Tình trạng khan hiếm lao động trong lĩnh vực xây dựng tại Hà Tĩnh: Thách thức đối với tiến độ phát triển hạ tầng

MTXD - Trong những năm gần đây Hà Tĩnh đang bước vào giai đoạn tăng tốc đột phá về đầu tư phát triển hạ tầng, xây dựng các khu công nghiệp, khu kinh tế, dự án giao thông trọng điểm và hàng loạt công trình dân dụng, tình trạng khan hiếm lao động trong lĩnh vực xây dựng đang trở thành một trong những “nút thắt” đáng lo ngại. Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ thi công, sự thiếu hụt nguồn nhân lực còn làm gia tăng chi phí xây dựng, gây áp lực lớn đối với các nhà thầu và chủ đầu tư.

Nhu cầu nhân lực tăng mạnh

Những năm gần đây, Hà Tĩnh chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các dự án hạ tầng kỹ thuật, khu đô thị, khu công nghiệp và các công trình trọng điểm quốc gia. Đặc biệt, Khu kinh tế Vũng Áng tiếp tục thu hút nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực công nghiệp, logistics và năng lượng. Nhiều dự án mới được triển khai đòi hỏi một lượng lớn lao động xây dựng, từ lao động phổ thông đến công nhân kỹ thuật lành nghề. Song song với đó, nhu cầu xây dựng nhà ở dân sinh tại các đô thị cũng như ở các địa phương cũng gia tăng đáng kể. Theo phản ánh của nhiều chủ thầu xây dựng trên địa bàn, số lượng công trình khởi công mới tăng mạnh sau các dịp lễ, tết và mùa xây dựng cao điểm, kéo theo nhu cầu nhân công tăng đột biến. Tuy nhiên, nguồn cung lao động lại không theo kịp tốc độ phát triển của thị trường xây dựng, tạo nên khoảng cách ngày càng lớn giữa cung và cầu lao động.

 “Đỏ mắt” tìm thợ xây

Thực tế tại nhiều công trình dân dụng và công trình hạ tầng trên địa bàn Hà Tĩnh cho thấy tình trạng thiếu hụt nhân công đang diễn ra phổ biến. Nhiều chủ thầu cho biết dù đã tăng mức tiền công nhưng vẫn rất khó tuyển được thợ xây, thợ hồ, thợ hoàn thiện hay lao động phụ trợ. Theo ghi nhận thực tế, nhiều đội thợ hiện chỉ nhận số lượng công trình hạn chế để đảm bảo tiến độ thi công do không đủ nhân lực. Một số công trình phải kéo dài thời gian hoàn thành vì thiếu lao động ở các công đoạn quan trọng như xây thô, trát tường, lát nền hay hoàn thiện nội thất. Đáng chú ý, mức thu nhập của thợ xây tại Hà Tĩnh hiện đã tăng đáng kể so với trước đây. Nhiều lao động có tay nghề được trả từ 450.000 đến trên 500.000 đồng/ngày, thậm chí cao hơn đối với những hạng mục yêu cầu kỹ thuật cao. Tuy nhiên, sức hút của nghề xây dựng vẫn chưa đủ để bù đắp sự thiếu hụt lao động kéo dài.

Ông Lê Văn Duẩn, một chủ thầu xây dựng tại phường Hà Huy Tập cho biết: “Từ đầu năm đến nay tôi nhận được rất nhiều đề nghị xây dựng công trình nhà ở dân dụng nhưng tôi chỉ nhận một số ít để đảm bảo tiến độ thi công cũng như chất lượng công trình. Nguyên nhân là dạo này đội ngũ thợ xây và phụ hồ rất hiếm, tình trạng này đã xảy ra từ cách đây vài ba năm trở lại đây rồi, do một phần nhu cầu xây dựng tăng cao, một phần các khu nhà máy của Tập đoàn Vingroup hút rất nhiều lao động từ địa phương với mức lương khá cao và ổn định”.

 Nguồn lao động trong lĩnh vực xây dựng tại Hà Tĩnh đang ngày càng khan hiếm

Nguyên nhân của tình trạng thiếu hụt lao động

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng khan hiếm lao động trong ngành xây dựng tại Hà Tĩnh. Trước hết là xu hướng dịch chuyển lao động sang các ngành nghề khác có điều kiện làm việc ổn định hơn. Sự phát triển của các khu công nghiệp, doanh nghiệp sản xuất, dịch vụ và thương mại đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm với môi trường làm việc an toàn hơn, chế độ phúc lợi rõ ràng hơn so với nghề xây dựng vốn nặng nhọc và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bên cạnh đó, một bộ phận lớn lao động trẻ tại Hà Tĩnh lựa chọn làm việc tại các tỉnh, thành phố lớn hoặc tham gia xuất khẩu lao động. Nguồn lao động trẻ từng là lực lượng chủ lực của ngành xây dựng địa phương ngày càng thu hẹp, trong khi đội ngũ thợ lành nghề đang bước vào độ tuổi trung niên hoặc cao tuổi. Một nguyên nhân khác là sự thay đổi trong nhận thức nghề nghiệp của thế hệ trẻ. Nghề xây dựng thường gắn với điều kiện làm việc ngoài trời, cường độ lao động cao, ít tính ổn định và chịu nhiều tác động của thời tiết. Do đó, nhiều thanh niên không còn lựa chọn nghề xây dựng như một hướng lập nghiệp lâu dài. Ngoài ra, công tác đào tạo nghề xây dựng tại một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Nhiều doanh nghiệp phản ánh khó tuyển được công nhân có tay nghề cao trong các lĩnh vực như vận hành máy xây dựng, hàn kết cấu thép, lắp đặt cơ điện, thi công công trình công nghiệp hay quản lý thi công hiện trường.

 Tổ hợp nhà máy Vinfast thu hút số lượng lớn lao động tại Hà Tĩnh

Hệ lụy đối với ngành xây dựng

Tình trạng thiếu hụt lao động đang gây ra nhiều hệ lụy cho hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh. Trước hết là nguy cơ chậm tiến độ thi công các dự án. Khi không đủ nhân công, các nhà thầu buộc phải kéo dài thời gian thực hiện hoặc huy động lao động từ các địa phương khác với chi phí cao hơn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch đầu tư, khai thác và sử dụng công trình. Bên cạnh đó, chi phí nhân công liên tục tăng khiến giá thành xây dựng bị đội lên đáng kể. Đối với các công trình dân dụng, người dân phải bỏ ra khoản kinh phí lớn hơn để hoàn thiện nhà ở. Đối với các doanh nghiệp xây dựng, lợi nhuận bị thu hẹp do chi phí lao động tăng nhanh hơn khả năng điều chỉnh đơn giá hợp đồng. Đáng lo ngại hơn, khi thiếu hụt nhân lực kéo dài, một số đơn vị có thể phải tuyển dụng lao động chưa qua đào tạo hoặc thiếu kinh nghiệm nhằm đáp ứng tiến độ thi công. Điều này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng công trình cũng như an toàn lao động trên công trường.

Giải pháp cho bài toán nhân lực

Để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong ngành xây dựng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tăng cường đào tạo các ngành nghề phục vụ trực tiếp cho lĩnh vực xây dựng, đồng thời gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp nhằm bảo đảm đầu ra cho học viên. Việc đào tạo phải hướng đến các kỹ năng thực hành, đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Các doanh nghiệp xây dựng cần cải thiện môi trường làm việc, nâng cao thu nhập, chế độ bảo hiểm và phúc lợi cho người lao động nhằm giữ chân lực lượng lao động có tay nghề. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và cơ giới hóa trong thi công để giảm phụ thuộc vào lao động thủ công. Về phía địa phương, cần có chính sách hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực xây dựng, tăng cường kết nối cung – cầu lao động, đồng thời khuyến khích lao động trẻ tham gia học nghề và làm việc trong lĩnh vực xây dựng.

Trong bối cảnh Hà Tĩnh đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, nhu cầu lao động xây dựng được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới. Nếu không có giải pháp kịp thời và hiệu quả, tình trạng thiếu hụt nhân lực có thể trở thành rào cản đối với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ngược lại, nếu xây dựng được chiến lược phát triển nguồn nhân lực bài bản, ngành xây dựng Hà Tĩnh sẽ có điều kiện phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thu hút đầu tư trong giai đoạn mới.

Đức Chính