Hội Nhà báo Việt Nam ban hành 10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí

MTXD – Hội Nhà báo Việt Nam vừa công bố bộ “10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí”, tạo cơ sở định hướng chuẩn mực nghề nghiệp cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại các cơ quan báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam công bố bộ “10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí”

Chiều 20/6, tại phiên bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026 diễn ra tại Hải Phòng, Hội Nhà báo Việt Nam đã chính thức công bố bộ “10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí”. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm định hướng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các cơ quan báo chí Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, có trách nhiệm và phù hợp với đạo đức nghề nghiệp.

Theo ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, việc ban hành bộ quy tắc nhằm giúp các cơ quan báo chí tận dụng hiệu quả những lợi ích mà AI mang lại, đồng thời bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc nghề nghiệp, đạo đức báo chí và trách nhiệm xã hội trong môi trường truyền thông số.

Bộ quy tắc gồm 10 nội dung trọng tâm:

Thứ nhất, AI chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ, không thay thế nhà báo. AI được sử dụng như một giải pháp hỗ trợ xử lý dữ liệu, sắp xếp thông tin và tối ưu hiệu suất công việc. Tư duy phản biện, sự nhạy cảm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và góc nhìn nhân văn của con người là yếu tố độc quyền không thể thay thế.

Thứ hai, không xem AI là nguồn tin. AI chỉ tổng hợp và xử lý dữ liệu dựa trên nguồn có sẵn, không có khả năng đi thực tế, gặp gỡ nhân chứng hay xác minh nguồn gốc. Tuyệt đối không trích dẫn hay sử dụng kết quả từ AI như một nguồn tin độc lập, chính thống mà bắt buộc phải xác minh chéo.

Thứ ba, không đăng tải nguyên bản nội dung AI tạo ra. Mọi văn bản, hình ảnh hoặc dữ liệu do AI khởi tạo đều phải được rà soát tỉ mỉ, biên tập và kiểm chứng sự thật bởi người làm báo. Nội dung xuất bản cần mang dấu ấn cá nhân, văn phong báo chí chuẩn mực và tư duy chuyên môn của tòa soạn.

Thứ tư, tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả. Nhà báo và cơ quan báo chí có nghĩa vụ bảo vệ sự thật, ngăn chặn mọi rủi ro thông tin sai lệch do hiện tượng “ảo giác” của AI. Việc lợi dụng công nghệ để bóp méo dữ liệu hoặc tạo ra tin giả là hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức báo chí.

Thứ năm, không sử dụng AI để tạo Deepfake hoặc giả mạo. Nghiêm cấm ứng dụng AI để làm giả hình ảnh, âm thanh, video hay nhân cách của bất kỳ cá nhân, cơ quan hay sự kiện thực tế nào. Ngăn ngừa các nguy cơ định hướng dư luận tiêu cực hoặc ảnh hưởng xấu đến uy tín, danh dự của các đối tượng liên quan.

Thứ sáu, bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân. Tuyệt đối không nạp dữ liệu mật, tài liệu chưa kiểm chứng hay thông tin cá nhân của nguồn tin vào các hệ thống AI công cộng. Bảo đảm kiểm soát chặt chẽ quy trình lưu giữ và truyền đạt dữ liệu báo chí nhằm tránh nguy cơ rò rỉ dữ liệu ngoài mong muốn.

Thứ bảy, tôn trọng bản quyền. Cẩn trọng trước các vấn đề pháp lý khi sử dụng các dữ liệu do AI khởi tạo để tránh vi phạm bản quyền của người khác. Bảo đảm sự trung thực tuyệt đối trong tác nghiệp, không dùng AI xào xáo tác phẩm, ý tưởng của đồng nghiệp hay đơn vị khác.

Thứ tám, minh bạch khi sử dụng AI. Tòa soạn cần ghi chú rõ ràng về việc sử dụng AI hỗ trợ (ví dụ ở chân bài viết hoặc hình ảnh minh họa) để độc giả được biết. Minh bạch công nghệ là nền tảng cốt lõi giúp giữ vững và phát huy sự tin cậy lâu dài của công chúng đối với cơ quan báo chí.

Thứ chín, nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp. Đối với các chủ đề nhạy cảm như chính trị, tư pháp, xã hội, tuyệt đối không sử dụng kết luận từ AI để đưa tin trực tiếp. Các cơ quan báo chí cần áp dụng cơ chế kiểm chứng đa cấp qua nhiều cấp biên tập viên có kinh nghiệm nhằm bảo đảm tính chính xác trước khi xuất bản.

Thứ mười, tuân thủ pháp luật và định hướng. Bảo đảm hoạt động tác nghiệp bằng AI hoàn toàn nằm trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam và các quy định về an ninh mạng. Thông tin truyền tải phải luôn hướng tới lợi ích xã hội, góp phần phát triển văn hóa lành mạnh và bảo vệ Tổ quốc.

Việc ban hành bộ quy tắc không chỉ thể hiện sự chủ động của Hội Nhà báo Việt Nam trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ, mà còn khẳng định vai trò trung tâm của người làm báo trong quá trình sáng tạo nội dung. Trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi, bộ quy tắc sẽ là kim chỉ nam giúp các cơ quan báo chí khai thác hiệu quả công nghệ mới, đồng thời giữ vững tính chính xác, khách quan, nhân văn và trách nhiệm xã hội của báo chí cách mạng Việt Nam.

Thái Bình