Ốc nhồi gác bếp – ký ức một thời

MTXD - Sáng cuối tuần, vợ tôi đi tập thể dục về, gặp mớ ốc bươu Hồ Tây. Và thế là, sau tất cả các công đoạn ngâm nước vo gạo cùng chút ớt, rửa sạch, bắc bếp, đến chiều, cả nhà được bữa quây quần quanh nồi ốc luộc ngào ngạt hương sả và lá chanh, vừa nhể ốc, vừa trò chuyện rôm rả.

Như thường lệ, cậu con trai nhắc vui: Ba là “chuyên gia” về kỷ niệm năm xưa, lại kể chuyện ốc quê đi!

 Ốc gác gác bếp

Tôi nhớ lại ngày còn bé ở quê ngoại Ninh Bình, một vùng chiêm trũng nên ngày nào chúng tôi cũng được ăn cua, cá, ốc, ếch. Riêng ốc có nhiều cách chế biến: Ốc luộc, ốc hấp lá sả, ốc nấu chuối đậu, ốc nấu dấm (canh chua ốc).... Và một trong những món mà tôi ấn tượng nhất vẫn là món ốc gác bếp – “đặc sản” bên nhà Cụ ngoại tôi, với hương vị đặc trưng, độc đáo.

Đặc sản ốc luộc Hồ Tây

Ngày ấy, ốc nhồi ở quê tôi nhiều vô kể, ăn không hết nên mọi người mới nghĩ ra cách bảo quản ốc để dành, nhiều gia đình đem ốc cất lên gác bếp. Vì suốt ngày quấn bên Cụ ngoại nên tôi được nhiều lần tận mắt xem Cụ làm ốc gác bếp. Đầu tiên, Cụ chọn những con ốc to, đều, vỏ còn lành lặn, đem rửa sạch lớp bùn đất trên vỏ, đặt vào trong cái giỏ tre đã được lót một ít trấu, sau đó treo cẩn thận lên gác bếp (gác được làm bằng những cây tre đực buộc treo lên phía trên bếp đun, để hong sấy rổ rá, đồ mây tre...). Cứ thế, hàng ngày nấu cơm, khói rơm, rạ bay lên, quyện vào giỏ ốc, lâu ngày thành bồ hóng. Khoảng 4 - 5 tháng sau, những con ốc “xông khói” được Cụ tôi mang xuống. Các công đoạn tiếp theo cũng rất công phu: Sau khi rửa qua bằng nước lã, ốc được Cụ cho vào ngâm trong nước vo gạo nếp khoảng một ngày, rồi vớt ra thả vào trong cái nồi 30 và đập vài quả trứng gà hoặc trứng vịt vào cho ốc ăn. Đến khi miệng con ốc nào cũng căng đầy thì Cụ tôi mới mang ra chế biến thành những món ăn khác nhau, nhưng thường là món ốc hấp lá sả, lá chanh. Ốc rửa sạch, bỏ vào nồi có lót lá sả, lá chanh (hoặc lá bưởi) ở dưới, thêm vài hạt muối và chút nước, đun trong 10 phút, đảo nhẹ tay vài lần để ốc chín đều. Những con ốc béo ngậy, ruột sạch, không hề còn mùi tanh hôi hay rong rêu, giòn giòn, sần sật, vị ngọt thanh quyện với nước mắm gừng, sả, ớt, thêm chút chanh, ngon khó cưỡng!

 Ốc luộc với nước mắm xả ớt

Tôi vẫn nhớ, Cụ luôn nhắc: “Khi ăn ốc, cháu phải ăn chậm thôi, thì mới cảm nhận đầy đủ hương vị”. Đã mấy chục năm trôi qua, hương vị món ốc gác bếp dân dã, đầy tình yêu thương của Cụ ngoại vẫn còn đậm mãi trong tôi...

Việt Phương