Cơ hội tỷ đồng từ thị trường tái chế vật liệu xây dựng ở Đắk Lắk

MTXD - Trong bối cảnh Đắk Lắk tăng tốc đô thị hóa, nhu cầu vật liệu san lấp, cấp phối nền đường và gạch không nung ngày càng lớn, một “mỏ vàng” mới đang dần lộ diện: Tái chế phế thải xây dựng. Từ những đống bê tông vỡ, gạch vụn tưởng chừng bỏ đi, nhiều doanh nghiệp có thể tạo ra chuỗi giá trị khép kín, vừa sinh lời, vừa giải bài toán môi trường.

Mỗi ngày, tại các đô thị lớn của Việt Nam, hàng nghìn tấn chất thải xây dựng được thải ra môi trường. Theo thống kê năm 2025, riêng Hà Nội phát sinh khoảng 4.000 tấn chất thải rắn xây dựng/ngày. Đây là con số cho thấy quy mô rất lớn của ngành công nghiệp xử lý xà bần nếu được tổ chức bài bản.

Tại Đắk Lắk, tốc độ phát triển hạ tầng, mở rộng đô thị tại địa bàn TP Buôn Ma Thuột (cũ), cùng hàng loạt công trình giao thông nông thôn, đường liên xã, khu dân cư mới đang khiến lượng bê tông phá dỡ, gạch vụn, nhựa đường bóc tách tăng nhanh. Điều này tạo ra một cơ hội kinh doanh đặc biệt: thu gom, nghiền và tái chế vật liệu xây dựng.

Theo dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường do Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến, đất, đá, bê tông, gạch, cát thải từ hoạt động xây dựng sẽ bắt buộc được tái sử dụng làm vật liệu xây dựng hoặc san lấp mặt bằng. Đây là cú hích pháp lý cực lớn, tạo hành lang cho thị trường vật liệu tái chế phát triển mạnh trong thời gian tới.

Giới chuyên môn đánh giá, mô hình đầu tư trạm nghiền xà bần cố định tại Đắk Lắk hiện là phương án có tiềm năng lợi nhuận cao hơn so với mô hình di động. Với quy mô bãi từ 3.000 – 5.000m2, doanh nghiệp có thể tiếp nhận hàng trăm tấn xà bần mỗi ngày, phân loại thành nhiều dòng sản phẩm khác nhau.

Một trạm nghiền công suất từ 40 – 70 tấn/giờ hiện có mức đầu tư khoảng 1,2 – 1,8 tỷ đồng. Nếu bổ sung thêm máy xúc đào, máy xúc lật, hệ thống phun sương dập bụi, rào chắn và hạ tầng cơ bản, tổng vốn ban đầu dao động khoảng 2 – 3,5 tỷ đồng. Đây được xem là ngưỡng đầu tư vừa phải với các doanh nghiệp vật liệu xây dựng hoặc nhà đầu tư địa phương.

Điều đáng chú ý là nguồn thu không chỉ đến từ một đầu. Nhà đầu tư có thể thu phí đổ thải trực tiếp từ các xe ben, đồng thời bán lại thành phẩm tái chế. Cụ thể, đá tái chế cỡ 1x2, 2x4 có thể dùng làm cấp phối móng đường, nền sân xe tải hoặc đường rẫy cà phê, cao su. Cát nghiền từ gạch vụn phục vụ san lấp hoặc sản xuất gạch block không nung. Sắt thép thu hồi từ băng tải từ tính được bán cho các đại lý phế liệu.

Theo khảo sát thị trường địa phương, cát nghiền tái chế hiện có giá thấp hơn cát tự nhiên từ 30 – 40%, trong khi đá tái chế rẻ hơn đá mỏ khoảng 20 – 30%. Đây là lợi thế cạnh tranh rất lớn trong bối cảnh giá vật liệu tự nhiên ngày càng leo thang.

Một dây chuyền nghiền hiện đại có thể tự động tách thép, gạch vụn, nhựa đường và rác nhẹ bằng hệ thống băng tải từ tính, sàng rung và quạt thổi khí. Công nghệ này giúp tăng tối đa giá trị thương mại của từng dòng vật liệu đầu ra.

Tại Đắk Lắk, vị trí đặt bãi được xem là yếu tố quyết định thành công. Các khu vực giáp các phường trung tâm như  Cư M’gar, Krông Pắc, Buôn Đôn (cũ)  hoặc gần Quốc lộ 14, 26, 27 được đánh giá là chiến lược vì thuận tiện xe ben ra vào và dễ kết nối đầu ra.

Tuy nhiên, bài toán pháp lý không thể xem nhẹ. Nhà đầu tư bắt buộc phải có đất phù hợp quy hoạch sản xuất kinh doanh, giấy phép môi trường hoặc báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cùng đăng ký ngành nghề xử lý chất thải không độc hại.

Bên cạnh cơ hội, thị trường này cũng đối mặt nhiều thách thức. Mùa mưa Tây Nguyên kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11 khiến xà bần ẩm, dễ bết sàng, làm giảm năng suất nghiền. Ngoài ra, Đắk Lắk có nhiều mỏ đá tự nhiên nên sản phẩm tái chế phải có chiến lược giá cực kỳ cạnh tranh.

Dù vậy, với xu hướng kinh tế tuần hoàn, siết chặt quản lý môi trường và khan hiếm quỹ đất đổ thải hợp pháp, giới chuyên gia cho rằng tái chế vật liệu xây dựng sẽ sớm trở thành một ngành kinh doanh chiến lược tại Tây Nguyên.

“Xà bần không còn là rác thải, mà là tài nguyên thứ cấp có thể tạo ra lợi nhuận bền vững” — nhận định này đang ngày càng đúng hơn tại Đắk Lắk, nơi mà mỗi công trình phá dỡ hôm nay có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho công trình ngày mai./.

Việt Hồng