Đô thị thông minh và yêu cầu nhân lực làm chủ công nghệ AIoT

MTXD – Trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT), nhu cầu về nguồn nhân lực có khả năng thiết kế, tích hợp và bảo đảm an toàn cho các hệ thống thông minh ngày càng gia tăng. Ngày 11/10/2026, Viện Quản trị & Công nghệ FSB thuộc Trường Đại học FPT công bố chương trình Thạc sĩ Công nghệ thông tin định hướng Trí tuệ nhân tạo vạn vật (MIT-AIoT), hướng tới đào tạo đội ngũ chuyên gia đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý đô thị và hạ tầng kỹ thuật.

Hệ thống thông minh đặt ra yêu cầu mới về an toàn thông tin

Sự kết hợp giữa AI và IoT đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong phương thức vận hành của các nhà máy, doanh nghiệp và đô thị hiện đại. Các thiết bị cảm biến, hệ thống giám sát, nền tảng phân tích dữ liệu và thuật toán AI ngày càng được tích hợp để nâng cao hiệu quả quản lý, tự động hóa quy trình và tối ưu hóa nguồn lực.

Theo số liệu được dẫn từ Fortune Business Insights, thị trường AIoT toàn cầu được ước tính đạt 82,74 tỷ USD vào năm 2026, với tốc độ tăng trưởng kép dự báo 32,4% mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2034. Tại Việt Nam, thị trường IoT được MarketsandMarkets dự báo có thể đạt 7,2 tỷ USD vào năm 2030. Trong khi đó, số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy Việt Nam có hơn 27,2 triệu thuê bao 5G tính đến tháng 8/2026.

Sự mở rộng của hạ tầng kết nối tạo điều kiện để triển khai các giải pháp đô thị thông minh, giao thông thông minh, quản lý năng lượng và vận hành công nghiệp theo hướng tự động hóa. Tuy nhiên, khi số lượng thiết bị kết nối tăng lên và AI được trao quyền xử lý, đưa ra quyết định hoặc thực hiện các tác vụ tự động, những thách thức về an toàn thông tin cũng trở nên phức tạp hơn.

FPT ra mắt chương trình đào tạo Thạc sĩ Công nghệ thông tin định hướng Trí tuệ nhân tạo vạn vật (MIT-AIoT).

Tại hội thảo chuyên đề “An toàn thông tin trong kỷ nguyên AI” tổ chức trong khuôn khổ sự kiện ra mắt chương trình MIT-AIoT, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), nhà sáng lập Chống Lừa Đảo và cựu chuyên gia Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC), đã chia sẻ về những phương thức tấn công mạng mới với sự hỗ trợ của AI.

Theo chuyên gia, AI đang bị các đối tượng tội phạm lợi dụng để tự động hóa hoạt động lừa đảo, tạo nội dung giả mạo và mở rộng quy mô tấn công. Những hình thức như giả giọng nói, tạo video Deepfake theo thời gian thực, đánh cắp dữ liệu khuôn mặt nhằm vượt qua quy trình xác thực điện tử hay phát tán mã độc thông qua thiết bị di động đang đặt ra thách thức lớn đối với người dùng và các tổ chức.

Đáng chú ý, nguy cơ không chỉ xuất hiện ở khâu sử dụng công nghệ mà còn hiện diện trong toàn bộ cấu trúc của hệ thống thông minh. Các thiết bị như camera giám sát, bộ định tuyến mạng, máy chấm công và thiết bị hội nghị trực tuyến có thể trở thành mục tiêu chiếm quyền kiểm soát. Nếu không được bảo vệ đúng cách, những thiết bị này có thể bị lợi dụng để xâm nhập hệ thống, phát tán mã độc hoặc tạo bàn đạp cho các cuộc tấn công quy mô lớn.

Ở cấp độ AI, các hình thức tấn công thông qua việc thao túng đầu vào, chèn lệnh độc hại, làm sai lệch dữ liệu huấn luyện hoặc kiểm soát quyền hành động của các tác tử AI cũng đặt ra yêu cầu mới về thiết kế và quản trị hệ thống.

Thực tế này cho thấy, an toàn thông tin cần được xem là một thành phần xuyên suốt ngay từ khâu xây dựng kiến trúc công nghệ, thay vì chỉ được bổ sung khi hệ thống đã đi vào vận hành. Đối với các lĩnh vực có mức độ kết nối cao như quản lý đô thị, giao thông, sản xuất công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật, việc bảo vệ dữ liệu, thiết bị và quy trình điều khiển có ý nghĩa quan trọng đối với tính liên tục, ổn định của hoạt động vận hành.

Đào tạo nhân lực làm chủ kiến trúc AIoT

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, Viện Quản trị & Công nghệ FSB công bố chương trình Thạc sĩ Công nghệ thông tin định hướng Trí tuệ nhân tạo vạn vật (MIT-AIoT). Chương trình được xây dựng theo hướng tích hợp AI và IoT, giúp người học tiếp cận hệ thống thông minh như một chỉnh thể, từ thiết bị phần cứng, cảm biến, hạ tầng kết nối đến thu thập, xử lý dữ liệu và triển khai các mô hình AI.

Theo Tiến sĩ Đoàn Xuân Huy Minh, Giám đốc Chương trình Thạc sĩ Công nghệ thông tin, Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Tập đoàn FPT, mục tiêu của MIT-AIoT là đào tạo lực lượng kỹ sư, chuyên gia công nghệ có khả năng dẫn dắt quá trình thông minh hóa hệ thống sản xuất quy mô công nghiệp, đồng thời tham gia phát triển và quản trị đô thị thông minh, giao thông thông minh.

Ông cho biết, chương trình tập trung vào sự tích hợp giữa AI với các thiết bị và hệ thống IoT. Người học được tiếp cận toàn bộ quá trình vận hành của một hệ thống AIoT, từ thiết bị, cảm biến, kết nối, thu thập và xử lý dữ liệu đến nền tảng điện toán và ứng dụng AI. Cách tiếp cận này hướng tới năng lực thiết kế, tích hợp và vận hành hệ thống, thay vì chỉ tập trung vào từng công nghệ riêng lẻ.

Cũng theo đại diện FSB, khi AI được tích hợp vào các hệ thống kết nối vạn vật, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, hiệu quả, phát huy giá trị công nghệ và kiểm soát các rủi ro phát sinh. Việc đào tạo theo định hướng AIoT nhằm giúp người học hình thành tư duy hệ thống, biết cách tích hợp AI vào các nền tảng thông minh để tối ưu năng suất và nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức.

Khung chương trình gồm các nhóm kiến thức về nền tảng và kiến trúc AIoT; thu thập, xử lý, phân tích dữ liệu từ thiết bị IoT; phát triển và triển khai mô hình AI, học máy; thiết kế kiến trúc hệ thống thông tin thông minh; cùng các nội dung chuyên sâu về an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu trong môi trường kết nối diện rộng.

Định hướng đào tạo này có thể đáp ứng nhu cầu nhân lực tại nhiều lĩnh vực, từ sản xuất công nghiệp, quản lý vận hành công trình, hạ tầng kỹ thuật đến các hệ thống giám sát và điều hành đô thị. Trong bối cảnh các công nghệ số ngày càng tham gia sâu vào quá trình quản lý và vận hành, đội ngũ có khả năng kết nối kiến thức phần cứng, phần mềm, dữ liệu và bảo mật sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình triển khai các giải pháp thông minh.

Gắn đào tạo với thực tiễn triển khai công nghệ

Theo FSB, chương trình MIT-AIoT được tổ chức theo định hướng học tập thông qua dự án, tạo điều kiện để học viên tiếp cận các bài toán công nghệ thực tế tại doanh nghiệp. Người học có cơ hội làm việc với các nền tảng điện toán đám mây và công cụ phát triển trong hệ sinh thái FPT, đồng thời tiếp cận kiến thức từ đội ngũ giảng viên và chuyên gia công nghệ.

.Chuyên gia an ninh mạng Hiếu PC chia sẻ các mối đe dọa an ninh mạng hiện nay đã biến hóa  ngày càng tinh vi nhờ sự hỗ trợ của AI.

Việc gắn đào tạo với thực tiễn triển khai được kỳ vọng giúp học viên nâng cao khả năng phân tích yêu cầu, thiết kế kiến trúc, tích hợp các thành phần công nghệ và xử lý vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành hệ thống.

Sau khi hoàn thành chương trình, học viên có thể hướng tới các vị trí như kiến trúc sư giải pháp AIoT, kỹ sư hệ thống AI/IoT, chuyên gia phân tích và thiết kế hệ thống thông minh, kỹ sư IoT và điện toán đám mây, chuyên gia bảo mật hoặc quản lý dự án công nghệ.

Chương trình dành cho người đã tốt nghiệp các ngành máy tính, công nghệ thông tin và lĩnh vực liên quan; kỹ sư phần mềm, lập trình viên, kỹ sư mạng, hạ tầng, điện tử, viễn thông, tự động hóa và các nhà quản lý dự án kỹ thuật.

MIT-AIoT có tổng cộng 60 tín chỉ, được triển khai trong 4 học kỳ, với thời gian hoàn thành dự kiến khoảng 18 tháng. Bằng cấp do Trường Đại học FPT cấp. Theo kế hoạch được công bố, chương trình dự kiến khai giảng vào tháng 11/2026 tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Học viên nhập học khóa đầu tiên được áp dụng chính sách học bổng với giá trị lên đến 42 triệu đồng.

Trong xu hướng phát triển đô thị thông minh và chuyển đổi số hoạt động sản xuất, bài toán nhân lực không chỉ nằm ở khả năng sử dụng các công cụ AI mà còn ở năng lực thiết kế, tích hợp và bảo vệ hệ thống trong điều kiện vận hành thực tế. Việc tăng cường đào tạo chuyên sâu về AIoT, gắn kiến thức công nghệ với yêu cầu an toàn thông tin, là một trong những hướng tiếp cận nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển các hệ thống thông minh trong thời gian tới.

Thanh Bình - Thanh Tùng