Đền thờ Khúc Thừa Dụ: Từ di sản mở cõi đến điểm đến du lịch di sản của thành phố Cảng

MTXD - Tưởng niệm 1.119 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Khúc Thừa Dụ, xã Khúc Thừa Dụ long trọng tổ chức Lễ hội truyền thống Đền thờ Khúc Thừa Dụ gắn với không gian Du lịch Văn hóa và OCOP cấp thành phố từ ngày 31/8 đến 2/9/2026. Sự kiện đánh dấu bước ngoặt khi di tích quốc gia này chính thức trở thành Điểm du lịch trọng điểm của thành phố Hải Phòng.

Các nghi thức lễ truyền thống trang nghiêm trong khuôn khổ Lễ hội.

Dấu ấn Tiên Chủ và hành trình khẳng định vị thế di sản

Lịch sử dân tộc ghi nhận năm 905 như một mốc đại phong xuy bạt, chấm dứt hơn mười thế kỷ Bắc thuộc tối đen. Từ mảnh đất Cúc Bồ hào kiệt (nay thuộc xã Khúc Thừa Dụ, TP. Hải Phòng), Khúc Thừa Dụ – bậc kiệt xuất được tôn xưng Khúc Tiên Chủ – đã chớp thời cơ chiếm phủ thành Tống Bình, xưng Tiết độ sứ, dựng xây nền tự chủ sơ khai. Tiếp nối chí lớn, Khúc Hạo và Khúc Thừa Mỹ bằng chính sách “khoan thư sức dân” đã đặt nền móng vững chắc cho một quốc gia độc lập, lấy lòng dân làm gốc rễ.

Tấm lòng tri ân của hậu thế được tạc vào không gian tâm linh rộng hơn 57.000m² bên bờ sông Luộc. Công trình Đền thờ Khúc Thừa Dụ dựng bằng ba chất liệu quý gỗ lim, đá xanh và đồng (khởi công 2004, hoàn thành 2009) đã trở thành Di tích lịch sử Quốc gia từ năm 2014. Nhằm đưa di sản thoát khỏi không gian đóng khung của ký ức, UBND TP. Hải Phòng đã ban hành Quyết định 3335/QĐ-UBND, chính thức công nhận di sản là Điểm du lịch cấp thành phố, giao địa phương trực tiếp quản lý và vận hành.

Lễ hội 2026 mang chủ đề “Khúc Tiên Chúa – Khơi nguồn tự chủ, hội tụ tinh hoa” chứa đựng điểm đột phá lớn: Lần đầu tiên chính hội được tổ chức đúng ngày sinh của Khúc Tiên Chủ, hòa cùng nhịp đập thiêng liêng của ngày Tết Độc lập 2/9.

Chuỗi hoạt động văn hóa - thể thao đa dạng trong 3 ngày hội

Hội thi gói bánh chưng tại Lễ hội.

Trong suốt ba ngày diễn ra lễ hội, phần lễ giữ trọn nét uy nghiêm, trong khi phần hội mở ra không gian trải nghiệm sống động cho nhân dân và du khách:

- Khởi nhịp Khai hội (31/8): Mở màn bằng sự trang nghiêm của nghi lễ Cáo yết, Khai quang tịnh Đền cùng không khí rộn ràng từ Hội thi gói bánh chưng. Đêm xuống, tiếng hát giao lưu quyện hòa vào nghi thức Mộc dục trầm mặc, linh thiêng.

- Hội tụ sắc màu (01/9): Ngày thứ hai ghi dấu bằng các lễ Tế cổ truyền, các giải đấu Cờ tướng, Bóng chuyền hơi nam sôi nổi. Điểm nhấn lung linh nhất là màn bắn pháo hoa rực rỡ trên bầu trời Cúc Bồ vào buổi tối, tạo bầu không khí trẩy hội bùng nổ mừng Quốc khánh.

- Chính hội & Khép lại trọn vẹn (02/9): Sáng 2/9, tiếng trống hội âm vang dẫn dắt phần Chính lễ dâng hương, tuyên đọc Chúc văn và nghệ thuật Múa rối nước Hồng Phong. Chiều cùng ngày, giải Pháo đất - trò chơi dân gian đặc sắc của vùng đồng bằng Bắc Bộ - cùng Lễ Tạ chính thức khép lại ngày vui.

Trình diễn Múa rối nước truyền thống.

Đặc biệt, du khách còn được thưởng lãm không gian trưng bày “Họ Khúc và kỷ nguyên tự chủ”, liên hoan hát Trống quân, hội thi Vật cổ truyền và chương trình trình diễn áo dài “Hồn Việt”.

Ba đột phá chiến lược đưa di sản thành động lực phát triển du lịch

Hội thi pháo đất tại Lễ hội.

Không dừng lại ở khung khổ một lễ hội tâm linh thuần túy, Lễ hội Đền thờ Khúc Thừa Dụ 2026 chính là bước ngoặt, chuyển hóa nguồn tài nguyên lịch sử vô giá thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho địa phương. Nhằm định vị di tích thành cực tăng trưởng mới trong bản đồ du lịch văn hóa tâm linh của thành phố Cảng, Ban Quản lý Di tích đã chủ động triển khai bộ ba giải pháp đột phá mang tầm chiến lược:

Một là, kiến tạo hạ tầng tour tuyến liên kết, mở rộng không gian đón khách. Nhằm khai thác tối đa vị thế Điểm du lịch cấp thành phố, địa phương thí điểm xây dựng hành trình trải nghiệm di sản 1 ngày với tuyến trọng điểm: “Hải Phòng – Đền Tranh – Đền Khúc Thừa Dụ – Đảo Cò Chi Lăng Nam”. Bằng việc kết nối các giá trị tâm linh - sinh thái đặc sắc trong vùng, tour liên tuyến này kỳ vọng sẽ trực tiếp khơi thông, hút mạnh nguồn khách nội địa từ các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Quảng Ninh và các tỉnh vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Hai là, đẩy mạnh số hóa di sản, thổi hơi thở công nghệ vào không gian ký ức. Nhằm kéo gần lịch sử với thế hệ trẻ, Ban Quản lý di tích đưa vào vận hành hệ thống thuyết minh tự động qua mã QR Code đa ngôn ngữ, giúp du khách dễ dàng tra cứu chiều sâu lịch sử chỉ qua một thao tác chạm. Đặc biệt, công nghệ trình chiếu 3D Mapping nghệ thuật sẽ tái hiện sinh động, huyền ảo hành trạng và sự nghiệp hiển sách của Khúc Tiên Chủ vào các buổi tối lễ hội, mang đến trải nghiệm thị giác bùng nổ, vừa hiện đại vừa đong đầy cảm xúc.

Ba là, thương mại hóa sản phẩm OCOP, nâng tầm giá trị văn hóa địa phương. Không gian lễ hội trở thành bệ phóng cho các sản phẩm đặc trưng khi địa phương chủ động xây dựng hệ sinh thái quà lưu niệm, ấn phẩm lịch sử học đường mang đậm dấu ấn dòng họ Khúc. Việc lồng ghép các sản phẩm OCOP đạt chuẩn cùng nông sản địa phương vào chuỗi quà tặng du lịch không chỉ gia tăng giá trị kinh tế cho người dân Cúc Bồ, mà còn biến mỗi món quà nhỏ thành một “sứ giả” lan tỏa câu chuyện tự chủ đến du khách thập phương.

Chia sẻ về tầm nhìn chiến lược của chuỗi hoạt động này từ các giải pháp định hướng, đại diện lãnh đạo địa phương nhấn mạnh: “Chúng tôi không chỉ tổ chức một lễ hội để nhớ ơn người xưa, mà muốn biến lòng tự hào dân tộc thành tài nguyên du lịch bền vững. Mỗi du khách đến Cúc Bồ dịp 2/9 không chỉ thắp một nén hương mà còn được sống lại khoảnh khắc dân tộc ta bắt đầu tự chủ, từ đó thêm yêu và trân trọng giá trị độc lập hôm nay”.

Khơi dậy lòng tự hào dân tộc và khát vọng vươn mình của quê hương

Việc đưa Đền thờ Khúc Thừa Dụ trở thành Điểm du lịch chính thức và tổ chức lễ hội quy mô cấp thành phố đúng dịp Tết Độc lập không đơn thuần là một quyết định hành chính hay du lịch. Đó là lời khẳng định mạnh mẽ về thái độ ứng xử với di sản: Không giữ lịch sử nằm yên trong thư tịch, mà biến lịch sử thành dòng chảy tươi mới, đồng hành cùng nhịp sống đương đại.

Mỗi tiếng pháo đất rền vang, mỗi làn hương trầm kính dâng lên Tiên Chủ giữa không gian mùa thu Cúc Bồ không chỉ ghi nhớ công ân mở cõi mà còn là thông điệp thiêng liêng nhắc nhớ hậu thế về giá trị bất biến của độc lập, tự chủ. Đứng trên mảnh đất Hồng Châu xưa, lắng nghe tiếng sóng sông Luộc rì rào, du khách từ khắp mọi miền đất nước như được tiếp thêm sức mạnh từ cội nguồn dân tộc. Lễ hội Đền thờ Khúc Thừa Dụ 2026 chính là gạch nối trân quý giữa quá khứ uy hùng và tương lai phát triển bền vững, đưa mảnh đất Cúc Bồ vươn mình trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch di sản Việt Nam.

Đặng Đồng