TP.HCM chuyển hướng thu hút FDI thế hệ mới, ưu tiên công nghệ cao và nâng cao hiệu quả lan tỏa

MTXD – TP.HCM đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, với định hướng chuyển từ thu hút số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ chiến lược, thân thiện môi trường và có khả năng lan tỏa trong hệ sinh thái sản xuất – công nghiệp.

Thông tin tại buổi họp báo cung cấp tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM mới đây, đại diện Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP) và Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) đã thông tin về định hướng triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đó, TP.HCM sẽ chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn các dự án chất lượng cao, ưu tiên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả lan tỏa đến doanh nghiệp trong nước.

Khu Công nghệ cao TP.HCM được kỳ vọng tiếp tục là điểm đến của các dự án công nghệ chiến lược trong lĩnh vực bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu. Ảnh: SHTP.

Khu Công nghệ cao hướng đến AI, bán dẫn và trung tâm dữ liệu

Theo SHTP, khu công nghệ cao hiện có 166 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đạt 13,728 tỷ USD. Trong đó, khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) gồm 57 dự án với tổng vốn đăng ký 11,005 tỷ USD, chiếm hơn 80% tổng vốn đầu tư toàn khu.

Đáng chú ý, dòng vốn FDI tại SHTP đang có sự dịch chuyển rõ nét từ các hoạt động gia công, lắp ráp truyền thống sang các lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ chiến lược. Hai nhóm ngành được nhiều nhà đầu tư quốc tế quan tâm hiện nay là điện tử - vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu (Data Center).

Trong lĩnh vực bán dẫn, nhiều doanh nghiệp đã triển khai các hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D), kiểm thử và đóng gói chip như BESI (Hà Lan), Genbyte và Dynamic Test Solutions. Đây là những công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Đối với lĩnh vực hạ tầng số, các dự án Data Center quy mô lớn đang được xúc tiến đầu tư tại SHTP. Nổi bật là cụm trung tâm dữ liệu tại lô T8 do nhà đầu tư Singapore đề xuất với tổng vốn khoảng 508 triệu USD và dự án của Starmason có vốn đầu tư khoảng 480 triệu USD.

Không chỉ thu hút vốn đầu tư, SHTP còn ghi nhận những tín hiệu tích cực về hiệu ứng lan tỏa công nghệ. Tỷ trọng vốn của các doanh nghiệp trong nước tại khu công nghệ cao đã tăng từ mức 10 - 12% lên khoảng 17 - 18%. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong các lĩnh vực camera công nghiệp, robot, thiết bị y tế thông minh và công nghệ chẩn đoán.

Để chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, TP.HCM đang triển khai khu mở rộng Khu Công nghệ cao quy mô 194,84 ha tại Long Phước theo mô hình “Xanh - Sạch - Số”, hướng đến thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Song song đó, Thành phố đang nghiên cứu hình thành Trung tâm Công nghệ Chiến lược TP.HCM trên khu đất rộng 52,92 ha, gồm khu sản xuất và thử nghiệm công nghệ cao 16,92 ha; khu AI và Data Center 24,40 ha; khu đào tạo, nghiên cứu và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ 7,79 ha.

Theo định hướng của SHTP, việc thu hút đầu tư sẽ được thực hiện theo các tiêu chí chất lượng chặt chẽ hơn. Các dự án Data Center được định hướng có suất đầu tư tối thiểu trên 100 triệu USD/ha; dự án R&D đạt trên 11,5 triệu USD/ha; dự án sản xuất công nghệ cao đạt trên 20,4 triệu USD/ha. Đồng thời, các nhà đầu tư quy mô lớn phải cam kết về hoạt động nghiên cứu phát triển, đào tạo nhân lực, nội địa hóa sản xuất và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam.

Khu công nghiệp VSIP 3 được phát triển theo định hướng khu công nghiệp xanh, áp dụng tiêu chuẩn ESG nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Ảnh: VSIP.

Tái cấu trúc 105 khu chế xuất, khu công nghiệp để đón dòng vốn chất lượng cao

Theo HEPZA, việc triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Thành phố đang tái cấu trúc không gian phát triển công nghiệp và nâng cao chất lượng thu hút đầu tư nước ngoài.

Theo quy hoạch được phê duyệt, TP.HCM hiện có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích 50.288,14 ha, chiếm khoảng 7,4% diện tích tự nhiên. Trong đó, 67 khu đã có quyết định thành lập; 58 khu đã đi vào hoạt động với diện tích hơn 22.410 ha, đạt tỷ lệ lấp đầy khoảng 80%, nhiều khu đạt mức trên 90%.

Hiện các khu chế xuất, khu công nghiệp đang có 5.380 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 79,22 tỷ USD. Trong đó, khu vực FDI có 3.510 dự án với tổng vốn đăng ký 57,51 tỷ USD.

Các nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hồng Kông, Đài Loan và Trung Quốc. Về cơ cấu ngành nghề, các khu công nghiệp vẫn duy trì sự đa dạng với các lĩnh vực cơ khí, dệt may - da giày, điện tử, nhựa - cao su, chế biến thực phẩm, bao bì - in ấn, chế biến gỗ và các ngành công nghiệp hỗ trợ khác.

Tuy nhiên, để phù hợp với yêu cầu phát triển mới, Thành phố đang chuyển hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường và có giá trị gia tăng lớn. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm điện tử - bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain), công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng tái tạo và công nghiệp môi trường.

HEPZA cũng đang triển khai định hướng tái cấu trúc không gian công nghiệp theo mô hình “Một không gian – Ba vùng – Một đặc khu”, trong đó TP.HCM giữ vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ và công nghệ cao; Bình Dương là trung tâm công nghiệp công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm kinh tế biển và khu thương mại tự do.

Bên cạnh những thuận lợi về vị trí địa lý, hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải, sân bay quốc tế Long Thành và mạng lưới giao thông liên vùng, các khu chế xuất, khu công nghiệp của Thành phố vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Một số khu công nghiệp được hình thành từ giai đoạn đầu hiện nằm trong khu vực nội đô, diện tích nhỏ, hiệu quả sử dụng đất chưa tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại một số khu vực chưa đồng bộ; quỹ đất sạch dành cho các dự án quy mô lớn ngày càng hạn chế. Ngoài ra, doanh nghiệp còn gặp khó khăn liên quan đến thủ tục pháp lý, biến động thị trường quốc tế và thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn này, TP.HCM sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình “một cửa tại chỗ”, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đầu tư hạ tầng logistics liên vùng, phát triển nhà lưu trú công nhân và các thiết chế xã hội phục vụ người lao động. Thành phố cũng nghiên cứu chuyển đổi các khu công nghiệp thế hệ cũ thành khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp sinh thái, trung tâm logistics hoặc phát triển theo mô hình TOD nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Theo định hướng của HEPZA và SHTP, mục tiêu của TP.HCM không chỉ là thu hút các dự án có quy mô vốn lớn mà còn xây dựng hệ sinh thái công nghiệp và công nghệ cao hiện đại, tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đóng góp cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

ANH HÀO