Bộ Xây dựng dự kiến ban hành quy chuẩn kỹ thuật về công viên, cây xanh

MTXD - Dự kiến tháng 12/2026, Bộ Xây dựng sẽ ban hành Thông tư kèm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công viên, cây xanh, bổ sung các yêu cầu về tổ chức không gian, hạ tầng kỹ thuật, an toàn, môi trường và kiểm soát hoạt động kinh doanh trong công viên.

Theo bà Đặng Anh Thư, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng), hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành vẫn còn khoảng trống về yêu cầu kỹ thuật đối với công viên, cây xanh. QCVN 01:2026/BXD về Quy hoạch xây dựng hiện chủ yếu quy định các chỉ tiêu về không gian xanh, diện tích đất cây xanh sử dụng công cộng và giới hạn mật độ xây dựng gộp trong công viên. Trong khi đó, TCVN 9257:2012 mới tập trung vào cơ cấu sử dụng đất, chưa quy định đầy đủ về tổ chức không gian cảnh quan, an ninh, an toàn, tiện ích, hạ tầng kỹ thuật và môi trường.

Bộ Xây dựng dự kiến ban hành quy chuẩn kỹ thuật về công viên, cây xanh.

Theo cơ quan soạn thảo, khoảng trống về yêu cầu kỹ thuật khiến đơn vị tư vấn thiếu công cụ thống nhất khi thiết kế, trong khi cơ quan quản lý địa phương gặp khó khăn trong thẩm định, kiểm tra. Thực tế, một số công viên còn thiếu chuẩn mực về phân loại, kiểm soát khu vực kinh doanh, an toàn và khả năng tiếp cận đối với người khuyết tật. Việc trồng cây xanh đường phố tại một số nơi cũng chưa bảo đảm khoảng cách an toàn với giao thông và hạ tầng kỹ thuật.

Để khắc phục, dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công viên, cây xanh được xây dựng gồm 5 phần, quy định từ phạm vi áp dụng, yêu cầu kỹ thuật đến quản lý và trách nhiệm thực hiện. Các nội dung đáng chú ý gồm phân loại công viên, tổ chức không gian cảnh quan, tiêu chuẩn cây xanh, hạ tầng kỹ thuật, an ninh, an toàn, môi trường và khả năng tiếp cận cho người khuyết tật. Dự thảo cũng quy định yêu cầu đối với cây xanh công cộng như tiêu chuẩn cây khi đưa ra trồng, kích thước tối thiểu, ô đất trồng cây và việc bố trí cây trên hè phố, dải phân cách, đảo giao thông và các mảng xanh công cộng.

Đáng chú ý, khu vực có mục đích kinh doanh trong công viên được dự thảo quy định mật độ xây dựng gộp tối đa 25%, chiều cao công trình không quá 12m; các khu vực này phải được bố trí tập trung, không chia cắt không gian cây xanh và hệ thống đi bộ chính. Theo bà Đặng Anh Thư, quy định này nhằm hạn chế tình trạng bê tông hóa, thương mại hóa công viên, đồng thời tạo hành lang pháp lý để địa phương huy động nguồn lực xã hội hóa, khai thác dịch vụ nhưng không làm suy giảm chức năng công cộng của công viên.

Việc đặt ra giới hạn đối với hoạt động kinh doanh trong công viên cũng cho thấy yêu cầu cân bằng giữa khai thác và bảo tồn không gian công cộng đang được đặt ra rõ hơn trong quản lý đô thị. Dịch vụ trong công viên có thể tạo thêm nguồn lực cho đầu tư, vận hành và duy tu, nhưng nếu thiếu kiểm soát, các công trình phục vụ kinh doanh có thể chiếm dụng không gian xanh, ảnh hưởng cảnh quan và khả năng tiếp cận của người dân. Vì vậy, việc xác định rõ phạm vi, quy mô và vị trí các khu vực kinh doanh là một trong những nội dung cần được quan tâm khi hoàn thiện quy chuẩn.

Đối với cây xanh, các yêu cầu về chủng loại, kích thước, ô đất và khoảng cách an toàn cũng có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng hạ tầng đô thị. Cây xanh không chỉ đáp ứng yêu cầu cảnh quan mà còn phải được bố trí phù hợp với giao thông, hệ thống điện, công trình ngầm, họng cứu hỏa và các hạ tầng kỹ thuật khác. Những quy định thống nhất về kỹ thuật trồng và chăm sóc vì vậy có thể góp phần hạn chế tình trạng cây xanh phát triển không phù hợp với không gian đô thị, gây ảnh hưởng đến giao thông hoặc công trình khi đưa vào sử dụng.

Ở góc độ rộng hơn, việc hoàn thiện quy chuẩn riêng cho công viên, cây xanh diễn ra trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng không gian xanh ngày càng được đặt ra trong quá trình phát triển đô thị. Công viên, cây xanh không chỉ là diện tích đất được dành cho cảnh quan mà còn gắn với không gian sinh hoạt cộng đồng, môi trường và chất lượng sống. Bộ Xây dựng trước đó cũng đã nhấn mạnh việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến công viên, cây xanh và mặt nước đô thị; trong đó Nghị định số 258/2025/NĐ-CP về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước đã tạo thêm khung pháp lý cho công tác quản lý lĩnh vực này.

Dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công viên, cây xanh bổ sung các yêu cầu về không gian, hạ tầng, an toàn và môi trường.

Về tiến độ, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đã hoàn thiện dự thảo lần 1. Ngày 24/4/2026, Bộ Xây dựng có Văn bản số 6175/BXD-KCHT gửi lấy ý kiến rộng rãi các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân và chuyên gia. Sau khi tổng hợp, tiếp thu ý kiến, cơ quan soạn thảo đã hoàn chỉnh dự thảo lần 2 và đang gửi hồ sơ đề nghị thẩm định. Theo kế hoạch, hồ sơ dự thảo sẽ được gửi thẩm định trong tháng 11/2026, trình Bộ trưởng Bộ Xây dựng xem xét, ban hành trong tháng 12/2026.

Nếu được ban hành theo kế hoạch, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công viên, cây xanh sẽ bổ sung cơ sở kỹ thuật cho công tác thiết kế, xây dựng và quản lý không gian xanh. Tuy nhiên, cùng với quy chuẩn, việc tổ chức thực hiện, quản lý quỹ đất, duy tu và kiểm soát khai thác sau đầu tư vẫn là những yếu tố quyết định chất lượng thực tế của các công viên và hệ thống cây xanh đô thị.

Anh Tiến