Đà Nẵng căng mình ngăn dịch tả lợn châu Phi lây lan

MTXD – Dịch tả lợn châu Phi tái phát tại 9 xã, phường trên địa bàn TP. Đà Nẵng, trong bối cảnh thời tiết mưa lũ và nhu cầu vận chuyển, tiêu thụ động vật tăng cao vào những tháng cuối năm. Trước nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lan rộng, thành phố yêu cầu các địa phương khẩn trương khoanh vùng, xử lý ổ dịch, đẩy nhanh tiêm phòng, đồng thời siết chặt hoạt động giết mổ và kiểm soát vận chuyển động vật nhằm bảo vệ ngành chăn nuôi, môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Chủ động khoanh vùng, không để dịch bệnh lan rộng

Đàn lợn tại cơ sở chăn nuôi. Ảnh minh họa.

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh trên đàn vật nuôi, UBND TP. Đà Nẵng đã ban hành Văn bản số 11427/UBND-SNNMT ngày 3/11/2026, yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật, trong đó tập trung kiểm soát Dịch tả lợn châu Phi (DTLCP). Theo đánh giá của thành phố, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn đã xuất hiện nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn gia súc, gia cầm như lở mồm long móng, viêm da nổi cục ở trâu, bò, cúm gia cầm, bệnh dại động vật và DTLCP. Đáng chú ý, từ đầu tháng 10/2026, DTLCP có xu hướng tái phát tại nhiều địa phương.

Hiện có 9 xã, phường ghi nhận dịch bệnh chưa qua 21 ngày, gồm: Quế Sơn Trung, Thượng Đức, Nông Sơn, Tiên Phước, Quế Phước, Hòa Vang, Điện Bàn Bắc, Quế Sơn và Chiên Đàn. Nguy cơ dịch bệnh tiếp tục phát sinh, lây lan được nhận định ở mức cao khi thời tiết bước vào mùa mưa lũ, điều kiện vệ sinh chuồng trại có thể bị ảnh hưởng, sức đề kháng của vật nuôi suy giảm. Trong khi đó, tiến độ tiêm vắc xin phòng bệnh đợt 2 năm 2026 còn chậm; hoạt động chăn nuôi, buôn bán, vận chuyển và giết mổ động vật có xu hướng gia tăng để phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.

Trong bối cảnh đó, phát hiện sớm, khoanh vùng và xử lý triệt để từng ổ dịch là yêu cầu cấp thiết. Nếu việc giám sát tại cơ sở thiếu chặt chẽ hoặc người chăn nuôi chậm thông tin khi đàn vật nuôi có biểu hiện bất thường, mầm bệnh có thể tiếp tục phát tán, gây thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng nguồn cung thực phẩm và kéo theo nguy cơ ô nhiễm môi trường do xác động vật chết, chất thải chăn nuôi không được thu gom, xử lý đúng quy định.

Siết an toàn sinh học, gắn phòng dịch với bảo vệ môi trường

Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh. Ảnh minh họa.

UBND thành phố yêu cầu chính quyền các xã, phường, đặc khu tập trung nguồn lực xử lý dứt điểm các ổ dịch đang xảy ra trên địa bàn, không để tình trạng chủ quan, lơ là khiến dịch bệnh kéo dài hoặc phát tán sang khu vực khác. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ tiêm phòng vắc xin đợt 2 năm 2026, bảo đảm tỷ lệ tiêm theo quy định; đồng thời tổ chức tiêm bổ sung cho đàn vật nuôi mới phát sinh, đàn đã hết thời gian miễn dịch và những trường hợp chưa được tiêm trong đợt chính.

Cùng với tiêm phòng, công tác giám sát phải được triển khai đến tận thôn, đặc biệt tại những khu vực từng xuất hiện ổ dịch và địa bàn có nguy cơ cao. Các trường hợp che giấu dịch, chậm báo cáo làm dịch bệnh lây lan trên diện rộng sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định. Thành phố cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện quy trình an toàn sinh học; thường xuyên vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại bằng vôi bột và hóa chất phù hợp; chủ động theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi và thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Một yêu cầu cần được đặc biệt quan tâm là tuyệt đối không vứt xác động vật chết ra môi trường, kênh mương, ao hồ hoặc khu vực công cộng. Việc thu gom, vận chuyển và xử lý xác động vật mắc bệnh phải thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, tránh phát tán mầm bệnh, gây ô nhiễm đất, nguồn nước và ảnh hưởng đến đời sống dân cư. Cùng với đó, các cơ sở chăn nuôi cần duy trì hệ thống thu gom, xử lý chất thải, kiểm soát nước thải và vệ sinh khu vực chuồng trại. Đây không chỉ là biện pháp hỗ trợ phòng, chống dịch mà còn là trách nhiệm môi trường trong quá trình phát triển chăn nuôi.

Kiểm soát giết mổ, vận chuyển và nguồn gốc động vật

Kiểm tra điều kiện vệ sinh thú y và kiểm soát sản phẩm động vật tại cơ sở giết mổ. Ảnh minh họa.

Bên cạnh kiểm soát dịch bệnh tại các cơ sở chăn nuôi, hoạt động giết mổ và lưu thông động vật được xác định là những khâu cần giám sát chặt chẽ để hạn chế nguy cơ đưa mầm bệnh từ địa bàn có dịch sang khu vực khác. UBND thành phố yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra cơ sở giết mổ; kiên quyết đình chỉ, xử lý những điểm giết mổ trái phép, không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y. Việc kinh doanh, tiêu thụ động vật mắc bệnh, chết do bệnh và sản phẩm động vật không đáp ứng yêu cầu vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm phải được kiểm soát và xử lý theo quy định.

Đối với hoạt động kiểm dịch vận chuyển động vật, sản phẩm động vật ra khỏi địa bàn thành phố, các quy định phải được thực hiện nghiêm. Lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra tại Trạm Kiểm dịch động vật Kim Liên, kịp thời phát hiện và xử lý trường hợp vận chuyển động vật, sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, không có giấy chứng nhận kiểm dịch theo quy định vào thành phố. Tại các cơ sở giết mổ tập trung, nguồn gốc động vật đầu vào phải được kiểm soát chặt, bảo đảm kiểm dịch trước khi đưa vào giết mổ.

Các cơ sở chăn nuôi, thu gom và giết mổ cũng thuộc diện kiểm tra điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm; đồng thời được lấy mẫu giám sát nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật, tồn dư hóa chất, kháng sinh và xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm. Việc kiểm soát xuyên suốt từ khâu vận chuyển đến giết mổ, tiêu thụ không chỉ góp phần ngăn chặn dịch bệnh mà còn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hạn chế nguy cơ sản phẩm động vật không bảo đảm an toàn được đưa ra thị trường.

Phân công rõ trách nhiệm, chủ động nguồn lực phòng chống dịch

Cán bộ chuyên môn kiểm tra, theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi. Ảnh minh họa.

Để các giải pháp được triển khai đồng bộ, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao phối hợp, hướng dẫn địa phương xử lý ổ dịch, tổ chức lấy mẫu giám sát chủ động, nhất là đối với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và bệnh có khả năng lây truyền từ động vật sang người. Sở sẽ thành lập các tổ công tác kiểm tra, đôn đốc tại những địa phương đang có DTLCP, bệnh dại động vật chưa qua 21 ngày và khu vực nguy cơ cao; đồng thời chuẩn bị hóa chất, vắc xin từ nguồn dự trữ của thành phố để phục vụ công tác phòng, chống dịch.

Các sở, ngành liên quan được phân công nhiệm vụ theo chức năng: Sở Y tế phối hợp giám sát, phòng ngừa bệnh lây truyền từ động vật sang người; Sở Tài chính tham mưu bố trí kinh phí; Sở Công Thương phối hợp kiểm tra hoạt động buôn bán, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật. Công an thành phố và lực lượng Bộ đội Biên phòng tăng cường kiểm soát, phát hiện, xử lý hành vi vận chuyển, buôn bán động vật không rõ nguồn gốc, nhập lậu và vi phạm quy định về kiểm dịch.

Đáng chú ý, UBND thành phố yêu cầu các xã, phường, đặc khu xây dựng kế hoạch phòng, chống dịch bệnh động vật năm 2027, hoàn thành trước ngày 30/12/2026; đồng thời bố trí kinh phí, vật tư, vắc xin và khẩn trương rà soát, bố trí nhân viên thú y cấp xã theo quy định. Việc kiện toàn lực lượng thú y cơ sở có ý nghĩa quan trọng bởi đây là lực lượng trực tiếp nắm tình hình chăn nuôi, phát hiện dấu hiệu dịch bệnh và tham mưu xử lý ngay từ địa bàn dân cư.

Phòng dịch từ cơ sở, hướng đến chăn nuôi an toàn và bền vững

Dịch tả lợn châu Phi không chỉ gây thiệt hại cho người chăn nuôi mà còn đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với công tác quản lý môi trường trong hoạt động chăn nuôi, giết mổ và xử lý chất thải. Vì vậy, hiệu quả phòng, chống dịch cần được nhìn nhận từ khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chuyên môn và từng hộ chăn nuôi; trong đó, việc tuân thủ an toàn sinh học, kiểm soát nguồn gốc động vật và xử lý chất thải đúng quy định phải trở thành yêu cầu thường xuyên, không chỉ thực hiện khi dịch bệnh bùng phát.

Đối với chính quyền cơ sở, điều quan trọng là duy trì giám sát thực chất, kịp thời phát hiện vi phạm, không để xảy ra tình trạng che giấu dịch, vứt xác động vật bừa bãi hoặc vận chuyển động vật mắc bệnh làm phát sinh nguy cơ lây lan. Với người chăn nuôi, chủ động theo dõi đàn vật nuôi, thông báo sớm khi có dấu hiệu bất thường và phối hợp với cơ quan chuyên môn là trách nhiệm trực tiếp để bảo vệ đàn vật nuôi cũng như cộng đồng.

Việc Đà Nẵng triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống DTLCP thể hiện quyết tâm kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ ngành chăn nuôi và ổn định nguồn cung thực phẩm trong giai đoạn cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ có thể được khẳng định bằng kết quả xử lý các ổ dịch, tiến độ tiêm phòng, mức độ tuân thủ quy định tại cơ sở chăn nuôi, giết mổ và khả năng ngăn chặn dịch phát sinh tại địa bàn mới. Chủ động phòng dịch từ cơ sở, kiểm soát chặt từ chăn nuôi đến tiêu thụ, gắn phòng, chống dịch với bảo vệ môi trường là hướng đi cần thiết để hạn chế thiệt hại, bảo đảm an toàn thực phẩm và phát triển chăn nuôi bền vững.

Nguyễn Văn