Bắc Ninh: Thêm 5 phường mới mở rộng không gian phát triển đô thị

MTXD - Ngày 14/9, các xã Nhân Thắng, Tiên Du, Phù Lãng và Kép của tỉnh Bắc Ninh đồng loạt tổ chức lễ công bố nghị quyết thành lập phường, tiếp nối sự kiện phường Gia Bình được công bố thành lập ngày 12/9. Từ những địa bàn có thế mạnh về công nghiệp, dịch vụ, logistics, giao thông, sân bay và làng nghề, các phường mới được kỳ vọng trở thành những cực phát triển, góp phần mở rộng không gian đô thị và tạo động lực tăng trưởng mới cho Bắc Ninh.

Việc thành lập các phường Nhân Thắng, Tiên Du, Phù Lãng và Kép là một bước chuyển quan trọng trong quá trình tổ chức lại không gian phát triển của Bắc Ninh. Theo Nghị quyết số 388/NQ-UBTVQH16 ngày 4/8/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các phường được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã tương ứng; nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Không chỉ thay đổi về tên gọi đơn vị hành chính, việc trở thành phường đặt ra yêu cầu mới về phương thức quản trị, quy hoạch, phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị. Đây cũng là cơ hội để từng địa phương phát huy những lợi thế riêng, hình thành các cực tăng trưởng bổ trợ cho nhau trong không gian phát triển chung của Bắc Ninh.

Nhân Thắng: Đô thị dịch vụ gắn với sân bay Gia Bình

Phường Nhân Thắng được thành lập trên cơ sở nguyên trạng xã Nhân Thắng, với diện tích tự nhiên 22,14 km² và dân số hơn 26.600 người. Xã Nhân Thắng trước đó được hình thành trên cơ sở sáp nhập các xã Nhân Thắng, Thái Bảo và Bình Dương.

Trong những năm qua, kinh tế Nhân Thắng chuyển dịch theo hướng công nghiệp - xây dựng, thương mại - dịch vụ. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt 72,40%, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 74,56 triệu đồng/người/năm. Những kết quả này tạo nền tảng để địa phương đáp ứng các tiêu chuẩn thành lập phường.

Điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển của Nhân Thắng là mối liên hệ với không gian phía Nam sông Đuống và các động lực phát triển mới của khu vực. Địa phương có lợi thế về giao thông, đô thị thương mại, dịch vụ khi nằm trong không gian phát triển gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Khu công nghiệp Gia Bình II và các vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

Đồng chí Nguyễn Thị Hương trao Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập phường Nhân Thắng.

Phát biểu tại lễ công bố thành lập phường, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh, việc trở thành phường không phải là đích đến cuối cùng, cũng không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hay hình thức tổ chức hành chính. Điều quan trọng là phải có sự chuyển đổi thực chất và toàn diện, từ tư duy nông thôn sang tư duy quản trị đô thị, từ phát triển phân tán sang phát triển theo quy hoạch và từ đầu tư hạ tầng đơn lẻ sang xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ.

Theo định hướng này, Nhân Thắng được xác định hướng tới mô hình đô thị dịch vụ, thương mại, cư trú hiện đại gắn với sân bay quốc tế và các khu công nghiệp trong khu vực phía Nam sông Đuống.

Để đón đầu những động lực mới, địa phương cần chủ động hoàn thiện quy hoạch, xác định rõ khu trung tâm, khu đô thị hiện hữu cần chỉnh trang, các khu vực động lực và không gian phát triển. Cùng với đó là chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để đáp ứng nhu cầu phát triển khi sân bay Gia Bình và các khu công nghiệp từng bước hình thành, vận hành.

Một hướng đi khác được đặt ra là phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, thu hút nhà đầu tư chiến lược, đẩy mạnh đào tạo nghề và kết nối việc làm cho người dân. Nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản cũng được định hướng tiếp tục phát huy theo hướng ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao giá trị và phù hợp với quá trình đô thị hóa.

Như vậy, với Nhân Thắng, quá trình lên phường gắn khá rõ với một yêu cầu kép: vừa hình thành một không gian đô thị mới, vừa chuẩn bị nguồn lực để đón những tác động lan tỏa từ sân bay quốc tế Gia Bình và các khu công nghiệp.

Tiên Du: Đô thị hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc

Nếu Nhân Thắng được định hướng mạnh về dịch vụ, thương mại gắn với sân bay và công nghiệp thì Tiên Du có lợi thế nổi bật về vị trí kết nối, công nghiệp và nền tảng văn hóa lâu đời.

Phường Tiên Du được thành lập trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ địa giới xã Tiên Du, có diện tích tự nhiên 20,97 km², quy mô dân số 45.982 người. Địa phương có hệ thống kết nối thuận lợi thông qua quốc lộ 1, quốc lộ 38, các tuyến đường tỉnh 276, 295B và tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn.

Đây là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng. Tiên Du gắn với Dân ca Quan họ Bắc Ninh, lễ hội Lim và nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc. Địa phương cũng là nơi ra đời Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng đầu tiên của hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang tại núi Hồng Vân.

Thừa ủy quyền, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn trao Nghị quyết của Ủy Ban Thường vụ Quốc hội về thành lập phường Tiên Du thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Cùng với nền tảng văn hóa, Tiên Du đã hình thành cơ cấu kinh tế mang đậm dấu ấn đô thị - công nghiệp. Công nghiệp - xây dựng chiếm 91,93% cơ cấu kinh tế, thương mại - dịch vụ chiếm 7,15%, nông - lâm nghiệp và thủy sản còn 0,92%. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 77,74 triệu đồng; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt 92,87%.

Những con số này cho thấy quá trình đô thị hóa tại Tiên Du đã diễn ra tương đối rõ nét. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là tiếp tục mở rộng hạ tầng hay xây dựng thêm các công trình đô thị mà phải hình thành một không gian sống có chất lượng.

Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh, Tiên Du cần hướng tới một đô thị năng động, văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng. Theo đó, công tác quản lý phải chủ động đi trước trong quy hoạch, quản lý đất đai và mở rộng không gian phát triển; đồng bộ từ hạ tầng giao thông, trật tự xây dựng đến bảo vệ môi trường, cảnh quan và cung cấp dịch vụ thiết yếu.

Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu gắn đô thị hóa với bảo tồn văn hóa. Núi Lim, Hội Lim, Dân ca Quan họ, các di tích lịch sử và lễ hội truyền thống không chỉ được nhìn nhận như những giá trị cần bảo tồn mà còn có thể trở thành nguồn lực cho du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.

Đây cũng là bài toán quan trọng đối với Tiên Du trong quá trình phát triển: làm sao để tốc độ đô thị hóa không làm mờ đi những giá trị đã tạo nên bản sắc của vùng đất. Khi những yếu tố về hạ tầng, công nghiệp, thương mại và dịch vụ được kết nối với văn hóa, Tiên Du có thể hình thành một diện mạo đô thị vừa hiện đại, vừa mang đặc trưng riêng.

Phù Lãng: Công nghiệp, logistics song hành cùng làng gốm hơn 700 năm

Ở phía Nam của không gian phát triển Bắc Ninh, Phù Lãng đang đứng trước cơ hội phát triển dựa trên sự kết hợp giữa công nghiệp, dịch vụ, logistics và văn hóa làng nghề.

Phường Phù Lãng được thành lập trên cơ sở nguyên trạng xã Phù Lãng, có diện tích 27,95 km², dân số 27.357 người. Toàn bộ địa bàn nằm trong phạm vi đô thị Phù Lãng được công nhận là đô thị loại III, tỷ lệ dân số đô thị đạt 100%. Năm 2025, công nghiệp - xây dựng và thương mại, dịch vụ chiếm 95,59% cơ cấu kinh tế; lao động phi nông nghiệp chiếm 72,47%; thu nhập bình quân đạt 76,15 triệu đồng/người/năm.

Đáng chú ý, Phù Lãng không chỉ có dư địa phát triển công nghiệp mà còn sở hữu một tài sản văn hóa đặc biệt: làng nghề gốm có lịch sử hơn 700 năm.

Trong những năm gần đây, làng gốm Phù Lãng từng bước thích ứng với thị trường mới. Từ sản xuất những mặt hàng truyền thống, nhiều nghệ nhân và cơ sở đã phát triển các dòng sản phẩm nghệ thuật, kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm. Hiện địa phương có hơn 200 hộ sản xuất gốm, tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động; nhiều cơ sở đã đưa sản phẩm tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.

Đồng chí Trần Huy Phương trao Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập phường Phù Lãng.

Việc Phù Lãng lên phường vì thế đặt ra một hướng phát triển khá đặc biệt: đô thị hóa nhưng không tách khỏi làng nghề.

Tại lễ công bố thành lập phường, Phó Bí thư Tỉnh ủy Trần Huy Phương yêu cầu địa phương khai thác hiệu quả lợi thế về vị trí, giao thông, các khu, cụm công nghiệp để phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ; chú trọng vận tải, kho bãi và thương mại. Đồng thời, địa phương cần bảo tồn, phát triển làng nghề gốm Phù Lãng gắn với du lịch, thương mại và công nghiệp văn hóa.

Định hướng này cho thấy làng gốm không được xem là một phần ký ức đứng ngoài quá trình đô thị hóa mà có thể trở thành một cấu phần của kinh tế đô thị.

Bên cạnh đó, Phù Lãng cần quan tâm xử lý vấn đề môi trường làng nghề, quản lý đất đai, trật tự xây dựng, đầu tư hạ tầng thiết yếu, bảo vệ hệ thống đê điều và chủ động phòng, chống thiên tai. Đây là những yêu cầu có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng đô thị và đời sống người dân.

Cùng với đó, địa phương có điều kiện kết nối các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cảng, trung tâm logistics với không gian du lịch làng nghề. Nếu được tổ chức hợp lý, những yếu tố này có thể tạo thành chuỗi giá trị mới, trong đó công nghiệp và logistics tạo động lực kinh tế, còn làng nghề và văn hóa tạo bản sắc cho đô thị.

Kép: Cửa ngõ giao thương và trung tâm logistics đa phương thức

Trong bốn địa phương, Kép có lợi thế đặc biệt về vị trí kết nối phía Bắc tỉnh Bắc Ninh.

Xã Kép được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Kép, xã Quang Thịnh và xã Hương Sơn. Khu vực này có quốc lộ 1 và tuyến đường sắt liên vận quốc tế Hà Nội - Đồng Đăng, tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu, vận tải hành khách, hàng hóa và phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch sinh thái.

Theo định hướng phát triển của tỉnh, Kép được xác định là cực tăng trưởng mới, trung tâm logistics đa phương thức, vận tải, thương mại, dịch vụ và công nghiệp; đồng thời là cửa ngõ kết nối Bắc Ninh với hành lang kinh tế Lạng Sơn - Trung Quốc và các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc.

Đặc biệt, Ga liên vận quốc tế Kép được xem là một lợi thế khác biệt. Ga gắn với cảng cạn rộng 180 ha, từng bước trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực. Năm 2025, sản lượng hàng hóa xếp dỡ tại đây đạt hơn 60.000 tấn; năm 2026 dự kiến tăng 2,5 lần so với năm trước.

Đồng chí Nguyễn Việt Oanh trao Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập phường Kép.

Từ lợi thế giao thông và logistics, Kép có cơ hội mở rộng không gian phát triển sang công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Định hướng của tỉnh cũng xác định Kép - Lạng Giang là khu phát triển kinh tế chuyên biệt, trong đó dịch vụ logistics gắn với Ga liên vận quốc tế Kép là một động lực quan trọng.

Tại lễ công bố thành lập phường, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Việt Oanh nhấn mạnh yêu cầu biến lợi thế cửa ngõ, giao thông và Ga liên vận quốc tế Kép thành động lực phát triển khác biệt. Kép cần đặt mình trong không gian phát triển rộng hơn, gắn với mạng lưới giao thông, công nghiệp, thương mại và logistics của thành phố Bắc Ninh và các địa phương lân cận.

Song song với phát triển kinh tế, Kép được định hướng trở thành đô thị xanh, văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ chiều sâu văn hóa và bản sắc của một vùng đất giàu truyền thống cách mạng.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa lâu dài, bởi khi tốc độ đô thị hóa tăng nhanh, cùng với công nghiệp và logistics phát triển, địa phương cũng phải giải quyết đồng bộ các vấn đề môi trường, hạ tầng, giao thông, an sinh xã hội và chất lượng không gian sống.

Trước đó, phường Gia Bình cũng đã tổ chức lễ công bố thành lập phường, đánh dấu bước chuyển mới trong quá trình xây dựng đô thị trên địa bàn. Dự lễ có Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nguyễn Thị Hương cùng lãnh đạo tỉnh, các sở, ngành và đại diện địa phương.

Đồng chí Nguyễn Thị Hương trao Quyết định thành lập phường Gia Bình.

Việc thành lập phường Gia Bình cùng với các phường mới được công bố trong những ngày qua đang góp phần mở rộng không gian đô thị, tạo thêm dư địa để Bắc Ninh khai thác lợi thế về hạ tầng, giao thông, công nghiệp, dịch vụ và từng bước hình thành các cực phát triển mới.

Việc Gia Bình, Nhân Thắng, Tiên Du, Phù Lãng và Kép lần lượt trở thành phường không chỉ đánh dấu sự thay đổi về tổ chức đơn vị hành chính mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới của các địa phương. Mỗi phường có một lợi thế riêng, song điểm chung là đều đứng trước yêu cầu khai thác hiệu quả tiềm năng về hạ tầng, công nghiệp, thương mại - dịch vụ, logistics, văn hóa và làng nghề.

Từ dấu mốc này, bài toán đặt ra không chỉ là xây dựng diện mạo đô thị khang trang mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng quản trị, hoàn thiện hạ tầng, bảo đảm môi trường và các dịch vụ thiết yếu, tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân. Khi những lợi thế riêng được kết nối trong một quy hoạch và không gian phát triển chung, các phường mới sẽ có thêm điều kiện trở thành những điểm tựa quan trọng, góp phần mở rộng không gian đô thị và tạo động lực tăng trưởng mới cho tỉnh Bắc Ninh.

Thanh Tùng