Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra thực địa tại Dự án Đập sông Lam

MTXD - Nhằm giải quyết bài toán cấp nước cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp và kỳ vọng góp phần điều tiết dòng chảy, cải thiện môi trường nước, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cũng như tạo động lực phát triển kinh tế xã hội cho hạ lưu sông Lam. Ngày 20/7/2026, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm Trưởng đoàn đã có chuyến kiểm tra thực địa tại Dự án Đập sông Lam. 

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cùng Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải và các thành viên Đoàn công tác kiểm tra hiện trường khu vực Cống Nam Đàn 2

Về phía tỉnh Nghệ An có các đồng chí: Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Văn Đệ - Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cùng đại diện lãnh đạo các Sở, ban, ngành liên quan.
Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 1 báo cáo với đoàn công tác tại hiện trường cho biết, trên cơ sở điều kiện tự nhiên, hiện trạng công trình và yêu cầu phát triển trong tương lai, đơn vị đề xuất 02 giải pháp chính đang được xem xét nghiên cứu để thực hiện dự án, cụ thể.

Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 1 báo cáo 02 giải pháp đang được xem xét nghiên cứu để thực hiện dự án

Giải pháp thứ nhất: Xây dựng trạm bơm lấy nước bổ sung đặt ngay sau cống Nam Đàn 2 nhằm bảo đảm cấp nước trong điều kiện mực nước sông thấp. Quy mô công trình dự kiến gồm nhà trạm, bể hút, bể xả và cống qua đê bằng kết cấu bê tông cốt thép M250, xử lý gia cố nền móng bằng móng cọc bê tông cốt thép; lắp đặt 06 tổ máy bơm trục đứng với lưu lượng mỗi tổ máy đạt 8m³/s, cống qua đê thiết kế 4 cửa kích thước mỗi cửa 5,6x3,0m với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 500 tỷ đồng.

Tại vị trí đê Tả Lam nối xã Kim Liên sang xã Thiên Nhẫn là địa điểm Đoàn công tác thực địa khảo sát

Giải pháp thứ hai: Xây dựng đập dâng trên sông Lam để nâng cao, duy trì mực nước thượng lưu trước cống Nam Đàn 2, bảo đảm lấy nước ổn định cho hệ thống thủy lợi Nam Hưng Nghi và các công trình khai thác nước khác trong khu vực. Quá trình nghiên cứu lựa chọn 2 vùng tuyến công trình bao gồm vùng tuyến 1 thuộc xã Vạn An cách cống Nam Đàn mới khoảng 100m về hạ lưu và vùng tuyến 2 thuộc xã Kim Liên, xã Thiên Nhẫn cách cống Nam Đàn mới khoảng 9,7 km về hạ lưu. Mỗi vùng tuyến đều đề xuất phương án đập dâng nước bằng tràn tự do hoặc đập dâng nước có cửa van điều tiết, kết hợp xây dựng âu thuyền, nhà quản lý vận hành và cầu giao thông kết nối hai bờ sông Lam có khẩu độ mặt cầu rộng 12m cộng thêm hai lề bộ hành mỗi bên 0,5m, gồm hệ dầm 54 nhịp với chiều dài mỗi nhịp là 33m.

Đại diện Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 1 và đơn vị tư vấn báo cáo sơ đồ vị trí nghiên cứu trên sông Lam

Đối với vùng tuyến 1, phương án đập dâng bằng tràn tự do kết hợp cống có cửa van có tổng mức đầu tư 1.947 tỷ đồng, còn phương án đập dâng hoàn toàn có cửa van điều tiết có tổng mức đầu tư 2.215 tỷ đồng. Đối với vùng tuyến 2, nhánh tuyến 2.1 có tổng mức đầu tư là 2.682 tỷ đồng cho phương án tràn tự do và 3.052 tỷ đồng cho phương án cống có cửa van; nhánh tuyến 2.2 có tổng mức đầu tư lần lượt là 2.012 tỷ đồng cho phương án tràn tự do và 2.226 tỷ đồng cho phương án cống có cửa van điều tiết.

Tuyến nghiên cứu đập dâng tích hợp cầu giao thông 54 nhịp kết nối hai bờ sông Lam

Trọng tâm của các phương án xây dựng Dự án Đập sông Lam được xác định nhằm chủ động lấy nước vào cống Nam Đàn để cấp nước cho 22.650 ha đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và công nghiệp, trong đó diện tích tưới riêng cho đất nông nghiệp khoảng 13.200 ha. Bên cạnh đó, dự án còn kết hợp tạo nguồn cấp nước sinh hoạt, phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch, cải thiện chế độ dòng chảy nâng cao chất lượng môi trường nước trong các trục kênh vùng Nam Hưng Nghi, đồng thời kết nối giao thông hai bờ sông Lam giúp bảo đảm liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng nhu cầu vận tải phù hợp với định hướng quy hoạch vùng. 
Qua quá trình kiểm tra thực địa hiện trường, Thứ trưởng bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị các đơn vị chức năng tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện các phương án cho việc xây dựng dự án như về hiệu quả công tác kỹ thuật hiện trường, kinh tế khả thi và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu trước mắt cũng như trong tương lai từ đó chọn phương án tối ưu bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội với yêu cầu bảo vệ tài nguyên nước gắn với đảm bảo môi trường. 

Vinh Phan