Số hóa không gian thực địa: Công nghệ 2D, 3D, VR360 mở đường cho quản lý đất đai và tài nguyên hiện đại

MTXD - Trong khi áp lực quản lý đất đai, tài nguyên và khoáng sản ngày càng gia tăng, đặc biệt tại các địa phương có tốc độ đô thị hóa, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và khai thác khoáng sản mạnh, việc ứng dụng công nghệ khảo sát số đang trở thành xu hướng tất yếu. Từ ảnh bay flycam, mô hình 3D địa hình đến nền tảng thực tế ảo VR360, một hệ sinh thái dữ liệu không gian đang hình thành, tạo ra bước chuyển lớn trong công tác quản lý nhà nước.

Mô hình 3D chân thực kết hợp với số liệu chính xác giúp người xem có thể hình dung chính xác khu vực  ( nguồn :  VDCD Group)

Nhiều năm qua, bài toán lớn nhất trong quản lý đất đai ở nhiều địa phương vẫn là độ trễ dữ liệu. Từ lúc cán bộ xuống hiện trường đo đạc, cập nhật bản đồ, kiểm tra ranh giới cho tới khi hồ sơ được số hóa hoàn chỉnh có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng. Trong khoảng trống đó, hiện trạng đất đai có thể đã thay đổi.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ lấn chiếm đất công, khai thác khoáng sản vượt ranh giới, san gạt trái phép hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất không đúng quy hoạch thường chỉ được phát hiện khi sự việc đã xảy ra.

Chính vì vậy, công nghệ khảo sát số bằng drone, LiDAR, AI nhận diện địa vật và nền tảng bản đồ số đang trở thành lời giải mới.

Từ một khu đất rộng hàng chục hecta, chỉ với một chuyến bay drone kéo dài vài chục phút, hệ thống có thể thu về hàng nghìn ảnh chồng phủ, sau đó xử lý thành bản đồ 2D orthophoto, mô hình 3D địa hình, mặt cắt cao độ, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và dữ liệu VR360 trực quan.

Hình ảnh thực tế từ một khu dân cư cho thấy toàn bộ hiện trạng đất ở, nhà ở, công trình phụ trợ, khu đất trống, đường giao thông nội bộ, vườn cây và ao hồ đều được số hóa thành dữ liệu không gian số với độ chính xác cao. Đây là nền tảng quan trọng để phục vụ công tác quản lý biến động đất đai, cấp phép xây dựng và kiểm tra hiện trạng.

Theo tài liệu giới thiệu năng lực công nghệ của VDCD Group, doanh nghiệp này hiện vận hành hệ thống 250 thiết bị bay, với năng lực khảo sát lên tới 70.000 ha/ngày, dữ liệu xử lý tập trung tại Data Center có sức chứa tương đương 500 triệu hecta dữ liệu khảo sát, đồng thời được bảo mật theo tiêu chuẩn an toàn thông tin cấp độ 3.

Điểm đặc biệt của công nghệ hiện nay không còn dừng ở “đo đạc” mà đã tiến xa hơn đến “quản lý trực quan”.

Nếu như trước đây cán bộ địa chính phải nhìn bản đồ giấy hoặc file CAD tĩnh để xác định ranh giới, thì nay với nền tảng 3D GIS, có thể trực tiếp quan sát toàn bộ khu vực dưới góc nhìn không gian thực.

Ví dụ trong quản lý khoáng sản, bản đồ 3D cho phép xác định chính xác khu vực mỏ đang khai thác, tính toán được khối lượng đất đá đã bóc tách, khối lượng khoáng sản còn lại, độ sâu khai thác, góc taluy và khả năng sạt lở.Đặc biệt, công nghệ này có thể so sánh dữ liệu theo từng thời điểm để phát hiện việc khai thác vượt phạm vi cấp phép.

Trong lĩnh vực đất đai, việc số hóa bản đồ địa chính kết hợp ảnh bay 2D giúp kiểm tra nhanh hiện trạng thực tế với hồ sơ cấp giấy chứng nhận. Những sai lệch về ranh giới, lấn chiếm hoặc xây dựng trái phép có thể phát hiện gần như ngay lập tức. Đây là một bước tiến quan trọng khác là công nghệ VR360.

Nâng cao quản lý giám sát các hoạt động quản lý, bảo vệ rừng

Khác với ảnh tĩnh hoặc mô hình 3D đơn thuần, VR360 cho phép người quản lý “đứng” ngay trong không gian thực tế để quan sát toàn cảnh hiện trạng từ mọi góc độ. Điều này đặc biệt hữu ích trong công tác thanh tra, kiểm tra hoặc thẩm định hồ sơ quy hoạch. Chỉ cần mở trên máy tính hoặc điện thoại, lãnh đạo sở, ngành có thể xem trực tiếp hiện trạng khu đất mà không cần xuống hiện trường ngay từ đầu.

Theo giới chuyên môn, đây là công cụ cực mạnh để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm sai số và hạn chế tiêu cực trong xác minh thực địa.Không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, dữ liệu bản đồ số còn mở rộng ứng dụng trong nông nghiệp, lâm nghiệp và môi trường.Bản đồ cây trồng có thể đếm từng cụm cây, xác định chiều cao, tán cây, mật độ phủ xanh. Trong lâm nghiệp, hệ thống giúp kiểm kê rừng, phát hiện mất rừng hoặc thay đổi hiện trạng nhanh hơn rất nhiều so với kiểm tra thủ công.

Ở góc độ quy hoạch đô thị, việc tích hợp BIM + GIS + AI đang hình thành mô hình Digital Twin – tức “bản sao số” của đô thị. Đây là xu hướng quản trị hiện đại mà nhiều địa phương đang bắt đầu tiếp cận.

Từ thực tế này, có thể thấy việc đầu tư công nghệ khảo sát, đo đạc và số hóa không còn là lựa chọn, mà đang trở thành yêu cầu tất yếu nếu muốn quản lý đất đai, tài nguyên và khoáng sản một cách minh bạch, chính xác và kịp thời.

Bởi trong kỷ nguyên số, ai làm chủ dữ liệu không gian, người đó sẽ làm chủ được quản lý thực địa. Và khi bản đồ không còn nằm trên giấy, việc quản lý tài nguyên quốc gia cũng sẽ bước sang một chuẩn mực hoàn toàn mới./.

Việt Hồng