Đà Nẵng bổ sung 4 dự án vào cơ chế đặc thù: Khơi thông nguồn lực để mở rộng dư địa phát triển

MTXD - Tháo gỡ những dự án tồn đọng kéo dài không chỉ là câu chuyện giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp, mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, khơi dậy dòng vốn đầu tư và tạo thêm động lực phát triển cho Đà Nẵng. Việc thành phố bổ sung bốn dự án tại khu vực ven biển Ngũ Hành Sơn vào danh mục áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù tiếp tục cho thấy quyết tâm xử lý những điểm nghẽn tồn tại qua nhiều năm. Tuy nhiên, hiệu quả của chủ trương này sẽ không được đo bằng số lượng dự án được đưa vào danh sách, mà phải bằng kết quả xử lý thực chất, khả năng thu hồi đầy đủ nghĩa vụ tài chính và việc bảo đảm lợi ích chính đáng của Nhà nước, doanh nghiệp, người dân.

Khi những dự án lớn trở thành nguồn lực bị đóng băng
Ngày 6/11/2026, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 5121/QĐ-UBND về việc công bố bổ sung danh mục các dự án, đất đai được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trên địa bàn thành phố (đợt 6).
Bốn dự án được bổ sung lần này đều nằm tại phường Ngũ Hành Sơn, gồm: Dự án DAP của Công ty TNHH DAP; Dự án DAP1 của Công ty TNHH DAP1; Dự án DAP2 của Công ty TNHH DAP2 và Dự án Khu nghỉ dưỡng và nhà ở cao cấp The Empire của Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển và xây dựng Thành Đô. Đây là những dự án được đưa vào danh mục áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 170/2024/QH15 và Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội, trên cơ sở danh mục đã được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 2234/QĐ-UBND ngày 21/5/2026. Theo kết quả rà soát được công bố, cả bốn dự án đáp ứng nguyên tắc, điều kiện áp dụng Điều 12 Nghị quyết số 29/2026/QH16.
Đáng chú ý, việc bổ sung lần này không đơn thuần là một thủ tục hành chính mở rộng danh sách. Đằng sau đó là bài toán xử lý những tồn tại pháp lý liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch và nghĩa vụ tài chính đối với các dự án có quy mô, vị trí đáng kể tại khu vực ven biển Đà Nẵng.
Trong bối cảnh thành phố đang đặt mục tiêu tăng tốc phát triển kinh tế, mở rộng không gian đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác hiệu quả lợi thế du lịch biển, việc những khu đất có tiềm năng nhưng chưa thể đưa vào khai thác trong thời gian dài rõ ràng tạo ra một sự lãng phí nguồn lực không nhỏ. Đất đai không được khai thác hiệu quả đồng nghĩa với việc nguồn vốn xã hội chưa được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm và giá trị gia tăng. Những dự án chậm triển khai cũng có thể kéo theo hệ lụy về cảnh quan, môi trường, trật tự đô thị và tâm lý của người dân tại khu vực chịu tác động. Vì vậy, yêu cầu tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ xuất phát từ nhu cầu của nhà đầu tư, mà còn là yêu cầu từ chính lợi ích phát triển chung của thành phố.

Đà Nẵng bổ sung 4 dự án vào cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những dự án tồn đọng kéo dài nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, khơi dậy dòng vốn đầu tư và tạo thêm động lực phát triển.

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến các dự án kéo dài nằm ở những bất cập trong quá trình thực hiện chính sách và quản lý nhà nước qua nhiều thời kỳ. Kết luận thanh tra số 2700/KL-TTTP và số 2885/KL-TTTP của Thanh tra thành phố Đà Nẵng đã chỉ ra những hạn chế, thiếu sót trong quá trình triển khai các dự án. Trong đó, trách nhiệm đáng kể thuộc về các cơ quan quản lý nhà nước qua nhiều thời kỳ. Những vấn đề được chỉ ra bao gồm việc ban hành văn bản ưu đãi đầu tư chưa chuẩn xác, xác định giá thuê đất thiếu cơ sở, cấp giấy phép xây dựng hoặc phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khi quy hoạch phân khu chưa được hoàn thiện. Đây là những sai sót không chỉ làm phát sinh rủi ro pháp lý mà còn tạo ra tình trạng dự án bị đình trệ, nhà đầu tư không thể tiếp tục triển khai theo kế hoạch, trong khi tài nguyên đất đai vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Điều đáng bàn là khi những bất cập xuất phát từ cả quá trình quản lý và thực hiện dự án, việc xử lý không thể chỉ đặt toàn bộ trách nhiệm lên doanh nghiệp, cũng không thể mặc nhiên xem mọi khó khăn của nhà đầu tư là lý do để được ưu tiên giải quyết. Cần nhìn nhận khách quan rằng có những sai sót thuộc về cơ quan nhà nước, có những vấn đề thuộc trách nhiệm của nhà đầu tư, và cũng có trường hợp trách nhiệm đan xen giữa nhiều chủ thể. Do đó, việc áp dụng cơ chế đặc thù cần được xem là công cụ xử lý những tồn tại đã được nhận diện, chứ không phải một cơ chế miễn trừ trách nhiệm pháp lý.

Cơ chế đặc thù - Cánh cửa pháp lý để xử lý những tồn đọng kéo dài

Về phương diện pháp lý, Nghị quyết số 170/2024/QH15 và Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội tạo ra khuôn khổ cơ chế đặc thù nhằm giải quyết những vấn đề tồn tại liên quan đến dự án, đất đai. Trong đó, Nghị quyết số 170/2024/QH15 tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai có nội dung trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại TP.HCM, Đà Nẵng và Khánh Hòa. Nghị quyết số 29/2026/QH16 mở rộng cơ chế xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.
Đáng chú ý, việc bổ sung bốn dự án lần này được xác định theo Điều 12 Nghị quyết số 29/2026/QH16. Đây là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý những vướng mắc theo đúng phạm vi và điều kiện mà Quốc hội đã đặt ra. Điều cần nhấn mạnh là cơ chế đặc thù không đồng nghĩa với việc xóa bỏ những sai phạm đã xảy ra, không mặc nhiên trao quyền triển khai dự án mà không cần hoàn thiện thủ tục, cũng không có nghĩa mọi quyền lợi mà nhà đầu tư đề xuất đều được chấp nhận. Ngược lại, việc áp dụng cơ chế phải đặt trong giới hạn pháp luật, bảo đảm xác định đúng tình trạng pháp lý, nghĩa vụ tài chính, điều kiện đầu tư và các yêu cầu về quy hoạch, xây dựng, môi trường. Đây chính là điểm mấu chốt để phân biệt giữa tháo gỡ vướng mắc có trách nhiệm với việc hợp thức hóa những sai phạm trong quá khứ.

Bốn dự án, bốn bài toán cần giải quyết thực chất

Mặc dù cùng được bổ sung vào danh mục áp dụng cơ chế đặc thù, bốn dự án không có nghĩa vụ và tình trạng pháp lý hoàn toàn giống nhau. Vì vậy, phương án xử lý cần được phân loại cụ thể, tránh cách làm đồng loạt hoặc chỉ dừng ở việc hoàn thiện hồ sơ trên giấy.
Đối với ba dự án DAP, DAP1 và DAP2, vấn đề trọng tâm được cơ quan chức năng xác định là việc rà soát, xác định lại giá thuê đất và nghĩa vụ tài chính. Theo thông tin được công bố, thành phố đang thuê đơn vị tư vấn xác định lại giá thuê đất để làm căn cứ thu đúng, thu đủ các khoản phải nộp ngân sách. Đây là khâu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Giá trị thương mại của đất đai, nhất là đất tại khu vực ven biển, có thể biến động đáng kể theo thời gian và điều kiện quy hoạch. Nếu xác định nghĩa vụ tài chính không chính xác, nguy cơ thất thu ngân sách hoặc phát sinh tranh chấp mới hoàn toàn có thể xảy ra.
Đối với dự án The Empire, bài toán phức tạp hơn khi ngoài các thủ tục liên quan đến đầu tư và đất đai, dự án còn phải xử lý những nội dung về chấp thuận chủ trương đầu tư, năng lực tài chính của nhà đầu tư, nhà ở xã hội và quy hoạch bãi cát công cộng. Đây là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến lợi ích công cộng và định hướng phát triển không gian ven biển.
Đặc biệt, yêu cầu xử lý quy hoạch bãi cát công cộng cần được nhìn nhận thận trọng. Không gian bãi biển không chỉ là yếu tố tạo nên giá trị thương mại cho các dự án nghỉ dưỡng mà còn là tài nguyên cảnh quan, không gian sinh hoạt và quyền tiếp cận biển của cộng đồng. Một dự án có thể được tháo gỡ về thủ tục đầu tư, nhưng không vì thế mà những yêu cầu về không gian công cộng, quy hoạch đô thị và quyền lợi của người dân bị xem nhẹ.
Bởi vậy, tháo gỡ phải đi cùng tái lập trật tự pháp lý. Đó mới là điều kiện để các dự án sau khi được khơi thông có thể phát triển ổn định và bền vững.

Từ chủ trương đến kết quả: Đà Nẵng cần có những giải pháp thực thi hiệu quả. 
Thực tế triển khai các cơ chế đặc thù cho thấy thành phố đã có những bước chuyển đáng ghi nhận. Trước đợt bổ sung này, Đà Nẵng đã công bố danh mục 350 dự án, đất đai được áp dụng cơ chế đặc thù và tiếp tục bổ sung qua nhiều đợt. Thành phố cũng đã hoàn thành điều chỉnh hơn 200 trường hợp đất sản xuất, kinh doanh được cấp thời hạn sử dụng lâu dài về thời hạn 50 năm. Đối với nhóm dự án liên quan đến giao đất, Sở Tài chính đã tiếp nhận hồ sơ của 114 dự án; UBND thành phố đã ban hành quyết định tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với 19 dự án và đang xem xét thêm bốn dự án khác. Những con số này cho thấy nỗ lực xử lý các tồn đọng đang được triển khai, nhưng đồng thời cũng phản ánh khối lượng công việc còn rất lớn.
Để việc bổ sung bốn dự án lần này thực sự mang lại hiệu quả, thiết nghĩ cần tập trung vào một số nhóm giải pháp. 
Thứ nhất, xác định rõ trách nhiệm và tiến độ xử lý của từng cơ quan, từng dự án. Không nên để một dự án tiếp tục rơi vào tình trạng chờ đợi giữa các cơ quan quản lý. UBND thành phố cần chỉ đạo xây dựng lộ trình riêng cho từng dự án, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, hồ sơ cần hoàn thiện và thời hạn giải quyết. Đặc biệt, cần phân định cụ thể trách nhiệm đối với những sai sót phát sinh từ các thời kỳ quản lý trước đây, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc kéo dài việc xử lý vì tâm lý e ngại.
Thứ hai, công khai và kiểm soát chặt chẽ nghĩa vụ tài chính về đất đai. Đây phải là một trong những nguyên tắc xuyên suốt. Việc xác định lại giá thuê đất cần có cơ sở dữ liệu đầy đủ, phương pháp định giá phù hợp, đơn vị tư vấn có năng lực và sự thẩm định độc lập của cơ quan chuyên môn. Các khoản tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, nghĩa vụ tài chính phát sinh và những khoản phải nộp khác cần được rà soát theo đúng quy định. Mục tiêu không chỉ là giúp nhà đầu tư tiếp tục dự án mà còn phải bảo đảm Nhà nước thu đúng, thu đủ, không để nguồn lực đất đai bị thất thoát.
Thứ ba, đánh giá lại năng lực và cam kết thực hiện của nhà đầu tư. Một dự án được tháo gỡ về pháp lý không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đương nhiên có đủ năng lực để triển khai. Đặc biệt đối với các dự án kéo dài nhiều năm, cơ quan chức năng cần đánh giá khả năng huy động vốn, tình trạng tài chính, phương án triển khai, tiến độ thực hiện và mức độ đáp ứng các điều kiện theo quy định. Nếu nhà đầu tư không còn đủ năng lực thực hiện, cần có phương án xử lý phù hợp theo pháp luật, không để dự án tiếp tục bị đình trệ sau khi đã được tháo gỡ.
Thứ tư, đặt lợi ích công cộng vào trung tâm của quá trình điều chỉnh dự án. Đối với các dự án ven biển Ngũ Hành Sơn, cần đặc biệt quan tâm đến quy hoạch không gian công cộng, cảnh quan, hạ tầng giao thông, thoát nước, môi trường và khả năng tiếp cận biển của người dân. Việc xử lý nội dung nhà ở xã hội tại The Empire cũng cần được thực hiện thực chất, đúng quy hoạch và đúng nghĩa vụ pháp lý, không chỉ coi đây là một thủ tục cần hoàn thiện để dự án tiếp tục triển khai.

Những dự án chậm triển khai cũng có thể kéo theo hệ lụy về cảnh quan, môi trường, trật tự đô thị và tâm lý của người dân tại khu vực chịu tác động.

Thứ năm, tăng cường giám sát và công khai kết quả tháo gỡ. Thành phố cần định kỳ công bố tiến độ xử lý từng nhóm dự án, những nội dung đã hoàn thành, nghĩa vụ tài chính đã xác định, những vướng mắc chưa được giải quyết và nguyên nhân cụ thể. Cơ chế giám sát cần có sự tham gia của các cơ quan dân cử, cơ quan thanh tra, kiểm tra và sự giám sát của cộng đồng, nhất là đối với các dự án có tác động lớn đến không gian đô thị và quyền lợi của người dân. 

Khơi thông nguồn lực để mở rộng dư địa phát triển 
Ý nghĩa lớn nhất của chủ trương bổ sung bốn dự án vào danh mục áp dụng cơ chế đặc thù không nằm ở việc tạo thêm cơ hội cho một số doanh nghiệp, mà ở khả năng chuyển hóa những nguồn lực đang bị đình trệ thành động lực phát triển mới.
Đối với thành phố Đà Nẵng, đất đai là một trong những nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thương mại và đô thị. Những khu đất có vị trí thuận lợi nếu được xử lý đúng pháp luật, đưa vào khai thác hiệu quả sẽ góp phần tạo ra nguồn thu ngân sách, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm và cải thiện chất lượng hạ tầng.
Việc giải quyết những dự án tồn đọng cũng có ý nghĩa trong việc củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp. Một môi trường đầu tư không chỉ cần chính sách ưu đãi mà còn cần sự ổn định, minh bạch và khả năng giải quyết những vướng mắc pháp lý một cách nhất quán.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng cơ chế đặc thù chỉ tạo ra hành lang pháp lý để xử lý những vấn đề tồn tại, chứ không tự động biến một dự án đình trệ thành dự án khả thi. Muốn khơi thông nguồn lực, thành phố vẫn phải giải quyết đầy đủ các điều kiện về quy hoạch, đầu tư, đất đai, tài chính và năng lực thực hiện.
Đặc biệt, đối với khu vực ven biển Ngũ Hành Sơn, hiệu quả của việc tháo gỡ không thể chỉ đo bằng giá trị vốn đầu tư được khơi thông hay tốc độ triển khai các công trình. Cần đánh giá cả những tác động đến cảnh quan, môi trường, không gian công cộng và lợi ích lâu dài của cộng đồng dân cư.
Có thể thấy, việc Đà Nẵng tiếp tục bổ sung bốn dự án vào danh mục áp dụng cơ chế đặc thù là một bước đi cần thiết trong tiến trình xử lý những tồn đọng kéo dài, khơi thông nguồn lực đất đai và cải thiện môi trường đầu tư. Nhưng chủ trương đúng chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi được thực hiện bằng những giải pháp đúng và có trách nhiệm.
Doanh nghiệp cần được tạo điều kiện để khắc phục những khó khăn hợp pháp, tiếp tục triển khai dự án và phát huy nguồn lực đầu tư. Cơ quan quản lý nhà nước phải chủ động sửa chữa những bất cập thuộc trách nhiệm của mình, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác, minh bạch của quá trình xử lý. Ngân sách nhà nước phải được bảo vệ, quyền lợi của người dân phải được tôn trọng và những sai phạm đã xảy ra không thể bị xóa nhòa bằng một quyết định tháo gỡ.
Đà Nẵng đang cần những dự án được hồi sinh để tạo thêm động lực tăng trưởng. Nhưng thành phố cũng cần một tiền lệ quản trị tốt: Dự án càng lớn, giá trị đất đai càng cao thì yêu cầu minh bạch, trách nhiệm giải trình và kỷ cương pháp luật càng phải được đặt lên hàng đầu.
Tháo gỡ để phát triển, chứ không phải tháo gỡ bằng mọi giá. Khơi thông nguồn lực nhưng không buông lỏng quản lý. Đó mới là thước đo thực chất cho hiệu quả của cơ chế đặc thù và năng lực điều hành của chính quyền thành phố trong giai đoạn hiện nay.

ĐÌNH HIỆP