Hạ tầng năng lượng phải đi trước một bước: Nền tảng cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

MTXD - Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống năng lượng ngày càng trở nên cấp thiết: Hạ tầng năng lượng không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà phải “đi trước một bước” để mở đường cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.

Tại diễn đàn “Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh” do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức vào ngày 24/6, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng năng lượng không còn là lĩnh vực thuần túy kỹ thuật, mà đã trở thành nền tảng chiến lược của nền kinh tế số và tăng trưởng xanh.

Toàn cảnh diễn đàn.

Các định hướng phát triển của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đều đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải ròng về “0”. Điều này đòi hỏi hệ thống năng lượng quốc gia phải được quy hoạch đồng bộ, hiện đại, có khả năng thích ứng với biến động và tích hợp mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo.

Trong xu thế đó, hạ tầng năng lượng không chỉ dừng lại ở nhà máy điện hay đường dây truyền tải, mà đang chuyển dịch sang mô hình “hạ tầng thông minh” – vận hành trên nền tảng dữ liệu số, công nghệ điều khiển tự động và hệ thống lưu trữ năng lượng linh hoạt. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp tối ưu hóa vận hành và giảm lãng phí tài nguyên.

Thực tiễn phát triển năng lượng tại Việt Nam thời gian qua cho thấy một nghịch lý: Trong khi công suất nguồn điện tăng nhanh, thì hạ tầng truyền tải và lưu trữ chưa theo kịp, dẫn đến tình trạng nơi thừa điện, nơi thiếu điện.

Đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư tham dự  diễn đàn.

Các chuyên gia cho rằng nếu không đầu tư đồng bộ vào lưới điện, công nghệ lưu trữ và hệ thống điều độ thông minh, nguy cơ lãng phí nguồn lực sẽ tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng đến an ninh năng lượng quốc gia.

Do đó, tư duy phát triển năng lượng đang dần chuyển từ “tăng công suất nguồn” sang “quản trị hệ thống linh hoạt”, trong đó khả năng điều phối, tích hợp và tối ưu hóa được đặt lên hàng đầu.

Trên thế giới, chuyển dịch năng lượng đang bước vào giai đoạn mới, nơi năng lượng tái tạo không chỉ tăng về tỷ trọng mà còn đòi hỏi hệ thống vận hành thông minh hơn. Các mô hình lưới điện số, công tơ điện thông minh, quản lý phụ tải theo thời gian thực và lưu trữ năng lượng đang trở thành xu hướng phổ biến.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, chỉ khi hệ thống năng lượng được số hóa và linh hoạt hóa, năng lượng tái tạo mới phát huy tối đa hiệu quả, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống truyền tải trong giờ cao điểm.

Với định hướng phát triển năng lượng tái tạo chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu nguồn điện, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải đầu tư mạnh vào hạ tầng lưới điện, công nghệ lưu trữ và hệ thống điều hành thông minh.

Song song với đó, các cơ chế chính sách như thị trường điện cạnh tranh, mua bán điện trực tiếp, giá điện linh hoạt và khuyến khích đầu tư tư nhân được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho quá trình chuyển đổi.

Các chuyên gia nhấn mạnh, đây không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là bài toán thể chế, tài chính và công nghệ, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.

Trong dài hạn, mục tiêu của Việt Nam không chỉ là đảm bảo đủ điện cho tăng trưởng kinh tế, mà còn xây dựng một hệ sinh thái năng lượng thông minh, có khả năng chống chịu cao, tối ưu hiệu quả sử dụng và giảm phát thải carbon.

Khi đó, hạ tầng năng lượng không chỉ đóng vai trò “đi trước một bước”, mà thực sự trở thành nền tảng dẫn dắt tăng trưởng xanh, hỗ trợ quá trình chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Thanh Bình