Mắt biển ở Cù Lao Xanh

MTXD - Ngọn hải đăng vẫn sừng sững giữa biển trời Cù Lao Xanh, như đôi “mắt thần” trên biển, định hướng cho tàu thuyền ra vào hoạt động và xác định vị trí của mình trong vùng biển từ Bình Định, Phú Yên.

Đến đảo Nhơn Châu (Cù Lao Xanh), thuộc thành phố Quy Nhơn, bạn đừng bỏ qua cơ hội lên thăm hải đăng Nhơn Châu, ngọn đèn biển cao và hiện đại nhất Việt Nam. Trạm Hải đăng Nhơn Châu được xây dựng năm 1899 với mục đích bảo đảm tàu thuyền an toàn khi đi qua nơi có đảo, đá ngầm, báo hiệu cho các lái tàu nhận biết địa danh để cập cảng, ngư dân trên biển biết phương hướng về bến và mục đích quan trọng nhất là xác định chủ quyền đất nước. Được biết, để xây dựng ngọn hải đăng này, người Pháp đã huy động lượng phu dịch lớn làm ròng rã trong 3 năm mới hoàn thành. “Lý lịch” của ngọn hải đăng này ra sao thì ít người biết. Năm 1890, từ sự kiện một chiếc tàu thủy bị chìm vì đâm phải Hòn Cao (đá ngầm) thuộc khu vực biển Quy nhơn, thực dân Pháp đã quyết định xây dựng ở Thanh Châu (tên gọi cũ của Nhơn Châu) một ngọn hải đăng, đặt tên là Plogam Bir (Cù Lao Xanh). Ðây là một hòn đảo rộng chừng 3,5km2 . Mục đích của người Pháp xây dựng ngọn đèn biển ở Cù Lao Xanh là để hướng dẫn tàu, thuyền ra, vào Cảng Quy nhơn được thuận tiện, an toàn.

Hải đăng Cù Lao Xanh.

Hải đăng Cù Lao Xanh là một sự hòa quyện tuyệt diệu giữa hai phong cách kiến trúc Ðông - Tây ; vừa mang “hơi thở” của trường phái kiến trúc Gô-Tich, vừa có dáng dấp kiến trúc phương Ðông. Kết cấu của hải đăng gồm 4 phần chính, phân bổ hài hòa, hợp lý. Tầng dưới cùng là bậc thang gồm 32 bậc, xây bằng gạch vồ. Vào trong lòng tháp, ta đi lên một cầu thang lượn xoắn ốc là tới tầng chính, nơi để đèn. Ban đầu, đèn dùng bằng gas, vòng quay phải dùng bằng một quả tạ cơ năng làm cho đèn quay. Năm 1957, đèn được thay thế bằng điện (công suất bóng 1000W). Phần trên là một hệ thấu kính, ở giữa đặt một bóng đèn. Năm 1984, đèn lại được thay bằng một hệ thống mô-tơ từ trường. Mô-tơ này điều khiển mâm quay. Mâm quay cấu tạo nhiều lỗ tròn dùng để hạ định tốc độ, được điều khiển bằng một bán dẫn điện tử làm cho tốc độ luôn luôn cố định. Chu kỳ của vòng quay là 12 giây: gồm 3 tia ngắn, 1 tia dài (vì vậy ở xa ta mới thấy đèn nhấp nháy). Tính từ chân tháp lên đỉnh, hải đăng Cù Lao Xanh cao 19m, nhưng vững chắc, kiên cố vì toàn bộ được xây bằng đá tảng lớn (tường dày hơn 1m). Hiện nay, hải đăng Cù Lao Xanh được xếp vào loại hiện đại nhất Việt Nam .

Cùng với tháp hải đăng là khu nhà 2 tầng khá bề thế xây kiểu Pháp gồm 16 phòng, có thể chứa hơn 100 người đến tham quan, nghỉ ngơi.

Hải đăng cao 118 mét so với mực nước biển, trong đó tháp đèn cao 16m, đường kính rộng 3m. Bóng đèn 12V, công suất 100W, được khuếch đại qua thấu kính đặc biệt có thể chiếu xa 25 hải lý. Loại bóng đèn halogien này cực đắt, phải nhập từ nước ngoài, giá mỗi chiếc đến 500 triệu đồng. Đèn hoạt động từ 6 giờ chiều đến 6 giờ sáng mỗi ngày bằng hệ thống điện lấy từ năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, pin chỉ hoạt động vào mùa nắng, mùa mưa vẫn phải dùng máy nổ với hàng chục chiếc “xơ cua”, bảo đảm không để hải đăng ngưng phát sáng.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, ngọn hải đăng vẫn luôn sáng đèn.

Cùng với tháp hải đăng là khu nhà 2 tầng khá bề thế xây kiểu Pháp gồm 16 phòng, có thể chứa hơn 100 người đến tham quan, nghỉ ngơi. Gần đó là hang đá có thể chứa đến 50 người, là nơi đốt lửa trại và sinh hoạt tập thể rất lý thú. Hiện nay Trạm Hải đăng Nhơn Châu do Xí nghiệp 201 thuộc Công ty Bảo đảm an toàn hàng hải 2 quản lý, vận hành với 5 cán bộ, nhân viên được đào tạo cơ bản, có trình độ chuyên môn cao. Tuy công việc của họ tương đối đơn điệu, sống xa gia đình, lại ở trên đồi cao, cách biệt với thế giới bên ngoài, nhưng ai nấy đều xác định trách nhiệm được giao, không một chút lơ là, giữ ngọn đèn biển luôn chiếu sáng. Có người như trạm trưởng Nguyễn Ngọc Anh đã có mặt 5 năm trên đảo, người ít nhất cũng đã ăn 2 cái Tết. Tự bao giờ họ coi Trạm là nhà, đảo là quê hương, tham gia Ban an toàn thống nhất đảo, chung tay bảo vệ địa bàn bình yên. Những ngày có áp thấp nhiệt đới, biển động mạnh hoặc ngày có bão, Trạm phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng bắn pháo hoa trên hải đăng báo hiệu cho tàu bè vào nơi trú ẩn.

Hải đăng cao 118 mét so với mực nước biển, trong đó tháp đèn cao 16m, đường kính rộng 3m.

Từ nhiều năm nay, hải đăng Nhơn Châu đón rất nhiều đoàn khách đến thăm, đặc biệt là thanh niên, sinh viên các trường đại học, các đoàn khách quốc tế. Đứng trên bao lơn của chóp đèn, nhìn bao quát cả biển trời, bên dưới là xã đảo Nhơn Châu xanh tươi ôm bờ cát trắng, từng đoàn thuyền đánh cá nhấp nhô giữa sóng nước và xa xa là thành phố Quy Nhơn xinh đẹp với những ngôi nhà vươn cao, ai mà chẳng thấy hạnh phúc đến trào nước mắt trước hình ảnh Tổ quốc thiêng liêng mà mình cảm nhận. Ðêm đêm, từ bờ biển Quy nhơn, phóng tầm mắt ra khơi xa, giữa hàng trăm đốm sáng lung linh tựa hoa đăng, khách du lịch sẽ bị cuốn hút vào một ngọn đèn xanh lúc ẩn, lúc hiện, vừa huyền diệu, vừa bí ẩn ... Ðó là ngọn hải đăng Cù Lao Xanh - “Người đẹp trăm tuổi” của TP.Quy nhơn, Bình Ðịnh.

Hải đăng Cù Lao Xanh đã vinh dự được Tổ chức Kỷ lục gia Việt Nam bình chọn là Top 5 ngọn hải đăng trên 100 tuổi nổi tiếng nhất. 

Vào ngày 22/11/2014, Hải đăng Cù Lao Xanh đã vinh dự được Tổ chức Kỷ lục gia Việt Nam bình chọn là Top 5 ngọn hải đăng trên 100 tuổi nổi tiếng nhất. Ngọn hải đăng sừng sững giữa biển trời Cù Lao Xanh là biểu tượng đẹp nhất cho tinh thần của người dân nơi đây quanh năm sống chung với biển khơi. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, ngọn hải đăng vẫn luôn sáng đèn, giúp định vị của tàu thuyền đánh bắt trên biển Bình Định và khu vực biển lân cận. Do đó, người ta còn ví hải đăng là đôi “mắt thần” của biển.

Từ tầng cao của hải đăng có thể bao quát tầm nhìn rộng lớn. Xét về mặt quân sự, vị trí này hết sức lợi hại. Về yếu tố thẩm mỹ, ai có dịp lên hải đăng Cù Lao Xanh một lần, không thể không ngây ngất trước cảnh sương sớm, bình minh trên biển, hoàng hôn chín đỏ… Và, vào những đêm trăng rằm thì hải đăng Cù Lao Xanh chẳng thua gì “chốn bồng lai tiên cảnh” .

Nhuận Mẫn