Sở NN&MT Lâm Đồng từ chối trả lời báo chí: Đi ngược tinh thần minh bạch dữ liệu đất đai?

MTXD - Lâm Đồng đang triển khai chiến dịch cao điểm rà soát, đo đạc, số hóa hơn 1,7 triệu thửa đất nhằm làm sạch dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất và minh bạch. Thế nhưng, khi báo chí đề nghị cung cấp thông tin về một vụ việc cụ thể liên quan công trình nhà yến xây dựng trên đất nông nghiệp, Sở Nông nghiệp và Môi trường lại từ chối trả lời với nhiều lý do . Điều này đặt ra câu hỏi: Nếu dữ liệu được làm sạch nhưng thiếu cơ chế giải trình, đối chiếu và công khai thì mục tiêu minh bạch liệu có được thực hiện trọn vẹn?

Tỉnh Lâm Đồng đang triển khai chiến dịch rà soát hơn 1,7 triệu thửa đất, báo chí và người dân cũng là một kênh quan trọng để phát hiện những trường hợp hồ sơ chưa thống nhất, dữ liệu cần được kiểm tra hoặc các tồn tại lịch sử cần được làm rõ. Vì sao phải viện các lý do  để từ chối trả lời ?

Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026, UBND tỉnh Lâm Đồng xác định công tác xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành nông nghiệp và môi trường. Theo kế hoạch, toàn tỉnh sẽ tập trung rà soát, chỉnh lý, đo đạc, chuẩn hóa và số hóa hơn 1,7 triệu thửa đất, hướng tới hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, đồng bộ, phục vụ quản lý nhà nước và kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Chủ trương này cũng phù hợp với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc khẩn trương làm sạch dữ liệu đất đai, rà soát hồ sơ địa chính, xử lý các tồn tại lịch sử và nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài nguyên đất đai.

Tinh thần của chiến dịch không chỉ dừng lại ở việc cập nhật bản đồ số hay chỉnh lý hồ sơ địa chính, mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là bảo đảm mỗi thông tin về nguồn gốc đất, loại đất, biến động đất đai và hồ sơ pháp lý đều được kiểm chứng, đối chiếu và công khai theo đúng quy định. Chỉ khi dữ liệu được chuẩn hóa và có thể kiểm chứng thì cơ sở dữ liệu đất đai mới thực sự trở thành công cụ quản lý hiệu quả.

Từ góc nhìn đó, vụ việc tại xã Bảo Lâm 5 là một ví dụ đáng để suy ngẫm.

Xuất phát từ phản ánh của công dân về công trình nhà nuôi chim yến xây dựng trên đất nông nghiệp, Tạp chí Điện tử Môi trường Xây dựng đã gửi công văn đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng cung cấp thông tin. Nội dung đề nghị không yêu cầu cơ quan chức năng kết luận ai đúng, ai sai, cũng không yêu cầu xác định trách nhiệm hình sự của bất kỳ cá nhân nào, mà tập trung vào các thông tin thuộc phạm vi quản lý nhà nước như: loại đất theo hồ sơ địa chính, tình trạng đăng ký biến động, việc chuyển mục đích sử dụng đất, hồ sơ quản lý công trình và căn cứ pháp lý được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ việc.

Sau đó, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Văn bản số 10282/UBND-NNMT giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, cung cấp thông tin theo đề nghị của Tạp chí.

Tuy nhiên, trong Văn bản số 10191/SNNMT-CCQLĐĐ ngày 17/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng các câu hỏi của Tạp chí liên quan đến việc kiểm tra, xác minh và kết luận vụ việc nên "không thuộc phạm vi cung cấp thông tin báo chí để trả lời riêng theo từng câu hỏi". Đồng thời, Sở cũng viện dẫn ý kiến của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc công văn của Tạp chí "có dấu hiệu chưa phù hợp với tôn chỉ, mục đích".

Ở góc độ pháp lý, có thể thấy cần phân biệt giữa việc cung cấp thông tin quản lý nhà nước hiện có và việc đưa ra kết luận xử lý vi phạm.

Đúng là việc xác định một cá nhân có vi phạm pháp luật hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan thanh tra, điều tra hoặc cơ quan có thẩm quyền khác. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa mọi thông tin đang được cơ quan quản lý lưu giữ đều không thể cung cấp cho báo chí.

Ví dụ, câu hỏi "thửa đất hiện được xác định là loại đất gì theo hồ sơ địa chính?", "đã đăng ký biến động hay chưa?", "đã có quyết định chuyển mục đích sử dụng đất hay chưa?" hay "cơ quan nào đang quản lý hồ sơ địa chính của thửa đất?" đều là những thông tin quản lý hành chính sẵn có. Việc cung cấp hoặc xác nhận tình trạng hồ sơ không đồng nghĩa với việc kết luận có hay không có vi phạm pháp luật.

Đây cũng chính là tinh thần của quá trình làm sạch dữ liệu đất đai.

Một cơ sở dữ liệu chỉ được coi là "sạch" khi mỗi thông tin đều có thể được đối chiếu, kiểm chứng và giải trình bằng hồ sơ cụ thể. Nếu ngay cả cơ quan đang quản lý dữ liệu cũng không thể hoặc không cung cấp được những thông tin cơ bản về hiện trạng hồ sơ thì mục tiêu minh bạch hóa dữ liệu sẽ khó đạt được như kỳ vọng.

Mặt khác, trong bối cảnh tỉnh Lâm Đồng đang triển khai chiến dịch rà soát hơn 1,7 triệu thửa đất, báo chí và người dân cũng là một kênh quan trọng để phát hiện những trường hợp hồ sơ chưa thống nhất, dữ liệu cần được kiểm tra hoặc các tồn tại lịch sử cần được làm rõ. Nhiều vụ việc thực tế cho thấy chính từ phản ánh của người dân và báo chí, cơ quan quản lý mới phát hiện các sai lệch trong hồ sơ địa chính, giấy tờ nguồn gốc hoặc quá trình đăng ký biến động đất đai.

Có thể nói, phản ánh của báo chí không phải là trở ngại của quá trình làm sạch dữ liệu, mà nếu được tiếp cận đúng cách, còn là nguồn thông tin hỗ trợ cho quá trình đó.

Điều đáng lưu ý là Tạp chí không yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường kết luận hành vi của bất kỳ cá nhân nào có vi phạm hay không. Điều báo chí cần là căn cứ pháp lý và dữ liệu quản lý: hồ sơ địa chính đang thể hiện điều gì, thủ tục nào đã được thực hiện, tài liệu nào đang được lưu giữ và cơ quan nào chịu trách nhiệm quản lý.

Đó cũng là những thông tin mà một cơ quan quản lý đất đai đang xây dựng cơ sở dữ liệu số hoàn toàn có thể xác định trên cơ sở hồ sơ hiện có.

Trong tiến trình xây dựng Chính phủ số và quản trị hiện đại, minh bạch dữ liệu và minh bạch thông tin là hai yếu tố song hành. Làm sạch dữ liệu đất đai không chỉ là đo đạc lại ranh giới hay cập nhật bản đồ số, mà còn là quá trình chuẩn hóa toàn bộ hồ sơ, tạo điều kiện để dữ liệu có thể được kiểm chứng, giải trình và sử dụng một cách công khai, thống nhất.

Vì vậy, từ góc nhìn quản lý nhà nước, việc cơ quan chuyên môn chủ động giải thích căn cứ pháp lý, cung cấp những thông tin thuộc phạm vi quản lý và làm rõ những nội dung mà báo chí, người dân quan tâm sẽ góp phần củng cố niềm tin đối với quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia. Đây cũng là tinh thần mà Chính phủ và tỉnh Lâm Đồng đang hướng tới trong chiến dịch cao điểm làm sạch hơn 1,7 triệu thửa đất trên địa bàn tỉnh./.

Việt Hồng