Để chợ truyền thống tiếp tục kể câu chuyện của mình trong nhịp sống hiện đại

MTXD - Khách thưa hơn, sức mua không còn như trước, nhiều tiểu thương thừa nhận việc buôn bán ngày càng khó khăn. Thế nhưng giữa những thay đổi của nhịp sống đô thị, nhiều người vẫn lựa chọn gắn bó với chợ, không chỉ vì kế sinh nhai mà còn bởi đây là nơi lưu giữ những nếp sinh hoạt đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Trong bối cảnh đó, việc từng bước đổi mới và phát triển chợ theo định hướng của TP. Hà Nội được xem là hướng đi phù hợp, giúp chợ truyền thống thích ứng với đời sống hiện đại mà vẫn giữ được những giá trị vốn có. 

Không đứng yên trước những đổi thay

"Khó hơn ngày xưa nhiều chứ."

Cô Nguyễn Như Hoa, tiểu thương đã gắn bó hơn 20 năm tại chợ Hôm - Đức Viên, cười khi nhắc về chuyện buôn bán những năm gần đây. Theo cô, lượng khách đến chợ không còn đông như trước. Nhiều người đã quen với việc mua hàng qua mạng hoặc lựa chọn các hệ thống bán lẻ hiện đại. Những thay đổi trong thói quen tiêu dùng khiến không ít tiểu thương phải tìm cách thích nghi.

Từ việc đa dạng hóa mặt hàng kinh doanh để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng đến việc đặt mã QR ngay tại quầy hàng, nhiều thay đổi từng được xem là xa lạ nay đã trở thành một phần trong hoạt động buôn bán thường ngày của các tiểu thương. 

Cô Hoa chia sẻ về những thay đổi trong cách thức mua bán và kinh doanh tại chợ truyền thống hiện nay. (Ảnh: Nhật Ánh)

"Khách nào chuyển khoản thì mình nhận chuyển khoản. Mình cũng phải theo xu hướng thôi", cô Hoa nói.

Sự thay đổi ấy không chỉ diễn ra ở chợ Hôm - Đức Viên. Tại nhiều khu chợ trên địa bàn TP. Hà Nội, hình ảnh những tấm mã QR xuất hiện bên cạnh quầy hàng đã trở nên quen thuộc. Không ít tiểu thương chủ động học cách sử dụng công nghệ để tiếp cận khách hàng và duy trì việc kinh doanh.

Mã QR xuất hiện ngày càng phổ biến tại các quầy hàng, phản ánh những thay đổi trong hoạt động kinh doanh của tiểu thương. (Ảnh: Nhật Ánh)

Điều đáng nói là dù cách bán hàng có thay đổi, nhiều người vẫn lựa chọn gắn bó với chợ. Với họ, đây không chỉ là nơi mưu sinh mà còn là công việc đã gắn bó suốt nhiều năm. Khách có thể ít hơn trước, việc buôn bán cũng không còn thuận lợi như trước, nhưng thay vì rời đi, nhiều tiểu thương chọn cách thích nghi để tiếp tục giữ lấy quầy hàng quen thuộc của mình. 

Từ những quy định mới đến diện mạo mới

Những thay đổi tại các khu chợ không chỉ đến từ nhu cầu tự thân của tiểu thương. Thời gian qua, TP. Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chợ truyền thống. Nghị định 60/2024/NĐ-CP của Chính phủ cùng Kế hoạch 116/KH-UBND và Kế hoạch 117/KH-UBND của UBND TP. Hà Nội đã đặt ra nhiều mục tiêu liên quan đến nâng cấp hạ tầng, bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động chợ.

Tại chợ Hàng Da, các yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy hay an toàn thực phẩm được duy trì thường xuyên. Ông Trần Hoàng Hải, Trưởng phòng Tổ chức Hành chính cho biết việc thực hiện các quy định này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn góp phần xây dựng hình ảnh chợ văn minh, an toàn, tạo sự yên tâm cho người tiêu dùng.

Chợ Hàng Da nghiêm túc thực hiện các biện pháp phòng cháy chữa cháy và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong hoạt động kinh doanh. (Ảnh: Ngọc Linh)

Theo ông, khi môi trường kinh doanh được cải thiện, niềm tin của khách hàng đối với chợ truyền thống cũng được củng cố. Thực tế cho thấy, nhiều mô hình chợ văn minh trên địa bàn thành phố đang mang lại những tín hiệu tích cực. Hạ tầng được đầu tư đồng bộ hơn, lối đi thông thoáng hơn, công tác vệ sinh môi trường được chú trọng hơn. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ ấy lại góp phần nâng cao trải nghiệm của người dân khi đến chợ. Đó cũng là cách để các khu chợ truyền thống tìm kiếm chỗ đứng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn từ các loại hình thương mại hiện đại.

Hệ thống ki-ốt tại chợ Hàng Da được quy hoạch đồng bộ, góp phần tạo nên diện mạo kinh doanh văn minh, hiện đại. (Ảnh: Nhật Ánh)

Giữ lại điều làm nên bản sắc của chợ

Những thay đổi về hạ tầng hay cách thức quản lý đang giúp chợ truyền thống vận hành theo hướng hiện đại hơn. Tuy nhiên, điều tạo nên sức sống bền bỉ của chợ lại không chỉ nằm ở hoạt động mua bán, mà còn ở những giá trị văn hóa và cộng đồng được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là cảm giác gần gũi giữa người bán và người mua, là những mối quan hệ được xây dựng qua năm tháng, là không gian sinh hoạt cộng đồng mà khó loại hình thương mại nào có thể thay thế hoàn toàn.

Bảo tồn văn hóa chợ trong bối cảnh hiện nay không đồng nghĩa với việc giữ nguyên mọi thứ như cũ. Điều quan trọng là giúp chợ thích nghi với những yêu cầu mới của xã hội trong khi vẫn duy trì được những giá trị cốt lõi đã làm nên bản sắc của mình.

Để làm được điều đó, bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý và các tiểu thương, truyền thông cũng có thể trở thành cầu nối quan trọng. Không chỉ phản ánh những tồn tại cần khắc phục, báo chí còn có thể lan tỏa những mô hình chợ văn minh, những câu chuyện thích ứng của tiểu thương hay những cách làm hiệu quả trong bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và chuyển đổi số.

Bởi suy cho cùng, điều cần được gìn giữ không chỉ là một khu chợ, mà còn là những giá trị văn hóa đã gắn bó với đời sống người dân qua nhiều thế hệ. Để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong tương lai, câu chuyện của chợ cần được kể tiếp bằng những cách thức phù hợp với thời đại mới.  

 Ngọc Linh