MTXD - Từ chỗ chủ yếu tiếp nhận và phụ thuộc vào công nghệ, ngành xây dựng cầu Việt Nam đang từng bước chuyển sang chủ động tiếp nhận, cải tiến và làm chủ các công nghệ thi công phức tạp, hướng tới phát triển hạ tầng hiện đại, an toàn và bền vững.

Ngày 15/9, Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Hội Khoa học Kỹ thuật Cầu đường Việt Nam và Hội Kết cấu và Công nghệ xây dựng Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo “Công nghệ xây dựng cầu Việt Nam - hành trình làm chủ và phát triển”. Hội thảo tập trung đánh giá quá trình phát triển công nghệ xây dựng cầu, đồng thời trao đổi về những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới.

Từ tiếp nhận công nghệ đến từng bước làm chủ

Theo các chuyên gia, công nghệ xây dựng cầu tại Việt Nam đã có bước chuyển đáng kể qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ những công trình cầu bằng gạch đá, gỗ, tre đến cầu thép, bê tông cốt thép và các kết cấu hiện đại, ngành cầu đã từng bước nâng cao năng lực thiết kế, thi công và quản lý công trình.

Phát biểu tại hội thảo, TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, cho rằng cầu là loại hình công trình đặc biệt trong hệ thống hạ tầng giao thông. Mỗi cây cầu không chỉ góp phần rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra các hành lang phát triển, kết nối vùng kinh tế, góp phần thay đổi cấu trúc đô thị và tạo động lực phát triển cho khu vực.

TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam phát biểu tại hội thảo. 

Theo TS Đặng Việt Dũng, nhiều cây cầu hiện nay còn trở thành những công trình kiến trúc có giá trị, góp phần tạo nên hình ảnh và bản sắc của các đô thị. Ở góc độ nhất định, trình độ xây dựng cầu cũng phản ánh trình độ khoa học - công nghệ, năng lực công nghiệp và sức sáng tạo của một quốc gia.

Trong quá trình phát triển, ngành cầu Việt Nam đã chuyển từ những công nghệ truyền thống sang nhiều dạng kết cấu hiện đại như bê tông dự ứng lực, cầu đúc hẫng, cầu dây văng, cầu dây võng, cầu vòm thép, cầu vượt biển cùng nhiều công trình có quy mô và yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao.

Đặc biệt, từ sau công cuộc đổi mới đất nước, ngành cầu có bước chuyển quan trọng khi không còn chỉ dừng ở việc tiếp nhận công nghệ mà đã chủ động học hỏi, tiếp nhận chuyển giao, tích lũy kinh nghiệm và từng bước làm chủ công nghệ.

TS Đặng Việt Dũng nhấn mạnh, “làm chủ công nghệ” không đồng nghĩa với việc đóng cửa hay tự thực hiện tất cả các khâu. Quan trọng là phải có đủ tri thức để lựa chọn công nghệ phù hợp, đủ năng lực để tiếp nhận và cải tiến công nghệ, có đội ngũ có khả năng tự thiết kế và tổ chức thực hiện, đồng thời tích lũy dữ liệu, kinh nghiệm để xây dựng tiêu chuẩn và tiến tới đóng góp những giải pháp mới cho lĩnh vực công nghệ xây dựng cầu.

Đặt yêu cầu mới về thiết kế, thi công và quản lý công trình

Cùng nhận định về bước phát triển của ngành, PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, cho rằng ngành cầu nói riêng và ngành xây dựng - giao thông nói chung đã có chặng đường phát triển đáng kể.

PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Từ chỗ chủ yếu tiếp nhận công nghệ và phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài, lực lượng khoa học - công nghệ trong nước đã từng bước nâng cao năng lực, làm chủ nhiều công nghệ thi công phức tạp.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển hạ tầng trong giai đoạn mới, ngành xây dựng cầu cần tiếp tục đổi mới tư duy. Trọng tâm không chỉ là “làm được công trình” mà phải hướng đến thiết kế tối ưu, nâng cao tính thẩm mỹ, rút ngắn thời gian thi công, bảo đảm an toàn và đẩy mạnh công nghiệp hóa xây dựng.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là tăng cường quản lý, vận hành công trình trong toàn bộ vòng đời dựa trên dữ liệu số. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ hỗ trợ quá trình thiết kế, thi công mà còn tạo cơ sở cho công tác theo dõi, kiểm tra và quản lý chất lượng công trình sau khi đưa vào khai thác.

Bên cạnh đó, việc ưu tiên sử dụng vật liệu xanh cũng được xác định là hướng đi cần quan tâm trong quá trình phát triển hạ tầng. Đây là yêu cầu phù hợp với xu hướng xây dựng hiện đại, trong đó hiệu quả công trình cần được đánh giá không chỉ ở khả năng đáp ứng công năng mà còn ở tác động đến môi trường và tính bền vững trong suốt vòng đời.

Kết nối nhà trường, doanh nghiệp và giới khoa học

Theo các chuyên gia, để duy trì năng lực làm chủ công nghệ, yếu tố con người và hệ thống nghiên cứu có vai trò quan trọng. Do đó, cần thúc đẩy mạng lưới liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và các hội nghề nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Sự liên kết này được kỳ vọng tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu được tiếp cận thực tiễn nhanh hơn, đồng thời giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực khoa học - kỹ thuật phục vụ quá trình đổi mới công nghệ.

Cùng với đó, ngành xây dựng cần chủ động tham mưu chính sách cho các cơ quan quản lý nhằm hoàn thiện thể chế về phát triển hạ tầng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ kỹ sư trẻ cũng cần được chú trọng nhằm tạo nguồn nhân lực kế thừa, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, thiết kế, thi công và quản lý công trình.

Hướng tới hạ tầng cầu hiện đại, bền vững

Tại hội thảo, các chuyên gia và doanh nghiệp trình bày 9 tham luận chuyên sâu, tập trung vào những vấn đề đang được đặt ra đối với công nghệ xây dựng cầu Việt Nam.

Các tham luận tập trung vào 3 nhóm chủ đề chính gồm làm chủ kỹ thuật thi công phức tạp; ứng dụng vật liệu mới và quan trắc; đột phá trong chuyển đổi số.

Những nội dung này cho thấy quá trình phát triển công nghệ xây dựng cầu đang được đặt trong yêu cầu rộng hơn về tự chủ công nghệ, nâng cao chất lượng công trình và phát triển hạ tầng bền vững.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo. 

Từ thực tiễn phát triển của ngành cầu, việc từng bước làm chủ công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng lực của các đơn vị trong nước mà còn tạo nền tảng để ngành xây dựng chủ động hơn trong triển khai các công trình hạ tầng quy mô lớn.

Trong thời gian tới, cùng với yêu cầu về năng lực thi công, ngành cầu sẽ phải tiếp tục giải quyết đồng thời các bài toán về an toàn, hiệu quả đầu tư, vật liệu, dữ liệu số, thích ứng biến đổi khí hậu và quản lý công trình trong toàn bộ vòng đời.

Đây được xem là những yếu tố quan trọng để ngành xây dựng cầu tiếp tục chuyển từ “tiếp nhận” sang “làm chủ”, qua đó nâng cao năng lực công nghệ và đóng góp vào quá trình hiện đại hóa hệ thống hạ tầng giao thông Việt Nam.

Trần Thanh