Ứng dụng vật liệu xây dựng xanh góp phần phát triển bền vững

MTXD - Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cấp thiết, ngành xây dựng Việt Nam đứng trước thách thức lớn trong việc giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Sử dụng vật liệu xây dựng xanh đang là xu hướng chung của ngành xây dựng nhằm mục tiêu giảm tải tình trạng ô nhiễm, thúc đẩy sự phát triển của các công trình bền vững trong tương lai.

Vật liệu xây dựng xanh (VLXD) không chỉ đóng vai trò là thành phần cấu tạo mà còn là yếu tố quyết định đến tính bền vững của công trình. Việc chuyển đổi sang VLXD xanh giúp giảm đáng kể lượng khí thải nhà kính, là cơ sở để công trình đạt được chứng chỉ xanh như LOTUS, EDGE hay LEED, đồng thời góp phần thực hiện lộ trình Net Zero vào năm 2050 theo cam kết của Chính phủ Việt Nam tại COP26.

Các loại VLXD xanh như bê tông tro bay, gạch không nung, kính tiết kiệm năng lượng (low-E), vật liệu cách nhiệt, cách âm… đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm tiêu thụ điện năng cho chiếu sáng, thông gió và điều hòa không khí. Đồng thời, việc sử dụng phế thải công nghiệp như tro bay, xỉ thép, thạch cao để thay thế một phần nguyên liệu đầu vào vừa giúp tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, vừa giảm áp lực xử lý chất thải, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải carbon.

Không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, VLXD xanh còn mang lại lợi ích thiết thực đối với sức khỏe cộng đồng. Các sản phẩm như sơn sinh thái, vật liệu nội thất ít phát thải hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) hay formaldehyde giúp cải thiện chất lượng không khí trong nhà, hạn chế nguy cơ bệnh về đường hô hấp. Những công trình sử dụng VLXD xanh thường tạo ra không gian sống an toàn, tiện nghi và thân thiện, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân đô thị.

Về mặt kinh tế, dù một số VLXD xanh có chi phí ban đầu cao hơn so với vật liệu truyền thống, song lợi ích tiết kiệm năng lượng và chi phí vận hành lâu dài lại vượt trội. Thực tế cho thấy, công trình xanh sử dụng VLXD xanh thường tiết kiệm từ 20 – 30% chi phí năng lượng và 10 – 15% chi phí bảo trì trong suốt vòng đời công trình. Điều này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho chủ đầu tư mà còn nâng cao giá trị thương mại và sức hút của dự án bất động sản trên thị trường.

Phát triển VLXD xanh cũng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế tuần hoàn trong ngành xây dựng. Việc tái chế, tái sử dụng phế thải công nghiệp, chất thải xây dựng thành vật liệu mới không chỉ giảm gánh nặng môi trường mà còn tạo động lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đây là bước đi cần thiết để tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong thực hiện các cam kết toàn cầu về phát triển bền vững.

Dưới đây là các loại vật liệu bền vững phổ biến thường được sử dụng trong kiến thiết các công trình:

Gạch không nung

Gạch không nung (hay còn được gọi với các tên gọi khác là bê tông bùn, gạch bê tông nhẹ hay gạch bê tông chưng áp) là loại vật liệu xây dựng xanh được tạo ra nhằm thay thế cho gạch nung truyền thống.

Gạch không nung có đặc điểm nổi bật là khả năng cách nhiệt, cách âm tốt, có thể chống cháy và thoát ẩm. Ngoài ra, vì quá trình sản xuất không cần nung nên không tiêu tốn nhiều nguyên vật liệu, không gây ảnh hưởng đến môi trường và khí hậu xung quanh.

So với gạch đất nung thông thường, gạch không nung có trọng lượng nhẹ hơn từ 30 đến 50% và chỉ chiếm 25% khối lượng gạch bê tông thông thường. Những công trình có ứng dụng loại gạch này có thể tiết kiệm tới 40% điện năng tiêu dùng cho điều hòa không khí. Loại gạch này được ứng dụng nhiều trong xây dựng hiện đại, được hứa hẹn sẽ sớm ngày “soán ngôi” các loại gạch cũ truyền thống vì có thời hạn sử dụng lâu dài, độ kiên cố cao.

Tre

Giải pháp vật liệu xây dựng xanh tiếp theo mà bạn không thể bỏ qua đó chính là tre. Đây cũng là loại vật liệu cực kỳ quen thuộc đối với lĩnh vực xây dựng tại Việt Nam suốt nhiều đời qua. Tre có đặc tính là nhẹ, bền và có giá trị thẩm mỹ cao.

Những công trình ứng dụng tre trong xây dựng mang đến cảm quan hoài cổ, mộc mạc mà thu hút. Chưa kể, so với gỗ, tre có khả năng hấp thụ CO2 cao hơn hớn. Thời gian để trồng tre thành phẩm phục vụ cho xây dựng cũng không quá lâu. Chỉ khoảng từ 3 đến 5 năm là bạn đã có thể trồng một lứa tre mới.

Xi măng xanh

Xi măng xanh hay tro bay là sản phẩm còn sót lại từ quá trình sản xuất công nghiệp. Loại xi măng này có độ chống ma sát cao, chịu nhiệt cực tốt. Đây cũng là sản phẩm được nghiên cứu và phát triển bởi Trung tâm Công nghệ Trenchless của Trường Đại học Công nghệ Louisiana Mỹ, với mục tiêu cao nhất là để sử dụng thay thế cho xi măng thông thường.

Qua đó, loại vật liệu xây dựng tái chế này giúp giảm tải tối đa các tác hại gây ra bởi quá trình khai thác và sản xuất xi măng truyền thống phục vụ cho quá trình xây dựng.

Bê tông nhẹ

Đúng như tên gọi của mình, bê tông nhẹ có đặc điểm nổi bật nhất là “nhẹ”, thậm chí chỉ nhẹ bằng ½ so với gạch đất nung. Sở dĩ như vậy là vì loại vật liệu xây dựng xanh này được tạo ra bằng công nghệ không cần nung. Bê tông nhẹ thường được ứng dụng trong sản xuất gạch khối, tấm sàn mái đúc hoặc để làm bê tông tường.

Ngoài đặc điểm nhẹ như đã kể, loại bê tông này còn được biết tới với một số ưu điểm khác là khả năng cách nhiệt tốt, có thể chống cháy lên đến 4 giờ, cách âm cực hiệu quả. Sản phẩm giúp bảo vệ môi trường ở mức tối đa nhờ không cần nung, ít tiêu tốn nhiên liệu để cấu thành nên sản phẩm hoàn chỉnh.

Gạch ốp lát tái chế

Khác với các loại gạch ốp khác vốn phải sử dụng các loại nguyên liệu khác nhau để tạo nên sản phẩm như khai thác đá tự nhiên, nung lò,...thì gạch ốp lát tái chế lại được tạo ra từ những mảnh gạch thừa vụn trong quá trình sản xuất.

Ngoài ra, trên thị trường cũng xuất hiện một số loại gạch ốp thân thiện với môi trường khác là gạch ốp làm từ xơ mướp, rác thải nhựa,.... Mặc dù đồ đa dạng và giá trị thẩm mỹ có thể chưa thực sự tối ưu tuy nhiên, xét về khía cạnh “xanh” , đây thực sự là vật liệu xây dựng tái chế thân thiện với môi trường mang lại nhiều lợi ích cho môi trường xung quanh chúng ta.

Gỗ ốp tường xanh

Gỗ ốp tường xanh là loại vật liệu xây dựng xanh mà bạn nên tham khảo cho các công trình của mình. Loại gỗ này không sử dụng gỗ rừng tự nhiên mà sử dụng gỗ rừng trồng và có thể tái chế 100% sau quá trình sử dụng.

Gỗ ốp tường xanh không gây hại cho môi trường và sức khỏe

Nguyên liệu cấu tạo nên gỗ ốp tường xanh là gỗ Weathertex của Úc, ép từ vụn gỗ của các nhánh cây, hay cành cây tận thu bằng áp suất hơi nước. Thành phần cấu tạo của loại vật liệu này có tới 97% là vụn gỗ và 3% còn lại là chất kết dính, không gây hại cho môi trường và sức khỏe con người.

Thông thường, người ta sử dụng gỗ ốp tường xanh cho các hạng mục làm vách công trình. Đặc điểm ưu việt của loại gỗ ốp này là không bị cong vênh, khả năng chống cháy và chống mối mọt tốt, bền đẹp lâu dài trước các tác nhân ngoại cảnh. Ngoài ra, do được làm theo kích thước tiêu chuẩn nên gỗ ốp rất dễ để thi công.

Sơn sinh thái

Sơn sinh thái là loại vật liệu xây dựng xanh đã được loại bỏ tạp chất độc hại, không chứa chì, thủy ngân hay các chất hữu cơ bay hơi VOC. Loại sơn này sở hữu những đặc điểm vượt trội như có khả năng hấp thụ được mùi hôi, khí CO2, chống cháy, chống ăn mòn tốt. Đặc biệt có khả năng chống lại sóng điện tử có hại, giúp bảo vệ toàn diện cho sức khỏe con người.

Mặc dù có một điểm bất cập là giá thành cao, thậm chí cao hơn từ 2 đến 3 lần so với sơn truyền thống song sơn sinh thái vẫn được khuyến khích để sử dụng trong các công trình. Lý do là vì, độ bền của sơn sinh thái có thể kéo dài lên tới 25 năm.

Phan Tú