ô nhiễm không khí trước 5 - 7 ngày

MTXD – Hà Nội tăng cường kiểm soát các nguồn phát thải, đồng thời phát cảnh báo sớm trước 5 - 7 ngày khi có nguy cơ ô nhiễm không khí, nhằm chủ động ứng phó và bảo vệ sức khỏe người dân.

Theo kế hoạch vừa được Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành, việc kiểm soát và ứng phó ô nhiễm không khí là nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Hà Nội quan tâm, tăng cường kiểm soát nguồn thải, chủ động cảnh báo ô nhiễm không khí trước 5 - 7 ngày (Ảnh minh họa).

Thực tế cho thấy, ô nhiễm không khí tại Hà Nội chủ yếu là ô nhiễm bụi mịn PM2.5. Nồng độ PM2.5 trung bình năm giai đoạn 2023 - 2025 thường xuyên ở mức trên 40 µg/m³, riêng năm 2025 đạt 48,5 µg/m³. Số ngày có nồng độ bụi vượt ngưỡng quy chuẩn chiếm khoảng 1/3 số ngày trong năm, tập trung chủ yếu vào mùa khô, từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau, đặc biệt trong những ngày xuất hiện thời tiết nghịch nhiệt.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 74,42%, trong khi mục tiêu giai đoạn 2026 - 2027 của thành phố là từ 75% trở lên. Nồng độ bụi PM2.5 trung bình ngày đạt 37,89 µg/m³, thấp hơn mức giới hạn 45 µg/m³ theo quy chuẩn. Mặc dù chất lượng không khí đã có chuyển biến tích cực so với cùng kỳ năm 2025, áp lực phát thải từ quá trình đô thị hóa, xây dựng hạ tầng, giao thông vận tải, sản xuất và sinh hoạt vẫn ở mức cao.

Để kiểm soát các nguồn phát sinh bụi, hoạt động xây dựng và vận chuyển vật liệu được xác định là một trong những trọng tâm. Sở Xây dựng được giao chủ trì lập danh mục các công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu và điểm tiếp nhận phế thải; xác định chủ đầu tư, nhà thầu, tuyến vận chuyển và thời gian hoạt động. Các công trường sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ phát tán bụi, ưu tiên những nơi đang đào đất, san nền, phá dỡ hoặc nằm gần trường học, bệnh viện và khu dân cư.

Chủ đầu tư, nhà thầu phải thực hiện nghiêm các biện pháp che chắn, phủ kín vật liệu rời và đất trống chưa thi công; duy trì vệ sinh đường nội bộ, lối ra vào công trường; áp dụng biện pháp hút bụi hoặc làm ẩm tại vị trí phát sinh bụi. Việc vận chuyển phế thải từ trên cao phải sử dụng thiết bị, ống kín hoặc biện pháp bao che phù hợp, không đổ, ném tự do gây phát tán bụi. 

Đối với phương tiện chở vật liệu, đất và phế thải, thành phố yêu cầu kiểm tra độ kín của thùng xe, tình trạng che phủ, nguy cơ rơi vãi; đồng thời phun rửa sạch bánh xe, gầm và phần thân bám bùn đất trước khi ra khỏi công trường. Các phương tiện không đáp ứng yêu cầu về vệ sinh và che chắn không được phép rời công trường.

Trong tháng 10/2026, Hà Nội yêu cầu hoàn thành danh mục các công trình lớn trên 1 ha và công trình có nguy cơ phát tán bụi cao; đồng thời tăng cường giám sát bụi bằng cảm biến, camera, AI hoặc công nghệ phù hợp, kết nối dữ liệu với công an và UBND cấp xã. Các công trường nguy cơ cao phải xây dựng lộ trình kiểm soát, thay thế thiết bị cũ, phát thải lớn, ưu tiên máy móc sử dụng năng lượng sạch tại các dự án đầu tư công.

Thành phố cũng tăng cường ngăn chặn tình trạng đốt hở, nhất là đốt rác, lá cây và phụ phẩm nông nghiệp. UBND các xã, phường có trách nhiệm lập bản đồ điểm nóng, bố trí lực lượng giám sát và kịp thời xác minh, ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm theo thẩm quyền.

Để hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì nghiên cứu phương án hỗ trợ người dân thu gom, tái chế và xử lý rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp, báo cáo UBND thành phố trước ngày 15/11. Phương án được định hướng theo hướng thành phố hỗ trợ 100% chi phí xử lý, tái chế rơm rạ, ưu tiên giải pháp kết hợp cải tạo đất bằng công nghệ sinh học.

Trong lĩnh vực giao thông, thành phố tiếp tục phát triển mạng lưới xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng và các dịch vụ hỗ trợ vận tải; tăng số lượng bãi đỗ xe công cộng, thúc đẩy chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh. Hà Nội cũng nghiên cứu chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, kiểm soát khí thải phương tiện theo lộ trình của Chính phủ, điều tiết giao thông nhằm hạn chế ùn tắc và tiếp tục triển khai vùng phát thải thấp theo quy định.

Đối với các nguồn phát thải khác, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra các cơ sở công nghiệp, làng nghề, cơ sở có công đoạn đốt và khu xử lý chất thải; yêu cầu vận hành đầy đủ hệ thống xử lý bụi, khí thải, duy trì truyền dữ liệu quan trắc đối với các đối tượng có nghĩa vụ. Khi có dự báo ô nhiễm, hoạt động kiểm tra sẽ tập trung vào các cơ sở có nguy cơ cao, kịp thời khắc phục vi phạm.

Hà Nội tăng cường cảnh báo sớm, chủ động triển khai các biện pháp ứng phó nguy cơ ô nhiễm không khí (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, công tác dự báo và cảnh báo sớm được xác định là khâu quan trọng trong kế hoạch ứng phó. Trước 5 - 7 ngày khi xuất hiện tín hiệu nguy cơ ô nhiễm, cơ quan chuyên môn sẽ phát thông tin nhận định sớm đến các đơn vị và người dân, đồng thời kích hoạt việc rà soát các nguồn thải lớn. Trong khoảng thời gian trước 48 - 72 giờ, các địa phương tập trung kiểm soát công trường, tăng cường vệ sinh đường phố, đẩy mạnh truyền thông và khuyến cáo sức khỏe. Trước 24 giờ, phạm vi nguy cơ, lực lượng ứng phó và thông tin đến các đối tượng chịu tác động tiếp tục được rà soát, điều chỉnh.

Theo kế hoạch, các cơ quan, đơn vị phải triển khai ngay những biện pháp thường xuyên, đồng thời hoàn thành trong tháng 10/2026 việc rà soát các điểm nóng, tuyến đường, công trường ưu tiên và quy trình phối hợp xử lý phản ánh. Các sự việc phát sinh phải được báo cáo ngay trong ngày, không chờ đến kỳ báo cáo định kỳ.

Với việc kết hợp kiểm soát nguồn phát thải, tăng cường giám sát tại công trường, ngăn chặn đốt hở và chủ động cảnh báo sớm, Hà Nội hướng tới nâng cao hiệu quả ứng phó với các đợt ô nhiễm không khí, hạn chế tác động đến sức khỏe cộng đồng trong những tháng cuối năm.

Lê Tuyên