Đà Nẵng lan tỏa ý thức phân loại rác tại nguồn, hướng tới đô thị xanh và phát triển bền vững

MTXD – Trước áp lực ngày càng lớn từ lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trong quá trình đô thị hóa, Đà Nẵng đang chú trọng nâng cao trách nhiệm của người dân trong phân loại, thu gom và xử lý rác thải. Từ những việc làm thiết thực như bỏ rác đúng nơi quy định, phân loại chất thải tại hộ gia đình đến hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, mỗi hành động đều góp phần giảm áp lực cho hệ thống xử lý, bảo vệ cảnh quan và xây dựng thành phố xanh, sạch, đẹp, đáng sống.

Phân loại rác tại nguồn – nền tảng của quản lý chất thải bền vững

Cùng với tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh mỗi ngày đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác thu gom, vận chuyển và xử lý tại các đô thị. Từ hoạt động ăn uống, mua sắm đến sinh hoạt thường nhật, nếu không được kiểm soát ngay từ nơi phát sinh, rác thải có thể gây ô nhiễm đất, nguồn nước, không khí, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến mỹ quan và chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Theo số liệu được dẫn trong thông tin cung cấp, năm 2025, cả nước phát sinh khoảng 72.341 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Quy mô này cho thấy việc đổi mới phương thức quản lý, đặc biệt là phân loại chất thải tại nguồn, không còn là giải pháp mang tính khuyến khích đơn thuần mà đã trở thành yêu cầu cần thiết nhằm giảm khối lượng rác phải xử lý và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trước yêu cầu đó, ngày 17/9, UBND thành phố Đà Nẵng đã đề nghị người dân nâng cao ý thức, trách nhiệm trong xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ gia đình, góp phần xây dựng nếp sống văn minh và giữ gìn cảnh quan đô thị. Theo định hướng này, mỗi hộ dân cần thực hiện việc thải bỏ rác đúng thời gian, địa điểm; đưa chất thải vào đúng thiết bị, phương tiện phục vụ thu gom, vận chuyển và chủ động phân loại ngay tại nơi phát sinh. Đối với rác thải cồng kềnh, vật dụng sinh hoạt kích thước lớn và phế thải xây dựng, người dân cần liên hệ với đơn vị cung cấp dịch vụ để thống nhất phương án thu gom, xử lý phù hợp. Việc tự ý đổ chất thải tại lòng đường, vỉa hè, khu đất trống hoặc những địa điểm công cộng không được phép cần được chấm dứt nhằm tránh phát sinh các điểm ô nhiễm tự phát.

Infographic tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện nếp sống văn minh trong xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

Từ những yêu cầu trên có thể thấy, phân loại rác tại nguồn là khâu đầu tiên nhưng giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ quy trình quản lý chất thải. Khi giấy, nhựa, kim loại, chất thải thực phẩm và các nhóm rác còn lại được phân tách phù hợp theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, khả năng tái sử dụng, tái chế sẽ được cải thiện, đồng thời hạn chế tình trạng chất thải có giá trị thu hồi bị trộn lẫn và đưa đi xử lý. Tuy nhiên, để chủ trương phát huy hiệu quả, việc phân loại tại gia đình phải được kết nối với phương thức thu gom và công nghệ xử lý tương ứng.

Chấm dứt thói quen xả rác tùy tiện, giữ gìn mỹ quan đô thị

Bên cạnh yêu cầu phân loại, tình trạng vứt, đổ chất thải không đúng nơi quy định vẫn là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình xây dựng đô thị văn minh. Tại một số khu vực, rác sinh hoạt bị tập kết ven đường, trên vỉa hè hoặc tại các khu đất trống không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh mùi hôi, nước rỉ rác và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh.

Rác thải sinh hoạt bị tập kết tràn lan ven đường, gây mất mỹ quan và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Đáng chú ý, các loại phế thải xây dựng, đồ dùng gia đình hư hỏng và chất thải cồng kềnh nếu không được thu gom đúng quy trình có thể tồn lưu trong thời gian dài, gây cản trở giao thông và làm gia tăng chi phí vệ sinh. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao ý thức tự giác, chính quyền địa phương cần quan tâm bố trí địa điểm tập kết phù hợp, thông báo lịch thu gom cụ thể và tăng cường kiểm tra những khu vực thường xuyên phát sinh tình trạng đổ rác trái quy định. Công tác tuyên truyền cũng cần đi đôi với giám sát và xử lý vi phạm. Các tổ dân phố, tổ chức đoàn thể có thể phát huy vai trò vận động người dân cùng tham gia giữ gìn vệ sinh chung, kịp thời phản ánh những điểm tập kết không đúng quy định hoặc tình trạng thu gom chưa bảo đảm. Khi mỗi cá nhân ý thức được trách nhiệm đối với lượng chất thải do mình phát sinh, việc giữ gìn cảnh quan sẽ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng vệ sinh môi trường.

Thay đổi thói quen tiêu dùng, giảm thiểu chất thải từ mỗi gia đình

Muốn giải quyết căn cơ áp lực rác thải, bên cạnh việc tổ chức thu gom hiệu quả, cần chú trọng giảm lượng chất thải ngay từ khâu tiêu dùng. Trong đời sống hiện đại, túi nilon, hộp nhựa, ly nhựa và nhiều sản phẩm dùng một lần được sử dụng phổ biến bởi sự tiện lợi. Tuy nhiên, việc lạm dụng những vật dụng này đang làm gia tăng lượng chất thải khó phân hủy, tạo thêm gánh nặng cho hệ thống xử lý.

Người dân thực hiện phân loại các vật dụng có khả năng tái chế, góp phần giảm lượng chất thải phải đưa đi xử lý.

Thay đổi thói quen không nhất thiết bắt đầu từ những việc lớn mà có thể thực hiện bằng các lựa chọn đơn giản như sử dụng túi mua sắm nhiều lần, mang theo bình nước cá nhân, ưu tiên sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường và tận dụng những vật dụng còn khả năng sử dụng. Mỗi gia đình cũng cần cân nhắc nhu cầu trước khi mua sắm, hạn chế lãng phí thực phẩm và chủ động phân loại những loại chất thải có thể tái chế. Cùng với trách nhiệm của từng hộ dân, nhà trường cần tăng cường giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh; các cơ quan, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh cần chủ động tiết giảm vật liệu dùng một lần, sử dụng tài nguyên tiết kiệm và thực hiện đúng các quy định liên quan. Đặc biệt, những hoạt động thu gom rác, làm sạch bãi biển, vệ sinh đường phố và khu dân cư cần được duy trì thường xuyên để hình thành lối sống thân thiện với môi trường.

Hoạt động thu gom rác, làm sạch bãi biển góp phần lan tỏa trách nhiệm bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Những hoạt động cộng đồng như vậy không chỉ mang lại hiệu quả vệ sinh trước mắt mà còn tạo cơ hội để người dân trực tiếp tham gia, nâng cao nhận thức và hình thành trách nhiệm chung. Đây cũng là nền tảng để các phong trào bảo vệ môi trường chuyển từ hoạt động mang tính thời điểm thành nếp sinh hoạt thường xuyên, có sự tham gia tự giác của nhiều tầng lớp xã hội.

Đồng bộ giải pháp, xây dựng Đà Nẵng xanh, sạch, đẹp và đáng sống

Để những chuyển biến trong nhận thức trở thành kết quả thực chất, công tác quản lý chất thải cần được triển khai đồng bộ từ khâu phát sinh, phân loại, thu gom đến vận chuyển và xử lý. Trong đó, chính quyền địa phương giữ vai trò tổ chức, hướng dẫn và giám sát; đơn vị cung cấp dịch vụ phải bảo đảm phương án thu gom phù hợp với từng nhóm chất thải; còn người dân là chủ thể trực tiếp thực hiện các quy định trong sinh hoạt hằng ngày. Một trong những yêu cầu quan trọng là bảo đảm tính thống nhất giữa phân loại tại hộ gia đình và quy trình tiếp nhận của đơn vị thu gom. Nếu người dân đã thực hiện phân loại nhưng chất thải sau đó lại bị trộn lẫn trong quá trình vận chuyển, hiệu quả của chủ trương sẽ bị hạn chế. Do đó, cần chú trọng đầu tư phương tiện, thiết bị và hạ tầng xử lý phù hợp, đồng thời tăng cường hướng dẫn để người dân hiểu đúng, thực hiện đúng.

Đà Nẵng có lợi thế về cảnh quan tự nhiên, không gian ven biển và định hướng phát triển du lịch, dịch vụ. Vì vậy, giữ gìn vệ sinh môi trường không chỉ là nhiệm vụ trong quản lý đô thị mà còn gắn trực tiếp với chất lượng sống, hình ảnh và sức hấp dẫn của thành phố. Một không gian đô thị hiện đại sẽ chỉ thực sự có giá trị khi được duy trì bằng cảnh quan sạch đẹp, hệ thống hạ tầng môi trường hiệu quả và ý thức ứng xử văn minh của cộng đồng.

Cảnh quan đô thị Đà Nẵng với không gian xanh, hiện đại, cần được gìn giữ bằng trách nhiệm của chính quyền và mỗi người dân.

Có thể khẳng định, xây dựng thành phố xanh không chỉ được đo bằng số lượng công trình hay mức độ hoàn thiện của hạ tầng mà còn thể hiện qua cách mỗi người ứng xử với môi trường xung quanh. Từ việc phân loại chất thải trong gia đình, không vứt rác bừa bãi đến chủ động tham gia các hoạt động vệ sinh cộng đồng, mỗi hành động tuy nhỏ nhưng khi được duy trì thường xuyên sẽ tạo nên chuyển biến tích cực và lâu dài.

Bảo vệ môi trường là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý, sự đồng hành của các đơn vị dịch vụ và ý thức tự giác từ người dân. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, phân loại rác tại nguồn trở thành thói quen và tiêu dùng xanh được lan tỏa, Đà Nẵng sẽ có thêm nền tảng để phát triển đô thị văn minh, hiện đại gắn với mục tiêu bền vững. Bắt đầu từ mỗi gia đình, thay đổi bằng những hành động thiết thực và lan tỏa trong toàn cộng đồng – đó chính là cách để chung tay giảm thiểu chất thải, gìn giữ cảnh quan và xây dựng Đà Nẵng ngày càng xanh, sạch, đẹp, văn minh, đáng sống.

Thành Được