Phát triển năng lực công nghệ để nâng vị thế thương hiệu Việt

MTXD -  Năng lực công nghệ, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng đổi mới sáng tạo đang trở thành những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao giá trị thương hiệu, mở rộng chuỗi giá trị và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Công nghệ, đổi mới sáng tạo là nền tảng của thương hiệu

Tại diễn đàn “Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh” diễn ra ngày 23/9 tại Hà Nội, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp đã trao đổi về vai trò của năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo trong quá trình xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Phát biểu tại diễn đàn, bà Hà Kiều Oanh, Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực Xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho rằng trong quá trình hội nhập, niềm tin và năng lực cung ứng ngày càng có ý nghĩa quan trọng, thay vì chỉ tập trung vào mức độ nhận diện thương hiệu.

Theo bà Hà Kiều Oanh, thương hiệu không thể tách rời khả năng tạo ra giá trị và đổi mới liên tục. Thương hiệu quốc gia chỉ thực sự trở thành nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh khi được xây dựng trên năng lực thực chất của doanh nghiệp và chuyển hóa thành niềm tin của thị trường. Trong đó, công nghệ và chuyển đổi số là những công cụ giúp đưa các giá trị này vào thực tiễn.

Nhấn mạnh vai trò của công nghệ và đổi mới sáng tạo, TS Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được kỳ vọng góp phần giải quyết các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời trở thành một trong những trụ cột phát triển thương hiệu và năng lực cạnh tranh quốc gia.

TS Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phát biểu tại diễn đàn.

Theo TS Trần Lê Hồng, quá trình tạo ra giá trị đòi hỏi sự vận hành đồng bộ giữa đổi mới sáng tạo, năng lực công nghệ, giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh. Các yếu tố này có mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau, tạo thành một hệ thống phù hợp và hài hòa trong quá trình phát triển.

Ông cho rằng đổi mới sáng tạo cần được nhìn nhận là hoạt động liên tục, được triển khai cả trong nội bộ doanh nghiệp và ở tầm quốc gia. Đối với doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo cần trở thành năng lực nội bộ và được thực hiện như một chiến lược lâu dài, thay vì chỉ tập trung trong một giai đoạn nhất định.

Ở cấp độ quốc gia, Việt Nam cũng cần xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo và triển khai thường xuyên nhằm tạo ra năng lực công nghệ. Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh công nghệ chiến lược và công nghệ lõi ngày càng được quan tâm.

“Năng lực công nghệ là một trong những yếu tố cơ bản để xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị thương hiệu”, TS Trần Lê Hồng nhấn mạnh.

Thương hiệu cần gắn với năng lực công nghệ thực chất

Phân tích mối quan hệ giữa công nghệ và thương hiệu, TS Trần Lê Hồng cho biết đổi mới sáng tạo, năng lực công nghệ và giá trị thương hiệu cùng góp phần tạo nên năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, mỗi yếu tố cũng có thể thúc đẩy sự phát triển của các yếu tố còn lại.

Khi doanh nghiệp sở hữu năng lực công nghệ và thương hiệu mạnh, doanh nghiệp có vị thế trên thị trường, từ đó có khả năng tạo nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu và phát triển. Ngược lại, hoạt động R&D tiếp tục góp phần tạo ra những giá trị mới cho thương hiệu.

Toàn cảnh diễn đàn.

Theo ông, công nghệ mạnh nhưng thương hiệu yếu có thể khiến doanh nghiệp phụ thuộc vào thị trường hoặc một số doanh nghiệp khác. Trong trường hợp doanh nghiệp sở hữu công nghệ tốt nhưng không trực tiếp thể hiện được giá trị trên thị trường, giá trị công nghệ có thể chưa được phát huy đầy đủ.

Trong khi đó, thương hiệu mạnh nhưng năng lực công nghệ yếu có thể giúp doanh nghiệp duy trì giá trị đã hình thành trước đó. Tuy nhiên, nếu không tiếp tục phát triển năng lực công nghệ phù hợp với xu hướng mới, thương hiệu cũng có nguy cơ suy giảm.

TS Trần Lê Hồng dẫn trường hợp Nokia như một ví dụ cho thấy một doanh nghiệp từng sở hữu thương hiệu mạnh nhưng khi không duy trì được năng lực công nghệ phù hợp với xu hướng phát triển, thương hiệu cũng dần mất đi.

Những phân tích này cho thấy việc xây dựng thương hiệu cần gắn liền với quá trình phát triển năng lực nội tại, trong đó công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì giá trị và khả năng cạnh tranh lâu dài.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Tùng, Giám đốc Chiến lược Tập đoàn Sunhouse, cho biết một trong những vấn đề được doanh nghiệp quan tâm là làm thế nào để chinh phục thành công thị trường quốc tế.

Theo ông Lê Tùng, trước khi tìm kiếm phương thức mở rộng ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần xác định lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong những năm tiếp theo. Trong bối cảnh lợi thế cạnh tranh về chi phí gần như không còn hoặc đang dần mất đi, doanh nghiệp cần tự tạo ra lợi thế gắn với năng lực của mình.

“Doanh nghiệp phải xây dựng một chuỗi giá trị cạnh tranh cho riêng mình, đi từ khâu nghiên cứu, R&D cho đến chuỗi cung ứng, sở hữu thương hiệu và hệ thống phân phối”, ông Lê Tùng nói.

Đại diện Sunhouse cho rằng đổi mới sáng tạo không chỉ được đánh giá qua số lượng nghiên cứu trong phòng R&D hay số lượng công nghệ mà doanh nghiệp sở hữu. Điều quan trọng là khả năng ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thị trường, tạo ra giá trị được khách hàng chấp nhận và sẵn sàng chi trả.

Đối với những thương hiệu hướng tới việc chiếm lĩnh thị phần lớn, sản phẩm cần có khả năng tiếp cận đông đảo người tiêu dùng. Trong hoạt động sản xuất, đổi mới sáng tạo cần tạo ra những thay đổi giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động.

Về công nghệ và dữ liệu, ông Lê Tùng nhận định Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với thế giới. Vì vậy, doanh nghiệp không thể chỉ đơn thuần xem công nghệ hoặc dữ liệu là lợi thế cạnh tranh. Thay vào đó, điều quan trọng là cách doanh nghiệp ứng dụng những công nghệ, dữ liệu hiện có và khả năng phản ứng trước những thay đổi của thị trường.

Từ thực tế hoạt động sản xuất, đại diện Sunhouse cho rằng nếu chỉ tập trung vào khâu sản xuất, doanh nghiệp có thể chỉ nắm giữ một phần giá trị thấp trong chuỗi giá trị, với biên lợi nhuận hạn chế. Do đó, chuỗi giá trị cần được mở rộng từ R&D đến thương hiệu và các khâu có giá trị cao hơn.

Việc kết hợp các mắt xích trong chuỗi giá trị có thể giúp doanh nghiệp giữ lại nhiều giá trị hơn khi đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Chủ động giữ lại những khâu có giá trị cao

Chia sẻ về định hướng hoạt động, ông Lê Tùng cho biết tại thị trường Việt Nam, Sunhouse cố gắng nắm giữ toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên vật liệu, sản xuất đến chuỗi và kênh phân phối, nhằm giữ lại giá trị và lợi nhuận lớn nhất.

Tuy nhiên, khi mở rộng ra thị trường thế giới, doanh nghiệp không thể thực hiện toàn bộ chuỗi giá trị theo cách tương tự do những hạn chế về năng lực. Vì vậy, Sunhouse xác định những khâu cần tập trung giữ lại trong quá trình phát triển quốc tế.

Thứ nhất, doanh nghiệp sử dụng thương hiệu để tiếp cận các thị trường lân cận như Đông Nam Á và thị trường Mỹ thông qua các kênh phân phối. Qua đó, doanh nghiệp giữ lại giá trị ở khâu phân phối thương mại và tiếp tục phát triển thương hiệu.

Thứ hai, Sunhouse duy trì hoạt động R&D. Doanh nghiệp có thể tự thực hiện và cung cấp dịch vụ R&D cho nhiều doanh nghiệp tại thị trường Mỹ, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển của chính mình. Những kết quả R&D này có thể chưa được ứng dụng ngay tại Việt Nam nhưng được xác định là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực và triển khai trong tương lai.

Thứ ba, Sunhouse đang hợp tác và thực hiện OEM (sản xuất theo thiết kế, thương hiệu của đối tác) cho nhiều tập đoàn trên thế giới. Hoạt động này góp phần nâng cao hiệu suất sản xuất. Khi doanh nghiệp chịu sức ép về sản lượng lớn và quy mô ngày càng tăng, đây cũng là điều kiện thúc đẩy đổi mới trong sản xuất.

Nhấn mạnh yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình vươn ra thị trường quốc tế, ông Lê Tùng cho rằng cần kết hợp đồng bộ các khâu trong chuỗi giá trị, từ nguyên vật liệu, sản xuất đến phân phối và phát triển thương hiệu.

“Để vươn ra thế giới, doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ tập trung vào một khâu đơn lẻ mà phải kết hợp đồng bộ toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên vật liệu, sản xuất đến phân phối và phát triển thương hiệu”, ông Lê Tùng nhấn mạnh.

Việc gắn kết năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo với phát triển thương hiệu và tổ chức chuỗi giá trị được các đại biểu nhìn nhận là hướng tiếp cận quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế.

PV