Độc đáo lễ hội mở cửa rừng hưởng ứng Tuần Văn hóa - Du lịch tỉnh Bắc Giang 2024

MTXD - Hưởng ứng Tuần Văn hoá - Du lịch tỉnh Bắc Giang năm 2024, lễ hội mở cửa rừng được tổ chức từ ngày 19/02 (tức mùng 10 tháng Giêng âm lịch) mang đến một không gian độc đáo, đặc trưng về nếp sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng truyền thống của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng và người Sán Dìu ở xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang.

Lễ hội với nghi lễ trang trọng mang nét đặc sắc của đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Ảnh: Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện Lạng Giang.

Lễ hội mở cửa rừng được UBND huyện Lạng Giang tổ chức từ ngày 19/02 đến 21/02 (tức ngày mùng 10 đến 12 tháng Giêng âm lịch) tại đền Cổ Ngựa, đền Chúa Then, thôn Việt Hương, xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. Năm nay cũng là năm đầu tiên tổ chức lễ hội mở cửa rừng cấp huyện.

Là một sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng truyền thống của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Sán Dìu gắn với tục thờ Mẹ rừng hay còn gọi là Mẹ xứ sở và còn một tên khác nữa được gọi là vị Nữ Thần trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, lễ hội mang đến những trải nghiệm cũng như hiểu biết thêm về văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc ta.

Trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, vị Nữ Thần đó được gọi là Thánh Mẫu Thượng Ngàn. Thánh Mẫu Thượng Ngàn là bà chúa Then đã có công ban phát các sản vật và che chở cho Nhân dân. Vào dịp đầu Xuân năm mới, bà chúa Then thường ban phát cho Nhân dân lộc rừng, đó là các sản vật nông nghiệp, hoa quả để Nhân dân cấy lúa, gieo trồng.

Đến với lễ hội, du khách được trải nghiệm chương trình nghệ thuật đặc sắc với chủ đề “Di sản quê hương - trường tồn và lan tỏa” được dàn dựng công phu theo hình thức diễn xướng dân gian và được sân khấu hóa; màn trống hội và 4 tiết mục hát Then; màn rước từ đền Cổ Ngựa về đền Chúa Then và thực hiện nghi lễ mở cửa rừng tại đền Chúa Then. Bên cạnh đó, du khách được trải nghiệm các trò chơi dân gian như bịt mắt bắt dê, bịt mắt đập niêu, kéo co, đẩy gậy.

Thực hiện nghi lễ mở cửa rừng, ban đầu, nhà đền Chúa Then thực hiện làm lễ cúng thần rừng tại đền Chúa Then, sau đó đọc văn tế xin phép mở cửa rừng, xin keo tức là tung đôi keo bằng gỗ nhà đền giống như xin đài âm dương và đẩy mở cửa cung Đại Bái đền Chúa Then. Tiếp đến là tế rượu và dâng lễ vật lên các vị thần, nhà đền chuẩn bị sẵn lộc để trao - nhận lộc rừng cho du khách thập phương. Tại ngôi đền Chúa Then, người dân cùng nhà đền làm lễ khai xuân, dâng mâm lễ, sản vật cúng và đặc biệt là nghi lễ mở cửa rừng.

Hứa hẹn sẽ có nhiều trải nghiệm đặc sắc ở Lễ hội mở cửa rừng tại Đền Chúa Then. Ảnh: Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện Lạng Giang.

Các nghi lễ cúng Thần rừng tại đền Chúa Then mang nhiều nét đặc sắc của hình thái sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc biệt với tổng hòa các yếu tố văn hóa và nhiều loại hình nghệ thuật độc đáo. Trong đó, nghi lễ cúng Thần rừng là quan trọng nhất và mang tính cộng đồng rõ nét. Nghi lễ này không chỉ để tạ ơn Thần rừng đã mang nguồn nước, sản vật cho dân bản mà còn có ý nghĩa giáo dục cho thế hệ trẻ về việc bảo vệ rừng. Đây cũng là tín hiệu khởi đầu cho một mùa làm ăn, lao động gặp nhiều may mắn, đem lại những kết quả tốt đẹp cho đồng bào các dân tộc ở xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang.

Là một nét mới của hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Bắc Giang 2024, Lễ hội mở cửa rừng được tổ chức với quy mô cấp huyện, lớn hơn nhiều so với quy mô những năm trước, góp phần phát huy vai trò, giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Sán Dìu. Lễ hội đang được diễn ra đang và sẽ tiếp tục mang tới nhiều trải nghiệm mới mẻ và độc đáo về văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Tày, Nùng nói riêng và dân tộc ta nói chung.

Thanh Hà - Trần Hương