Thúc đẩy nghiên cứu khoa học, tạo động lực phát triển nền y tế Việt Nam

MTXD - Nghiên cứu khoa học đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, phòng bệnh và quản lý y tế. Tuy nhiên, để khoa học thực sự tạo ra giá trị, các kết quả nghiên cứu cần được chuyển hóa thành những giải pháp cụ thể, phục vụ người bệnh và đáp ứng các vấn đề sức khỏe đang đặt ra trong thực tiễn.

Ngày 28/8, Hội nghị Khoa học Toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Nghiên cứu và ứng dụng trong y học” được tổ chức với sự tham dự của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và cán bộ y tế.

Hội nghị là diễn đàn để các đại biểu trao đổi, cập nhật những tiến bộ trong nghiên cứu và ứng dụng y học, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh tật. Qua đó, các chuyên gia cùng thảo luận những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Một trong những nội dung được đặt ra tại hội nghị là yêu cầu rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tiễn.

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, một kết quả nghiên cứu nếu chỉ dừng lại ở việc công bố trên các tạp chí khoa học thì chưa đủ. Điều quan trọng là kết quả đó phải có khả năng được chuyển giao, ứng dụng tại các cơ sở y tế và tạo ra những thay đổi thực tế trong chăm sóc sức khỏe.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại hội thảo. 

Để làm được điều này, hoạt động nghiên cứu cần hình thành một quy trình xuyên suốt, từ việc xác định vấn đề xuất phát từ thực tiễn, tiến hành nghiên cứu, đánh giá bằng chứng, chuyển giao công nghệ, ứng dụng tại cơ sở đến đánh giá hiệu quả và tiếp tục hoàn thiện.

Cách tiếp cận này giúp các công trình nghiên cứu không bị tách rời khỏi nhu cầu thực tế của ngành Y tế, đồng thời tăng khả năng đưa những thành tựu khoa học vào phục vụ người dân.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, mô hình bệnh tật có nhiều thay đổi, ngành Y tế cũng phải đối mặt với những vấn đề mới. Đây là cơ sở để hoạt động nghiên cứu cần tập trung hơn vào những vấn đề sức khỏe có tính cấp thiết, những bệnh có gánh nặng lớn và những lĩnh vực Việt Nam có tiềm năng phát triển.

Bên cạnh đó, các vấn đề sức khỏe mới phát sinh cũng cần được chủ động nghiên cứu nhằm giúp hệ thống y tế có sự chuẩn bị phù hợp.

Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng nghiên cứu, việc lấy người bệnh làm trung tâm được xác định là một trong những nguyên tắc quan trọng của đổi mới khoa học và công nghệ y tế.

Theo định hướng được đưa ra tại hội nghị, các công nghệ và phương pháp điều trị mới cần hướng đến mục tiêu chẩn đoán chính xác hơn, điều trị hiệu quả và an toàn hơn, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Điều này đặt ra yêu cầu đối với các nhà nghiên cứu phải xuất phát từ những vấn đề thực tế trong khám, chữa bệnh. Những câu hỏi nghiên cứu không chỉ cần có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn phải hướng tới việc giải quyết các vấn đề cụ thể mà người bệnh và hệ thống y tế đang gặp phải.

Trong quá trình phát triển y học hiện đại, nhiều công nghệ mới đang mở ra những cơ hội đáng kể trong chẩn đoán và điều trị. Tuy nhiên, để những thành tựu này phát huy hiệu quả, cần có sự đánh giá đầy đủ về tính an toàn, hiệu quả và khả năng ứng dụng trong điều kiện thực tế.

Việc ứng dụng khoa học vì vậy không chỉ là đưa một kỹ thuật mới vào bệnh viện, mà còn phải đánh giá được hiệu quả sau khi triển khai, khả năng nhân rộng và những lợi ích thực tế đối với người bệnh.

Các đại biểu tham dự hội thảo. 

Một nội dung khác được nhấn mạnh là tăng cường sự liên kết giữa nhà quản lý, nhà khoa học, bệnh viện, trường đại học và doanh nghiệp.

Trong thực tế, mỗi lĩnh vực có thế mạnh riêng. Các trường đại học và viện nghiên cứu có ưu thế về nghiên cứu, đào tạo và phát triển tri thức; bệnh viện có điều kiện tiếp cận người bệnh và đánh giá khả năng ứng dụng; doanh nghiệp có năng lực về công nghệ, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm.

Nếu các nguồn lực này được kết nối hiệu quả, kết quả nghiên cứu sẽ có thêm cơ hội được chuyển thành sản phẩm, quy trình kỹ thuật hoặc giải pháp phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe.

Việc hình thành các mạng lưới nghiên cứu, nhóm nghiên cứu liên ngành và các trung tâm nghiên cứu có khả năng kết nối trong nước, quốc tế được xem là hướng đi cần thiết để nâng cao năng lực nghiên cứu của ngành Y tế.

Đồng thời, hợp tác quốc tế cũng có thể giúp các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận những phương pháp nghiên cứu, công nghệ và nguồn dữ liệu mới, từ đó nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu.

Theo các chuyên gia, trong điều kiện nguồn lực còn có giới hạn, hoạt động nghiên cứu cần có sự ưu tiên, tránh dàn trải.

Những vấn đề sức khỏe ảnh hưởng lớn đến cộng đồng, các bệnh có gánh nặng cao, những nhu cầu chưa được đáp ứng trong chẩn đoán và điều trị cần được quan tâm. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cần phát huy những lĩnh vực có lợi thế để hình thành năng lực nghiên cứu và ứng dụng có tính cạnh tranh.

Việc xác định đúng vấn đề nghiên cứu ngay từ đầu sẽ góp phần nâng cao khả năng ứng dụng của kết quả sau này.

Thay vì chỉ hướng đến số lượng công trình công bố, hoạt động nghiên cứu cần chú trọng hơn đến giá trị thực tiễn, khả năng chuyển giao và tác động đối với hệ thống y tế.

Đây cũng là cơ sở để hình thành chu trình nghiên cứu liên tục, trong đó những vấn đề phát sinh từ thực tế được đưa vào nghiên cứu, kết quả nghiên cứu được ứng dụng và tiếp tục được đánh giá để hoàn thiện.

Hội nghị Khoa học Toàn quốc năm 2026 vì vậy không chỉ là nơi cập nhật những thành tựu mới trong y học mà còn đặt ra yêu cầu tăng cường kết nối giữa nghiên cứu và thực hành.

Trong giai đoạn khoa học công nghệ phát triển nhanh, việc biến kết quả nghiên cứu thành các giải pháp cụ thể sẽ góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, phòng bệnh và quản lý sức khỏe.

Nếu khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến bệnh viện và từ bệnh viện đến cộng đồng được rút ngắn, những thành tựu khoa học sẽ có thêm cơ hội trở thành động lực cho đổi mới hệ thống y tế, đồng thời mang lại những lợi ích thiết thực hơn cho người bệnh và người dân.

Thanh Bình