Ai khúc đây!

MTXD - Ngày xưa ấy, ở quê tôi rau khúc nhiều lắm! Loài rau dại, chẳng ai trồng, cũng chẳng ai chăm sóc, thế mà cứ sau vài trận mưa, những hạt khúc năm trước ngủ vùi trong lòng đất đã “bật dậy”, khóm sau chen khóm trước, mướt xanh. Rau khúc có hai loại: Khúc nếp lá to bản, xanh mỡ, nhìn giống với loại rau cải cúc, hoa màu vàng nhè nhẹ, dịu dàng; còn khúc tẻ thân cây khẳng khiu, lá bé hơn, dọc thân nhiều tơ trắng bám quanh, hoa màu trắng tinh khôi.

Mướt xanh rau khúc

Theo kinh nghiệm, chỉ có khúc tẻ mới là nguyên liệu làm bánh; còn khúc nếp chỉ luộc ăn thay rau, không dùng làm bánh được vì lá sẽ nát. Còn nhớ, ngày thơ bé, cứ sau vài trận mưa đầu Đông, chị em tôi lại hòa vào đoàn người dân quê đi hái rau khúc. Chúng tôi ra ruộng lúa đã gặt nơi Chiềng cao hoặc xuống Đồng Cộc hái rau khúc. Sau khoảng một giờ đồng hồ chị em tôi đã có cả rổ rau khúc xanh mươn mướt, những chiếc tơ trắng mịn như nhung bám dọc thân rau khúc mỡ màng. Vừa hái rau khúc vừa nghĩ đến khi cả nhà được Cha “ chiêu đãi” cho một bữa xôi khúc thơm ngon tôi cứ lâng lâng.

Khi chị em tôi mang rau khúc về, Cha rửa sạch, đem luộc lên, vớt ra rá để nguội. Sau đó cho rau vào cối đá, rắc thêm nhúm muối rồi giã nhuyễn và lọc bỏ hết những sợi xơ già. Phần bột sắn có pha chút bột nếp (ngày ấy nghèo lắm nên bột sắn là chủ đạo) được Cha nhào cùng rau khúc giã nhuyễn làm áo (vỏ) bánh. Trong lúc Cha chuẩn bị nguyên liệu, chị em tôi giúp Mẹ ngâm đỗ xanh để làm nhân. Khi đỗ xanh ngâm kỹ, đãi bỏ vỏ thì mang đồ. Đỗ chín, Mẹ cho vào cối giã mịn, vo tròn thành những nắm nhỏ làm nhân bánh và không thể thiếu ít thịt lợn ba chỉ thái quân cờ ướp gia vị xào thơm lừng. Cha nặn bánh, rồi lăn qua vào rá gạo nếp đã ngâm để gạo bao quanh một lớp. Công đoạn cuối cùng, Cha xếp ít lá chuối vào đáy chõ để nếp khỏi rơi và cho bánh vào. Cứ một lượt bánh, Cha lại rắc thêm một lượt gạo nếp.

 Một só nguyên liệu làm bánh khúc

Chị em tôi háo hức ngồi chờ. Cha mở nắp chõ, một mùi thơm tỏa ra, quyện chặt cả không gian căn bếp ấm cúng… Tôi dán mắt vào từng động tác bới xôi khúc ra bát của Cha. Mặc cái rét ngọt luồn qua khe cửa, chạm vào da thịt, tôi vẫn chỉ để ý tới bát xôi khúc nóng hổi. Đón bát xôi khúc từ tay Cha, nhìn những hạt xôi bóng như hạt ngọc, tôi nuốt nước miếng và lấy thìa xắn lấy một miếng thật to cho vào miệng. Thớ bột dẻo, dai, xanh thẫm, nhân chín đều, thịt quyện vào đỗ xanh, vào vỏ bánh tạo nên vị thanh nhẹ. Khi đó tôi như thấy hương đồng, gió nội ùa về. Ăn tới no, mà tôi vẫn không biết chán. Với tôi, rau khúc chẳng bao giờ là loại rau dại, mà xứng đáng được xếp vào các loại rau cao cấp, cần được bảo tồn và nhân rộng...

 Dẻo thơm bánh khúc

Xôi khúc vốn không lạ lẫm với người dân phố thị, thậm chí nó đã trở thành thức quà sáng, quà chiều, hay quà cho mỗi đêm khuya giá rét. Với nhiều người, xôi khúc như hiện nay ở phố thị là quá ngon rồi! Song, không hiểu vì sao tôi ăn mà vẫn thấy thiếu thiếu cái mùi hương đặc biệt của xôi khúc Cha nấu năm nào.

Hơn 40 năm xa quê, đời bộ đội bôn ba khắp mọi miền quê của Tổ quốc, ở đâu tôi cũng nhớ tới vị thơm thơm, hăng hắc của món xôi khúc quê nhà. Mỗi lần ăn xôi khúc tôi thấy lòng mình được an ủi phần nào và vơi đi nỗi nhớ về một thời đã xa!

Việt Phương