Bộ Xây dựng hướng dẫn tiêu chí quy hoạch xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030

MTXD - Thông tư số 10/2026/TT-BXD hướng dẫn cụ thể việc đáp ứng các nội dung về quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết xây dựng và quản lý kiến trúc trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030.

Theo Thông tư số 10/2026/TT-BXD, Bộ Xây dựng hướng dẫn thực hiện một số nội dung thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới và điều kiện thuộc quy định đối với tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030, trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

Bộ Xây dựng hướng dẫn tiêu chí quy hoạch xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 (Ảnh minh họa).

Theo đó, tiêu chí số 1 về quy hoạch gồm ba nội dung: Quy hoạch chung xã hoặc quy hoạch chung đô thị; quy hoạch chi tiết xây dựng trung tâm xã hoặc điểm dân cư mới; quy chế quản lý kiến trúc.

Đối với tiêu chí 1.1, quy hoạch chung xã hoặc quy hoạch chung đô thị, việc lập quy hoạch phải tuân thủ quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Đối với những địa bàn có nhu cầu sắp xếp dân cư, quy hoạch cần đáp ứng yêu cầu bố trí dân cư ổn định, đặc biệt tại các khu vực thường xuyên chịu tác động của thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, nơi có tình trạng di cư tự do hoặc thuộc rừng đặc dụng.

Các hình thức bố trí dân cư có thể được triển khai theo phương án tập trung, xen ghép hoặc ổn định tại chỗ. Cùng với đó, quy hoạch phải được công bố công khai đúng thời hạn và có kế hoạch tổ chức thực hiện theo Điều 50, Điều 51 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Việc xác định mức độ đáp ứng tiêu chí được thực hiện theo từng nhóm xã. Trong đó, nhóm 1 gồm các xã liền kề đô thị hiện hữu, được định hướng phát triển thành đô thị; xã có tỷ trọng ngành nông nghiệp dưới 10% trong cơ cấu kinh tế; hoặc xã được định hướng là đô thị.

Đối với xã liền kề đô thị hiện hữu và được định hướng phát triển thành đô thị, yêu cầu về quy hoạch được đáp ứng khi có quy hoạch chung đô thị bao gồm cả địa giới hành chính của đô thị hiện hữu và xã liền kề, được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Với xã nhóm 2 và nhóm 3, điều kiện đáp ứng tiêu chí là đã có quy hoạch chung đô thị hoặc quy hoạch chung xã được phê duyệt theo quy định. Trường hợp toàn bộ địa giới xã nằm trong phạm vi quy hoạch khu kinh tế hoặc khu du lịch quốc gia, quy hoạch chung của khu kinh tế hoặc khu du lịch quốc gia đã được phê duyệt có thể được sử dụng làm căn cứ xác định mức độ đáp ứng tiêu chí.

Đối với tiêu chí 1.2, quy hoạch chi tiết xây dựng trung tâm xã hoặc điểm dân cư mới phải bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Xã nhóm 1 và nhóm 2 đáp ứng tiêu chí khi có quy hoạch chi tiết được lập trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch chung đô thị, quy hoạch phân khu (nếu có) hoặc quy hoạch chung xã đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc lập quy hoạch chi tiết thực hiện theo Điều 26 và Điều 30 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Đối với tiêu chí 1.3, quy chế quản lý kiến trúc, yêu cầu đặt ra là việc quản lý kiến trúc tại đô thị và điểm dân cư nông thôn phải phù hợp với quy định của pháp luật về kiến trúc.

Theo hướng dẫn, xã nhóm 1 và nhóm 2 đáp ứng tiêu chí khi có quy chế quản lý kiến trúc đô thị, quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn hoặc quy hoạch chung xã đã tích hợp nội dung quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn. Nội dung quy chế được thực hiện theo Điều 12 và Điều 13 Nghị định số 85/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kiến trúc.

Bộ Xây dựng đồng thời yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố căn cứ hướng dẫn để cụ thể hóa việc áp dụng tiêu chí đối với từng nhóm xã, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Việc hướng dẫn cụ thể các nội dung của tiêu chí quy hoạch tạo căn cứ để địa phương xác định mức độ đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn 2026–2030. Qua đó, công tác quy hoạch và quản lý kiến trúc có cơ sở triển khai thống nhất hơn, gắn tổ chức không gian với phát triển hạ tầng và đặc điểm của từng địa bàn nông thôn.

Trọng Vinh