Hà Nội lấy ý kiến điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Gươm, hướng tới không gian đô thị xanh và bền vững

MTXD - Việc điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Gươm và phụ cận được Hà Nội triển khai theo hướng bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, đồng thời cải thiện hạ tầng, không gian công cộng và môi trường đô thị. Đây là bước nghiên cứu quan trọng nhằm phát huy giá trị khu vực trung tâm nội đô lịch sử, đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô.

Công khai lấy ý kiến cộng đồng

Từ ngày 7 đến hết ngày 26/9/2026, UBND hai phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam tổ chức công khai lấy ý kiến người dân về phương án điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B (khu vực hồ Gươm và phụ cận), tỷ lệ 1/2.000, cùng một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C, tỷ lệ 1/2.000. Nội dung nghiên cứu kết hợp với giải pháp quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 về cải tạo, chỉnh trang, tái thiết và tái cấu trúc không gian khu vực hồ Gươm và vùng phụ cận.

Trong giai đoạn lập quy hoạch, UBND phường Hoàn Kiếm chủ trì, phối hợp với UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư. Khi quy hoạch được thẩm định, Sở Xây dựng Hà Nội sẽ chủ trì lấy ý kiến các bộ, ngành, tổ chức và chuyên gia theo quy định.

Phối cảnh điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Gươm và phụ cận

Các nội dung được đưa ra lấy ý kiến hiện mới là phương án nghiên cứu trong quá trình lập và hoàn thiện hồ sơ, chưa phải phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Thành phố cho biết sẽ tiếp thu những ý kiến có căn cứ nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan của khu vực; đồng thời hoàn thiện định hướng tổ chức không gian, hạ tầng và không gian công cộng phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô.

Bảo tồn giá trị đặc trưng của khu vực hồ Gươm

Theo phương án nghiên cứu, quy mô diện tích khu vực lập quy hoạch khoảng 65,89ha. Phạm vi này bao gồm toàn bộ ranh giới Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B, diện tích khoảng 63,72ha, và một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C. Ranh giới, quy mô diện tích đất nghiên cứu cụ thể sẽ tiếp tục được xác định trong quá trình lập điều chỉnh quy hoạch và quy hoạch chi tiết có liên quan.

Khu vực nghiên cứu có vị trí đặc biệt trong cấu trúc đô thị Hà Nội, với hồ Gươm là không gian trung tâm, kết nối nhiều công trình kiến trúc, di tích lịch sử và các tuyến phố lâu đời. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn bởi các tuyến phố Hàng Gai, Cầu Gỗ ở phía Bắc; Hai Bà Trưng, Đặng Thái Thân ở phía Nam; Hàng Trống, Nhà Thờ, Ấu Triệu, Nhà Chung, Quang Trung ở phía Tây; Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ, Lê Lai, Lý Đạo Thành, Tông Đản, Tràng Tiền, Trần Quang Khải và Trần Khánh Dư ở phía Đông.

Trong định hướng quy hoạch, thành phố nghiên cứu giải pháp bảo tồn và tái thiết nhằm phát huy giá trị không gian kiến trúc đô thị hiện có. Các hoạt động xây dựng mới phải góp phần nâng cao chất lượng cảnh quan, phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử, cách mạng và kiến trúc.

Việc khống chế quy mô phát triển mới, ưu tiên bảo tồn kiến trúc cảnh quan đặc trưng và bổ sung các tiện ích du lịch chất lượng cao được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu cải thiện hạ tầng đô thị, môi trường và chất lượng không gian công cộng. Đây là hướng tiếp cận nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển đô thị.

Mở rộng không gian công cộng, tăng kết nối đô thị

Một trong những nội dung đáng chú ý của phương án là nghiên cứu tạo lập chỉnh thể không gian lấy hồ Gươm làm trung tâm, mở rộng không gian kết nối, tái thiết và tái cấu trúc hệ thống quảng trường, công viên, không gian sinh hoạt cộng đồng.

Thành phố dự kiến tăng cường kết nối hồ Gươm với các quảng trường công cộng như Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, Quảng trường Nhà thờ Lớn, Quảng trường Lý Thái Tổ, Quảng trường Nhà hát Lớn và quảng trường trước Tượng đài Vua Lê. Đồng thời, nghiên cứu tạo lập thêm không gian quảng trường lớn trước trụ sở HĐND, UBND thành phố, tăng cường không gian cây xanh, mặt nước nhân tạo nhằm nâng cao giá trị cảnh quan khu vực trung tâm nội đô lịch sử.

Theo ý tưởng quy hoạch kiến trúc, không gian hồ Gươm sẽ được tổ chức thành một không gian quảng trường lớn, kết hợp với không gian quảng trường Cách mạng 19/8 và Nhà hát Lớn, hình thành không gian “Lịch sử - Văn hóa - Nghệ thuật” tiêu biểu của Thủ đô.

Trong đó, dự kiến mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, hình thành quảng trường lớn - Quảng trường Hòa Bình, đồng thời tăng cường kết nối với khu vực hồ Gươm và khu vực Công viên - Quảng trường phía Đông hồ Gươm.

Định hướng này cho thấy vai trò của không gian công cộng trong quy hoạch khu vực trung tâm không chỉ dừng ở việc tạo cảnh quan, mà còn hướng tới nâng cao chất lượng sinh hoạt cộng đồng, tăng khả năng tiếp cận các công trình văn hóa, lịch sử và tạo sự liên kết giữa các không gian đô thị.

Nghiên cứu hạ tầng ngầm, nâng cao chất lượng môi trường

Cùng với tổ chức không gian trên mặt đất, phương án quy hoạch cũng nghiên cứu giải pháp giao thông và hạ tầng ngầm nhằm tăng cường kết nối giữa khu vực hồ Gươm, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử và các khu vực phát triển mới.

Đối với khu vực quảng trường, công viên, dự kiến bố trí từ 3 - 3,5 tầng hầm, nghiên cứu hình thành tổ hợp kết nối với khu vực nhà ga ngầm C9 - TOD, kết hợp các chức năng văn hóa, thương mại, dịch vụ và du lịch. Phần công trình hạ tầng, cảnh quan, công cộng trên mặt đất sau đầu tư dự kiến được bàn giao thành phố quản lý.

Đối với không gian ngầm có chức năng khai thác thương mại, dịch vụ, thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu, xác định rõ phạm vi, ranh giới, chức năng và đề xuất cơ chế đầu tư, quản lý, vận hành, khai thác phù hợp.

Việc nghiên cứu hạ tầng ngầm được đặt trong tổng thể tổ chức không gian đô thị, hướng tới tăng cường kết nối, cải thiện điều kiện hạ tầng và môi trường, đồng thời tạo thêm không gian công cộng trên mặt đất. Đây là một trong những giải pháp có thể góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm áp lực lên không gian đô thị hiện hữu và cải thiện chất lượng cảnh quan khu vực trung tâm.

Thận trọng trong cải tạo, chỉnh trang các công trình

Theo phương án nghiên cứu, thành phố cũng xem xét các giải pháp cải tạo, chỉnh trang công trình kiến trúc điểm nhấn, đồng thời nghiên cứu hạ giải một số công trình để tổ chức lại không gian.

Đối với trụ sở UBND TP Hà Nội mới, phương án dự kiến công trình có 9 tầng nổi và 4 tầng hầm. Trụ sở thành phố cũ, Rạp Khăn quàng đỏ và Khối nhà Cung Thiếu nhi được nghiên cứu hạ giải. Khu vực Bưu điện Hà Nội cũng được xem xét hạ giải một số công trình kiến trúc không phù hợp.

Bên cạnh đó, thành phố nghiên cứu giải pháp phục hồi, tái hiện hình thái kiến trúc đặc trưng của chùa Báo Ân cũ tại không gian trung tâm trong ô quy hoạch.

Những nội dung này cho thấy yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc, lịch sử được đặt trong quá trình nghiên cứu tổ chức lại không gian đô thị. Tuy nhiên, các phương án vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến, hoàn thiện hồ sơ và chưa phải quyết định đầu tư hay phương án được phê duyệt.

Hướng tới không gian đô thị hài hòa, bền vững

Việc Hà Nội công khai lấy ý kiến điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Gươm và phụ cận là bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện định hướng phát triển không gian trung tâm nội đô lịch sử. Với đặc thù là khu vực có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan, công tác quy hoạch cần bảo đảm sự cân bằng giữa bảo tồn di sản, cải thiện hạ tầng và đáp ứng nhu cầu sử dụng không gian công cộng của người dân.

Theo định hướng nghiên cứu, các giải pháp quy hoạch tập trung vào việc bảo tồn kiến trúc cảnh quan, tăng cường không gian xanh, mặt nước, mở rộng quảng trường, cải thiện hạ tầng và kết nối các không gian văn hóa, lịch sử. Đây là những yếu tố có ý nghĩa đối với việc nâng cao chất lượng môi trường đô thị, tạo lập không gian sinh hoạt cộng đồng và phát huy giá trị khu vực hồ Gươm.

Quá trình lấy ý kiến cộng đồng cũng góp phần bảo đảm các định hướng cải tạo, chỉnh trang được nghiên cứu thận trọng, công khai và có sự tham gia của người dân. Những ý kiến có căn cứ sẽ là cơ sở để cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện phương án, bảo đảm tính phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Trong thời gian tới, việc hoàn thiện quy hoạch khu vực hồ Gươm và phụ cận cần tiếp tục gắn với yêu cầu bảo tồn di sản, nâng cao chất lượng hạ tầng, môi trường và không gian công cộng. Qua đó, góp phần tạo lập một không gian đô thị hài hòa giữa lịch sử và hiện đại, phát huy giá trị đặc trưng của Thủ đô, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt, văn hóa và tiếp cận không gian công cộng của người dân.

Trần Thanh Tùng