MTXD - Ngày 17/6, tại Hà Nội, Học viện Tài chính phối hợp với Viện Kinh tế chính trị học (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Cục Thống kê cùng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc gia lần thứ II với chủ đề “Lực lượng sản xuất mới - Xu hướng thế giới và thực tiễn Việt Nam”.

Hội thảo thu hút sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế, nhà quản lý, đại diện các bộ, ngành, cơ quan nghiên cứu và đông đảo cơ quan báo chí.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn nhấn mạnh hội thảo là diễn đàn khoa học có ý nghĩa quan trọng nhằm trao đổi, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về lực lượng sản xuất mới - một nội dung mang tính chiến lược đối với sự phát triển của đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn phát biểu khai mạc hội thảo.

Theo Thứ trưởng, thế giới đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc dưới tác động của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng xanh và kinh tế số. Những tiến bộ này không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất mà còn tạo ra các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, khái niệm “lực lượng sản xuất mới” ngày càng được nhiều quốc gia quan tâm và đưa vào chiến lược phát triển. Đối với Việt Nam, phát triển lực lượng sản xuất mới không chỉ là yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà còn là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn đề nghị các nhà khoa học tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận của lực lượng sản xuất mới, đánh giá thực trạng phát triển tại Việt Nam, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cũng tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng việc phát triển lực lượng sản xuất mới là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Đây là một trong những yếu tố quyết định khả năng bứt phá của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu tại hội thảo.

Theo PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, hội thảo được tổ chức trên cơ sở quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các định hướng chiến lược về xây dựng mô hình tăng trưởng mới. Trong đó, phát triển lực lượng sản xuất mới gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và trọng dụng nhân tài được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.

Ông nhận định cuộc cạnh tranh làm chủ các yếu tố của lực lượng sản xuất mới đang diễn ra mạnh mẽ giữa các quốc gia. Những nước đi đầu trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ sẽ có lợi thế lớn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với Việt Nam, việc phát triển lực lượng sản xuất mới không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu chiến lược. Muốn tạo đột phá về tăng trưởng, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tháo gỡ các điểm nghẽn về chính sách, tài chính, thuế và cơ chế quản trị để khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo các chuyên gia, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và kinh tế dữ liệu, con người vẫn là yếu tố trung tâm của quá trình phát triển. Vì vậy, cần đẩy mạnh đổi mới giáo dục, đào tạo, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường với doanh nghiệp, đồng thời xây dựng các chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng số, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ lõi và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp cũng được xác định là những giải pháp quan trọng để hình thành lực lượng sản xuất mới phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo.

Theo Ban Tổ chức, kỷ yếu hội thảo tập hợp hơn 100 công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, chuyên gia đến từ nhiều cơ quan nghiên cứu, trường đại học và tổ chức trong cả nước. Các tham luận tập trung phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến phát triển lực lượng sản xuất mới, đồng thời đề xuất nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Các đại biểu nhận định, trong thời đại số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao và nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành những yếu tố cốt lõi của nền sản xuất hiện đại. Việc nắm bắt cơ hội từ các xu hướng này sẽ góp phần tạo ra động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

Những kết quả nghiên cứu và kiến nghị được thảo luận tại hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm luận cứ khoa học cho công tác hoạch định chính sách, góp phần xây dựng nền kinh tế hiện đại, tự chủ và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Thanh Tùng