“Đổi sách lấy cây” 2026: Hành trình lan tỏa tri thức và lối sống xanh từ những điều giản dị

MTXD - Không chỉ là hoạt động quy đổi sách cũ lấy cây xanh, chương trình “Đổi sách lấy cây” do nhóm thiện nguyện Fly To Sky triển khai đang dần trở thành một mô hình cộng đồng giàu ý nghĩa. Ở đó, những cuốn sách không còn nằm yên trên giá, mà tiếp tục hành trình của mình – đến với những em nhỏ còn thiếu thốn điều kiện học tập, đồng thời gieo mầm cho một lối sống xanh, bền vững trong xã hội.

Khi những cuốn sách cũ bắt đầu một hành trình mới
Khởi nguồn từ một ý tưởng đơn giản, chương trình “Đổi sách lấy cây” đã được Fly To Sky duy trì và phát triển suốt nhiều năm qua. Đến năm 2026, hoạt động này tiếp tục mở rộng quy mô, triển khai tại 15 điểm đổi trên 5 tỉnh, thành phố, thu hút đông đảo người dân, đặc biệt là giới trẻ tham gia.
Điểm hấp dẫn của chương trình nằm ở cách thức tham gia dễ dàng và gần gũi. Người dân có thể mang theo sách giáo khoa, sách tham khảo, truyện, hoặc các vật phẩm như quần áo, đồ dùng học tập, đồ chơi… thậm chí là giấy vụn, thùng carton, chai nhựa, vỏ hộp sữa – những thứ tưởng chừng bỏ đi – đến các điểm đổi để nhận lại cây xanh hoặc sản phẩm thân thiện với môi trường.
Từ đó, giá trị của những món đồ cũ không chỉ dừng lại ở việc tái sử dụng, mà còn được “nâng cấp” thành những đóng góp thiết thực cho cộng đồng.
Những cuốn sách sau khi được tiếp nhận sẽ tiếp tục được phân loại và gửi đến học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới hay các cơ sở bảo trợ xã hội. Một phần sách được lựa chọn để xây dựng tủ sách, thư viện cộng đồng, góp phần hình thành thói quen đọc sách cho trẻ em – điều tưởng nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lâu dài trong việc nâng cao tri thức.
 
Chương trình tiếp tục lan tỏa những giá trị xanh ở năm thứ 8. Ảnh: BTC
 

Sau 8 năm triển khai, chương trình đã đạt được những con số đáng chú ý: Mỗi năm tiếp nhận từ 10 đến 20 tấn sách, giấy các loại; trao tặng khoảng 500–700 bộ sách giáo khoa và từ 5.000 đến 10.000 đầu sách đến tay học sinh khó khăn. Không chỉ dừng lại ở việc trao tặng, nhiều thư viện cộng đồng cũng đã được hình thành, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức cho hàng nghìn trẻ em.
 
 

Chương trình đã góp phần thay đổi nhận thức cộng đồng trong việc tái sử dụng, sẻ chia và bảo vệ môi trường. Ảnh: BTC.

Theo đại diện Ban tổ chức, điều quan trọng nhất mà chương trình mang lại không phải là số lượng vật phẩm, mà là sự thay đổi trong nhận thức cộng đồng. Khi mỗi cá nhân bắt đầu quan tâm hơn đến việc tái sử dụng, chia sẻ và bảo vệ môi trường, những giá trị bền vững cũng dần được hình thành.

Công nghệ góp phần kết nối và lan tỏa giá trị xanh
Bước sang năm 2026, “Đổi sách lấy cây” không chỉ duy trì mô hình truyền thống mà còn có những đổi mới đáng chú ý nhằm nâng cao trải nghiệm cho người tham gia.

 
Nhiều đổi mới trong hình thức tổ chức chương trình năm nay. Ảnh: BTC.

Một trong những điểm mới nổi bật là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình quy đổi. Hệ thống này hỗ trợ tình nguyện viên xác định mức quy đổi phù hợp dựa trên số lượng và chủng loại vật phẩm mà người dân mang tới. Nhờ đó, việc vận hành trở nên nhanh chóng, minh bạch và giảm tải áp lực cho đội ngũ tình nguyện viên.
Tuy nhiên, công nghệ trong chương trình không nhằm thay thế con người. Ngược lại, nó đóng vai trò hỗ trợ để các tình nguyện viên có thêm thời gian tương tác, hướng dẫn và lan tỏa thông điệp ý nghĩa của chương trình tới cộng đồng.
Sau khi tiếp nhận, các vật phẩm sẽ được phân loại kỹ lưỡng để sử dụng đúng mục đích. Sách giáo khoa được chuyển tới học sinh trước thềm năm học mới; sách tham khảo và truyện dùng để xây dựng thư viện; quần áo và đồ dùng được gửi đến những khu vực còn nhiều khó khăn. Trong khi đó, các vật liệu như giấy, nhựa hay kim loại sẽ được kết nối với các đơn vị tái chế hoặc dùng để gây quỹ cho các hoạt động thiện nguyện.
 

Đa dạng các độ tuổi tham gia chương trình, tất cả đều vì mục tiêu chung: sẻ chia và bảo vệ môi trường. Ảnh: BTC.

Không dừng lại ở việc quy đổi, chương trình còn tổ chức nhiều hoạt động bên lề như ngày hội môi trường, workshop tái chế sáng tạo hay các buổi giao lưu cộng đồng. Những hoạt động này giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, đồng thời tạo không gian kết nối cho những người cùng chung mối quan tâm đến lối sống xanh.

Từ một sáng kiến nhỏ đến mô hình cộng đồng lan tỏa rộng
Từ một hoạt động thiện nguyện mang tính thử nghiệm, “Đổi sách lấy cây” đang từng bước trở thành một mô hình cộng đồng có sức lan tỏa mạnh mẽ. Ở đó, mỗi người tham gia không chỉ đóng góp vật chất, mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái tích cực – nơi tri thức được sẻ chia, tài nguyên được tái sử dụng và ý thức bảo vệ môi trường được nâng cao.
Chương trình cũng cho thấy một xu hướng rõ nét trong giới trẻ hiện nay: Sống có trách nhiệm hơn với xã hội và môi trường. Việc mang một cuốn sách cũ đi đổi lấy một chậu cây không chỉ là hành động đơn lẻ, mà là một lựa chọn mang tính biểu tượng – lựa chọn giữa việc bỏ đi hay tiếp tục trao giá trị cho những gì mình đang có.
 

Trong bối cảnh các vấn đề môi trường và giáo dục vẫn còn nhiều thách thức, những mô hình như “Đổi sách lấy cây” không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn tạo nền tảng cho những thay đổi lâu dài. Khi tri thức được lan tỏa, khi thói quen đọc sách được hình thành, và khi ý thức sống xanh trở thành một phần trong đời sống thường nhật, đó cũng là lúc cộng đồng tiến gần hơn đến sự phát triển bền vững.
Và có lẽ, hành trình của mỗi cuốn sách cũ – từ một góc nhỏ trong ngôi nhà, đến tay một em nhỏ nơi vùng xa – chính là minh chứng rõ ràng nhất cho sức mạnh của sự sẻ chia./.

TRẦN HƯƠNG