Gia Lai có 1.054 cơ sở nhà, đất dôi dư bỏ trống sau sắp xếp gây lãng phí

MTXD - Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã bộc lộ nhiều bất cập, trong đó nổi cộm là tình trạng hàng nghìn cơ sở chưa được xử lý dứt điểm, nhiều tài sản công bỏ không gây lãng phí lớn. Đây cũng là vấn đề được các đại biểu HĐND tỉnh đặc biệt quan tâm, thảo luận tại kỳ họp thứ 5 HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII vào ngày 15/7/2026.

Toàn tỉnh Gia Lai có 1.054 cơ sở nhà, đất dôi dư đang bỏ trống hoặc sử dụng chưa hiệu quả.

Những tồn tại bất cập

Theo Thông báo kết luận thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp sếp trên địa bàn tỉnh Gia Lai, số 63 ngày 30/6/2026 của Thanh tra tỉnh Gia Lai, sau khi hợp nhất hai tỉnh Bình Định và Gia Lai, toàn tỉnh mới có diện tích hơn 21.576 km², dân số trên 3,58 triệu người với 135 đơn vị hành chính cấp xã. Cùng với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, các cấp, ngành đã triển khai tổng kiểm kê cơ sở nhà, đất, từng bước xác định số lượng, diện tích, hiện trạng sử dụng và tình trạng pháp lý để xây dựng phương án quản lý, xử lý tài sản công dôi dư theo quy định.

Qua thanh tra phát hiện 37 đơn vị chưa lập biên bản bàn giao, tiếp nhận đối với 175 cơ sở nhà, đất theo quy định; 2 đơn vị chưa bàn giao 4 cơ sở do chênh lệch diện tích hoặc chưa xác định rõ ranh giới; 2 đơn vị khác chưa bàn giao 2 cơ sở vì giao sai địa bàn quản lý. Bên cạnh đó, 37 xã, phường chưa hạch toán hoặc hạch toán chưa đầy đủ đối với 294 cơ sở nhà, đất; 678 cơ sở thuộc 101 đơn vị chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc quyết định giao đất. Đặc biệt, 100% đơn vị được kiểm tra chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất sau khi tiếp nhận hoặc điều chuyển theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Trong việc thực hiện phương án sắp xếp, xử lý tài sản công, Thanh tra tỉnh xác định 199 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc 38 xã, phường vẫn chưa có phương án sắp xếp, xử lý; 125 cơ sở thuộc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và 23 xã, phường đã có phương án nhưng chưa hoàn thành, trong khi 995 cơ sở đã hoàn thành phương án sắp xếp, xử lý. Ngoài ra, nhiều cơ quan đã được giao tiếp nhận trụ sở để bố trí làm việc hoặc chuyển đổi công năng nhưng vẫn chưa ban hành quyết định chuyển đổi công năng theo quy định.

Đáng lo ngại nhất là hiện trạng quản lý và khai thác tài sản công sau sắp xếp. Theo kết luận thanh tra, toàn tỉnh có 1.054 cơ sở nhà, đất dôi dư đang bỏ trống hoặc sử dụng chưa hiệu quả. Trong đó có 1.030 cơ sở bỏ trống hoàn toàn, 1 cơ sở sử dụng sai mục đích, 14 cơ sở bỏ trống có dấu hiệu bị lấn chiếm hoặc tồn tại công trình của người dân, 7 cơ sở vướng mắc pháp lý và 3 cơ sở giao sai địa bàn quản lý. Ngoài ra còn có 8 cơ sở sử dụng chưa đúng tiêu chuẩn, định mức. Thanh tra tỉnh nhận định tình trạng này chưa bảo đảm yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chưa tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

 Gia Lai có 1.030 cơ sở bỏ trống hoàn toàn.

Giải pháp, phương án xử lý tài sản công

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Gia Lai xác định trách nhiệm chủ yếu thuộc Sở Tài chính, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, UBND các xã, phường và một số cơ quan liên quan do chậm rà soát, kiểm tra, đôn đốc và tổ chức thực hiện phương án xử lý tài sản công.

Đối với Sở Tài chính, Thanh tra tỉnh Gia Lai yêu cầu tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; khẩn trương rà soát toàn bộ cơ sở nhà, đất dôi dư, tham mưu UBND tỉnh phê duyệt phương án xử lý đúng quy định; chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về nhà, đất dôi dư; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký biến động và tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp lấn chiếm, sử dụng sai mục đích.

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh Gia Lai yêu cầu chủ trì rà soát, đo đạc, xác định lại ranh giới, diện tích các khu đất có chênh lệch giữa hồ sơ và thực tế; hoàn thiện hồ sơ pháp lý, hướng dẫn đăng ký biến động quyền sử dụng đất đối với toàn bộ cơ sở đã được điều chuyển, tiếp nhận theo phương án đã được phê duyệt.

Đối với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, Thanh tra tỉnh Gia Lai yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân; phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra hiện trạng, xác minh nguồn gốc sử dụng đất, chỉnh lý hồ sơ địa chính và hoàn thiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các cơ sở còn thiếu hồ sơ pháp lý.

Liên quan đến nội dung này, tại phiên thảo luận tổ của kỳ họp thứ 5 HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII vào ngày 15/7/2026, nhiều đại biểu tiếp tục bày tỏ lo ngại trước tình trạng hàng loạt trụ sở công dôi dư chưa được khai thác hiệu quả.

Đại biểu Đặng Vĩnh Sơn - Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Gia Lai cho rằng, trên địa bàn tỉnh còn rất nhiều trụ sở chưa được xử lý, gây lãng phí lớn nguồn lực. Đề nghị UBND tỉnh sớm xây dựng phương án chuyển đổi công năng hoặc đấu giá các trụ sở phù hợp để tạo nguồn thu cho ngân sách; đối với các vị trí trung tâm có thể nghiên cứu chuyển thành bãi đỗ xe hoặc công trình phục vụ cộng đồng.

Đại biểu Lý Anh Sang - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Chư Sê chia sẻ, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính và sắp xếp thôn, làng, số lượng trụ sở dôi dư tiếp tục gia tăng, trở thành bài toán khó đối với địa phương. Kiến nghị tỉnh sớm có cơ chế xử lý, đấu giá hoặc chuyển đổi công năng để tránh lãng phí tài sản công.

Cùng đó, đại biểu Đoàn Hữu Dũng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Diên Hồng, nhấn mạnh việc đấu giá trụ sở công dôi dư cần gắn với điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất. Phần lớn các trụ sở hiện thuộc nhóm đất cơ quan, công sở nên trước khi đấu giá phải hoàn thành thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất theo đúng quy định nhằm tránh phát sinh vướng mắc.

Những kết quả thanh tra cùng ý kiến các đại biểu tại kỳ họp thứ 5 HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII cho thấy việc xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính đang là một trong những nhiệm vụ cấp bách của tỉnh Gia Lai. Việc sớm hoàn thiện hồ sơ pháp lý, rà soát toàn bộ quỹ nhà đất, đẩy nhanh chuyển đổi công năng hoặc đấu giá các tài sản không còn nhu cầu sử dụng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công, chống thất thoát, lãng phí và tạo thêm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Mỹ Bình – Lương Phong