Nghiên cứu lựa chọn cây xanh đô thị có khả năng giảm bụi mịn, cải thiện chất lượng không khí

MTXD - Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẽ nghiên cứu, xây dựng danh mục cây xanh đô thị có khả năng giảm bụi mịn, hấp thụ khí thải và điều hòa vi khí hậu, ưu tiên các đô thị lớn, khu vực có nguy cơ ô nhiễm không khí cao.

Nội dung này nằm trong kế hoạch ban hành kèm Quyết định số 387/QĐ-LNKL ngày 19/10 của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, do Phó Cục trưởng Phạm Hồng Lượng ký, nhằm triển khai các nhiệm vụ được Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao về khắc phục ô nhiễm, quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026–2030.

Nghiên cứu lựa chọn loài cây phù hợp là một trong những giải pháp quan trọng, thiết thực hướng tới giảm ô nhiễm không khí tại đô thị (Ảnh minh họa).

Theo kế hoạch, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm chủ trì hợp phần xác định cơ cấu cây trồng góp phần giảm ô nhiễm không khí, đồng thời phối hợp tham gia thiết kế cảnh quan tại các không gian công cộng đô thị. Việc lựa chọn loài cây sẽ được nghiên cứu trên cơ sở các tiêu chí như khả năng giảm bụi mịn, hấp thụ khí thải, đặc điểm tán lá và mức độ phù hợp với điều kiện đô thị.

Phòng Phát triển rừng được giao chủ trì xây dựng chương trình trồng cây xanh, phát triển không gian công cộng xanh tại đô thị giai đoạn 2026–2030. Các nhiệm vụ gồm nghiên cứu cơ cấu cây trồng, xây dựng danh mục loài cây, xác định chỉ tiêu và cơ chế huy động nguồn lực thực hiện.

Cơ sở thực tiễn phục vụ xây dựng chương trình là Báo cáo số 820/BC-BNNMT ngày 26/1 về tổng kết Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021–2025”. Kế hoạch yêu cầu sử dụng kết quả tổng kết đề án làm dữ liệu đầu vào cho quá trình phát triển không gian công cộng xanh tại đô thị.

Quá trình triển khai có sự phối hợp của các cơ quan liên quan thuộc Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị tại địa phương. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc các sở tổ chức thực hiện và tổng hợp kết quả hằng năm.

Nghiên cứu khả năng giảm bụi mịn của hệ thống cây xanh đô thị (Ảnh minh họa).

Bên cạnh việc lựa chọn cơ cấu cây trồng, kế hoạch đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu, đánh giá khả năng của rừng và hệ thống cây xanh đô thị trong giảm bụi mịn PM2.5, PM10, hấp thụ khí thải và điều hòa vi khí hậu. Nghiên cứu hướng tới lượng hóa lợi ích của rừng và cây xanh đối với chất lượng môi trường không khí, làm cơ sở phục vụ công tác quản lý và lựa chọn giải pháp phù hợp.

Theo Phụ lục I của kế hoạch, nhiệm vụ nghiên cứu này được bố trí trong giai đoạn 2027–2030, với sự phối hợp của các viện nghiên cứu, trường đại học và địa phương. Kết quả nghiên cứu cùng hướng dẫn kỹ thuật sẽ được chuyển giao, phổ biến tới địa phương, chủ rừng và các bên liên quan.

Cùng với phát triển cây xanh, kế hoạch tập trung kiểm soát hoạt động đốt sinh khối, đốt thực bì và giảm phát thải từ cháy rừng. Đây là những nguồn có thể phát sinh bụi và khí thải, ảnh hưởng đến chất lượng không khí.

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẽ rà soát, hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật xử lý thực bì, vật liệu cháy theo hướng hạn chế đốt, ưu tiên các biện pháp cơ giới, ủ phân và tận thu sinh khối. Kế hoạch cũng đề ra nhiệm vụ xây dựng quy định về điều kiện, thời điểm và quy trình đốt có kiểm soát nhằm giảm phát thải, phòng ngừa cháy lan.

Đối với hoạt động đốt nương làm rẫy, đốt dọn thực bì sau khai thác, lực lượng chuyên môn sẽ phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn, kiểm soát và vận động người dân không đốt tùy tiện hoặc trái quy định. Các trường hợp vi phạm có nguy cơ gây cháy rừng, ô nhiễm không khí cần được theo dõi, phát hiện và kiến nghị xử lý theo quy định pháp luật.

Để nâng cao khả năng phát hiện sớm, kế hoạch đề ra việc phối hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ viễn thám và thiết bị bay không người lái trong giám sát các điểm đốt ngoài trời, cháy rừng. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẽ cung cấp dữ liệu về diễn biến rừng, điểm cháy và khu vực trọng điểm cháy; đồng thời phối hợp với Cục Viễn thám quốc gia, Cục Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và UBND TP. Hà Nội trong xây dựng mạng lưới giám sát.

Dữ liệu điểm cháy rừng được định hướng tích hợp, chia sẻ với cơ sở dữ liệu về các điểm nóng ô nhiễm không khí, phục vụ công tác cảnh báo và xử lý. Việc giám sát chú trọng các thời kỳ sản xuất vụ đông xuân, hè thu và cao điểm mùa khô, khi nguy cơ phát sinh hoạt động đốt ngoài trời và cháy rừng cần được kiểm soát.

Kế hoạch đồng thời đặt nhiệm vụ nghiên cứu, theo dõi và ước tính lượng bụi, khí thải phát sinh từ cháy rừng. Kết quả thực hiện các nhiệm vụ phải được tổng hợp, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 15/12 hằng năm; tổ chức sơ kết vào cuối năm 2027 và tổng kết vào cuối năm 2030.

Phạm Thủy