Hà Nội ban hành chính sách hỗ trợ bảo vệ, phát huy giá trị các khu vực văn hóa, lịch sử và công trình kiến trúc

MTXD - Quy định mới của UBND thành phố Hà Nội hướng tới bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc và cảnh quan; đồng thời khuyến khích xã hội hóa, ứng dụng công nghệ và gắn bảo tồn với du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo.

Khu phố cổ Hà Nội là bảo tàng di sản, là lịch sử trường tồn với thời gian cần được gìn giữ, bảo vệ và phát huy giá trị

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà vừa ký ban hành Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 quy định tiêu chí, điều kiện và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ cá nhân, tổ chức bảo vệ và phát huy giá trị khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử và công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn thành phố.

Quy định được ban hành nhằm cụ thể hóa và hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND thành phố. Nội dung bao gồm tiêu chí, điều kiện, nguyên tắc, nội dung, trình tự và thủ tục xem xét hỗ trợ đối với các khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử và công trình kiến trúc có giá trị.

Đồng thời, Quyết định xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc rà soát, lập danh mục, thẩm định, phê duyệt, triển khai, kiểm tra và đánh giá hiệu quả chính sách.

Theo quy định, đối tượng áp dụng gồm các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và các tổ chức, đơn vị có liên quan. Bên cạnh đó là tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, dòng họ và cá nhân là chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp các khu vực, công trình thuộc phạm vi điều chỉnh.

Các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia đầu tư, tài trợ, đóng góp tự nguyện, hợp tác nghiên cứu, bảo vệ và phát huy giá trị các khu vực, công trình theo quy định của pháp luật cũng thuộc phạm vi thực hiện chính sách.

Một trong những yêu cầu quan trọng được Hà Nội đặt ra là việc hỗ trợ phải tuân thủ Danh mục khu vực, công trình đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; đáp ứng đầy đủ các tiêu chí, điều kiện theo Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND và phù hợp với các quy định của Luật Thủ đô, Luật Di sản văn hóa, Luật Kiến trúc cùng các quy định pháp luật liên quan.

Chính sách được định hướng nhằm bảo vệ, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc, cảnh quan và môi trường của khu vực, công trình. Việc bảo tồn đồng thời được gắn với mục tiêu phát triển văn hóa, du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và phát triển bền vững Thủ đô.

Việc xác định khu vực, công trình, nội dung và kinh phí hỗ trợ phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, đúng đối tượng, đúng mục đích và tuân thủ pháp luật.

Thành phố ưu tiên hỗ trợ những khu vực, công trình có giá trị tiêu biểu nhưng đang đứng trước nguy cơ xuống cấp, mai một hoặc biến dạng. Một điều kiện được chú trọng là các khu vực, công trình phải có phương án quản lý, khai thác và phát huy giá trị sau đầu tư có tính khả thi, hiệu quả, đồng thời có sự tham gia, cam kết của cộng đồng, tổ chức và cá nhân liên quan.

Khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho bảo tồn

Quy định mới cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác bảo tồn. Thành phố khuyến khích các tổ chức, cá nhân huy động nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước, thúc đẩy hợp tác công tư, tài trợ và đóng góp tự nguyện để tham gia bảo vệ, tu bổ và phát huy giá trị các công trình, khu vực.

Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng nguồn lực cho công tác bảo tồn, trong bối cảnh hệ thống các khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử và công trình kiến trúc của Hà Nội rất đa dạng, trong đó có nhiều công trình thuộc sở hữu, quản lý hoặc sử dụng của tổ chức, cộng đồng và cá nhân.

Cùng với nguồn lực xã hội, Hà Nội yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các khu vực, công trình.

Trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu, số hóa hồ sơ, tư liệu và phát triển các nền tảng số phục vụ nghiên cứu, quản lý, quảng bá. Việc ứng dụng công nghệ được kỳ vọng giúp nâng cao khả năng lưu trữ, khai thác thông tin và mở rộng khả năng tiếp cận các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc của Thủ đô.

Việc tổ chức thực hiện chính sách cũng phải bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước, đồng thời gắn với phân cấp, phân quyền rõ ràng. Trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương phải được xác định cụ thể, qua đó phát huy tính chủ động, sáng tạo trong quá trình triển khai.

Đáng chú ý, chính sách hỗ trợ của thành phố mang tính chất khuyến khích và hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm của chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp trong việc quản lý, bảo vệ, duy tu và bảo dưỡng công trình theo quy định pháp luật.

Bảo tồn phải đi đôi với phát huy giá trị

Theo định hướng của Quyết định, bảo tồn không chỉ dừng ở việc giữ nguyên hiện trạng mà phải gắn với khai thác, sử dụng hợp lý và phát huy giá trị của công trình, khu vực.

Các giá trị có thể được phát huy thông qua hoạt động giáo dục, nghiên cứu khoa học, du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và phát triển không gian sáng tạo.

Tuy nhiên, quá trình khai thác phải bảo đảm nguyên tắc không làm biến dạng hoặc ảnh hưởng đến các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan nguyên gốc.

Đối với những công trình đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa, các hoạt động quản lý, bảo vệ và tu bổ phải thực hiện nghiêm theo trình tự, thủ tục được pháp luật về di sản văn hóa quy định.

Với Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND, Hà Nội đang từng bước hoàn thiện cơ chế để vừa bảo vệ những giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc của Thủ đô, vừa tạo điều kiện huy động nguồn lực xã hội và ứng dụng công nghệ vào công tác bảo tồn.

Định hướng này không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc đô thị Hà Nội mà còn mở ra khả năng đưa các giá trị di sản trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và xây dựng không gian đô thị phát triển bền vững.

                                                                                                                                                                                                    Minh Vỹ