Đà Nẵng: Chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn trong năm 2027

MTXD - Đà Nẵng chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn năm 2027 trên lưu vực Vu Gia – Thu Bồn, tập trung điều tiết nguồn nước, vận hành công trình thủy lợi, ngăn mặn, giữ ngọt, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt dân sinh.

MTXD – Trước dự báo lượng mưa và nguồn nước trên lưu vực Vu Gia – Thu Bồn có thể thiếu hụt trong năm 2027, TP. Đà Nẵng đã chủ động xây dựng phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, triển khai đồng bộ các giải pháp điều tiết, bảo vệ nguồn nước, bảo đảm phục vụ sản xuất nông nghiệp và nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Chủ động trước nguy cơ thiếu hụt nguồn nước

Nguồn nước có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế, duy trì sản xuất nông nghiệp, bảo đảm đời sống dân cư và vận hành các hệ thống cấp nước. Tuy nhiên, trước những biến động khó lường của thời tiết, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, khai thác và điều tiết tài nguyên nước, nhất là tại các khu vực phụ thuộc vào dòng chảy tự nhiên và nguồn nước từ hệ thống sông, hồ chứa.

Ngày 18/11, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 5284/QĐ-UBND phê duyệt phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt năm 2027 trên địa bàn thành phố. Đây là bước chuẩn bị nhằm chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng kịch bản ứng phó và hạn chế những tác động bất lợi có thể xảy ra trong mùa khô.

Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ, trong giai đoạn từ tháng 10/2026 đến tháng 9/2027, tổng lượng mưa trên lưu vực sông Vu Gia và Thu Bồn phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm. Đáng chú ý, từ tháng 1 đến tháng 8/2027, tình trạng thiếu hụt nguồn nước có thể làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn tại khu vực hạ lưu, đồng thời gây thiếu nước cục bộ ở những nơi nằm ngoài phạm vi cấp nước của các công trình thủy lợi.

Phương án của thành phố xây dựng hai kịch bản rủi ro do tác động của El Niño. Trong kịch bản rủi ro rất cao, nhiệt độ có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 1–2°C; lượng mưa thiếu hụt phổ biến 20–40%, có nơi trên 50%, trong khi dòng chảy có thể giảm khoảng 20–40%.

Những thông số dự báo này cho thấy nguy cơ thiếu nước không chỉ xuất hiện ở một thời điểm mà có thể kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng tích nước của các hồ chứa, nguồn cấp nước cho sản xuất và nhu cầu sử dụng nước tại khu vực hạ du. Nếu lượng nước bổ sung từ mưa không đạt kỳ vọng, trong khi nhu cầu khai thác vẫn duy trì ở mức cao, áp lực lên các nguồn nước mặt sẽ gia tăng, kéo theo nguy cơ thiếu nước cục bộ và xâm nhập mặn sâu hơn vào nội đồng.

Lòng sông hạ thấp, bãi bồi và nền đất khô nứt – hình ảnh minh họa áp lực nguồn nước trong mùa khô.

Hạn hán và xâm nhập mặn – thách thức đối với sản xuất và dân sinh

Hạn hán không đơn thuần là hiện tượng thời tiết ít mưa trong một khoảng thời gian, mà còn là vấn đề liên quan trực tiếp đến khả năng cân đối nguồn nước, phương thức khai thác, hệ thống trữ nước và nhu cầu sử dụng của từng khu vực. Khi nguồn nước suy giảm, các hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, sinh hoạt và vận hành công trình cấp nước đều có thể chịu tác động.

Đối với lưu vực Vu Gia – Thu Bồn, nguy cơ thiếu hụt dòng chảy trong mùa cạn cần được nhìn nhận trong mối liên hệ giữa thượng nguồn, hệ thống hồ chứa, các công trình thủy lợi, khu vực hạ lưu và hoạt động khai thác nước. Việc nguồn nước suy giảm có thể làm hạn chế khả năng cấp nước tưới, ảnh hưởng lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng và hiệu quả sản xuất, đặc biệt tại những khu vực chưa có hệ thống cấp nước chủ động hoặc phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tự nhiên.

Cùng với hạn hán, xâm nhập mặn là một trong những nguy cơ cần được theo dõi chặt chẽ. Khi lưu lượng nước ngọt từ thượng nguồn giảm, khả năng đẩy mặn ra phía biển suy yếu, tạo điều kiện để nước mặn tiến sâu vào các tuyến sông và khu vực lấy nước. Điều này có thể tác động đến các trạm bơm, công trình thủy lợi, vùng sản xuất nông nghiệp và nguồn nước thô phục vụ hoạt động của các nhà máy nước.

Đáng chú ý, phương án của thành phố đánh giá nguy cơ thiếu nước và xâm nhập mặn đối với các nguồn nước mặt phục vụ hoạt động của nhà máy nước ở mức cao đến rất cao. Đây là cảnh báo cần được đặt trong yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước tổng thể, bởi nguồn nước phục vụ sinh hoạt có ý nghĩa thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống và hoạt động kinh tế – xã hội.

Trong bối cảnh đó, việc chủ động xây dựng phương án ứng phó từ trước mùa khô có ý nghĩa quan trọng. Thay vì chỉ xử lý khi nguồn nước đã suy giảm hoặc độ mặn vượt ngưỡng khai thác, các cơ quan quản lý cần tăng cường theo dõi diễn biến, đánh giá khả năng tích trữ, xây dựng phương án vận hành linh hoạt và chuẩn bị các giải pháp thay thế để hạn chế nguy cơ gián đoạn cấp nước.

Lòng sông thu hẹp, bãi bồi lộ ra khi mực nước xuống thấp, gợi mở yêu cầu điều tiết nguồn nước trong mùa khô.

Đồng bộ giải pháp giữ ngọt, ngăn mặn và điều tiết dòng chảy

Trước nguy cơ thiếu nước, Đà Nẵng xác định việc theo dõi, dự báo và điều tiết nguồn nước là nhiệm vụ trọng tâm. Các ngành, địa phương được yêu cầu cập nhật thường xuyên diễn biến khí tượng thủy văn, tình hình xâm nhập mặn; đồng thời kiểm tra, duy tu, sửa chữa và nâng cấp hệ thống thủy lợi, bờ bao, kênh mương, cống ngăn mặn nhằm nâng cao khả năng chủ động ứng phó.

Các giải pháp giữ ngọt, ngăn mặn được đặt ra theo hướng kết hợp giữa công trình và quản lý vận hành. Việc đắp đập tạm trên sông, nạo vét những đoạn sông bị bồi lấp, khơi thông kênh dẫn nước vào trạm bơm, tăng khả năng tích trữ và điều tiết nguồn nước tại hồ, ao, sông, kênh, rạch được xem là những biện pháp cần thiết để duy trì nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh.

Đối với hoạt động cấp nước, thành phố yêu cầu xây dựng kế hoạch phù hợp với khả năng cung ứng thực tế, đồng thời thực hiện sử dụng tiết kiệm, hiệu quả. Trong trường hợp hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn diễn biến nghiêm trọng, nguồn nước được ưu tiên phục vụ sinh hoạt, chăn nuôi gia súc và tưới cho những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Ở những khu vực thường xuyên xảy ra thiếu nước, chính quyền địa phương phải xây dựng phương án cấp nước đến từng hộ dân, thôn, xã. Khi cần thiết, tổ chức vận chuyển nước đến các cụm dân cư, không để người dân thiếu nước sinh hoạt. Công tác kiểm soát thất thoát, rò rỉ và áp dụng phương pháp tưới tiên tiến cũng được tăng cường nhằm giảm áp lực lên nguồn nước hiện có.

Trong sản xuất nông nghiệp, việc điều chỉnh cơ cấu cây trồng và lịch thời vụ được xác định là giải pháp quan trọng để thích ứng với điều kiện nguồn nước. Các địa phương thực hiện theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, ưu tiên sử dụng giống lúa trung ngày, ngắn ngày có năng suất, chất lượng và khả năng thích nghi tốt với điều kiện sinh thái.

Tại vùng có nguy cơ thiếu nước, nhiễm mặn, việc sử dụng giống cây trồng chịu hạn, chịu mặn được khuyến khích; từng bước chuyển đổi sang cây trồng cạn như ngô sinh khối, mè, lạc, đậu đỗ, sắn và cây dược liệu nhằm giảm nhu cầu nước tưới, tăng tính chủ động trong sản xuất.

Đối với nuôi trồng thủy sản, các cơ quan chức năng có trách nhiệm cập nhật, thông tin kịp thời diễn biến xâm nhập mặn đến cơ sở nuôi; khuyến khích chuyển đổi đối tượng nuôi phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu, áp dụng mô hình nuôi tuần hoàn, tiết kiệm nước, giảm mật độ thả nuôi và tăng cường quản lý môi trường ao nuôi theo hướng an toàn sinh học.

Những giải pháp này cho thấy ứng phó hạn hán không chỉ phụ thuộc vào việc bổ sung nguồn nước mà còn đòi hỏi thay đổi phương thức sử dụng, tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên. Tiết kiệm nước, điều chỉnh thời vụ và chuyển đổi cây trồng có thể góp phần giảm nhu cầu khai thác, qua đó nâng cao khả năng chống chịu của các vùng sản xuất trước những biến động khí hậu.

Toàn cảnh dòng sông với các bãi đá, bãi bồi và dòng chảy phân nhánh – minh họa yêu cầu quản lý, điều tiết nguồn nước theo điều kiện thực tế.

Nhiều công trình ngăn mặn, giữ ngọt được xác định trong phương án

Cùng với các giải pháp quản lý, sử dụng tiết kiệm nguồn nước, thành phố xác định những công trình thủy lợi cần triển khai nhằm chủ động ứng phó hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2027.

Đối với công trình gia cố đập tạm trên sông Quảng Huế, Công ty Cổ phần Cấp nước Đà Nẵng được giao chủ động chuẩn bị các thủ tục cần thiết để triển khai thi công, điều tiết nguồn nước, bảo đảm cấp nước cho thành phố.

Tại sông Cẩm Lệ, Sở Xây dựng chỉ đạo Công ty Cổ phần Cấp nước Đà Nẵng chuẩn bị thủ tục triển khai phương án đắp đập tạm ngăn mặn trong trường hợp khẩn cấp, khi các giải pháp ứng phó khác không bảo đảm nguồn nước cấp cho thành phố.

Đối với sông Vĩnh Điện, UBND phường Điện Bàn Đông có trách nhiệm khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để triển khai công trình đắp đập tạm trước ngày 15/01/2027.

Tại khu vực cầu Gò Nổi và cầu Tây An, UBND xã Nam Phước được giao làm chủ đầu tư công trình tại cầu Gò Nổi; UBND xã Gò Nổi làm chủ đầu tư công trình tại cầu Tây An. Các địa phương tổ chức khảo sát, đánh giá tình hình và nhu cầu sử dụng nước để quyết định thời điểm triển khai khi cần thiết, sau khi có ý kiến thống nhất của Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Đối với tình trạng bồi lấp lòng sông, UBND xã Gò Nổi, UBND xã Điện Bàn Tây và UBND phường Điện Bàn Bắc được giao chủ trì xây dựng, phê duyệt và triển khai phương án nạo vét sông Vĩnh Điện, sông Lạc Thành và đoạn sông La Thọ, góp phần khơi thông dòng chảy, tăng khả năng dẫn nước phục vụ sản xuất.

Một tình huống ứng phó cụ thể cũng được đặt ra: nếu xâm nhập mặn diễn biến từ sông Thu Bồn đến đầu cầu Câu Lâu và lan vào sông Vĩnh Điện tại khu vực Vòm Cẩm Đồng, UBND xã Gò Nổi sẽ chủ trì, phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng và Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Quảng Nam triển khai đắp đập tạm, kết hợp vận hành điều tiết đập Thanh Quýt.

Đối với sông Túy Loan, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng được giao chủ trì theo dõi diễn biến, xây dựng phương án ứng phó và kiểm soát nồng độ mặn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Việc xác định từng công trình, khu vực và đơn vị thực hiện thể hiện cách tiếp cận cụ thể trong phương án ứng phó. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào tiến độ chuẩn bị, khả năng phối hợp, thời điểm triển khai và công tác theo dõi diễn biến nguồn nước. Các giải pháp công trình cần được vận hành trên cơ sở đánh giá thực tế, bảo đảm phù hợp với dòng chảy, điều kiện môi trường và yêu cầu khai thác ở từng khu vực.

Rõ trách nhiệm, tăng khả năng ứng phó từ cơ sở

Để phương án được triển khai đồng bộ, UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối phối hợp với các sở, ngành và địa phương thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh nguồn nước, an toàn đập, hồ chứa; theo dõi diễn biến thời tiết, khí tượng thủy văn, hạn hán và xâm nhập mặn để kịp thời cảnh báo.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm xây dựng phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn đối với các công trình thủy lợi do Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng quản lý; hướng dẫn địa phương điều chỉnh diện tích, lịch thời vụ và cơ cấu cây trồng phù hợp với khả năng cấp nước. Đồng thời, phối hợp xây dựng kế hoạch vận hành, điều tiết hồ chứa và giám sát chất lượng nguồn nước.

UBND cấp xã phải chủ động rà soát, xây dựng, phê duyệt và triển khai phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn ngay từ đầu vụ Đông Xuân 2026–2027. Các địa phương tập trung nạo vét kênh mương, sửa chữa công trình, lắp đặt trạm bơm dã chiến, đào ao, khoan giếng, đắp đập tạm và thực hiện các giải pháp bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân.

Công tác kiểm tra, quản lý và phân phối nguồn nước hợp lý cần được tăng cường, gắn với tuyên truyền, hướng dẫn người dân sản xuất đúng lịch thời vụ, sử dụng nước tiết kiệm và chủ động bố trí kinh phí thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn.

Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng được yêu cầu thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, thủy văn để điều chỉnh kế hoạch cấp nước phù hợp. Khi nguồn nước thiếu hụt, đơn vị ưu tiên cấp nước sinh hoạt và tưới cho cây trồng lâu năm có giá trị kinh tế cao; phối hợp với địa phương xây dựng kế hoạch giao nhận nước, thực hiện tưới tiết kiệm, tưới luân phiên, tưới ướt – khô xen kẽ.

Cùng với đó, cân đối nguồn nước hồ Phú Ninh, vận hành hệ thống kênh chính Bắc, tăng cường quan trắc độ mặn tại các trạm bơm lấy nước trên sông Thu Bồn, sông Vĩnh Điện và hỗ trợ địa phương triển khai các biện pháp ứng phó là những nhiệm vụ quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ thiếu nước trong mùa cạn.

Đối với các nhà máy thủy điện bậc thang trên hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn, thành phố yêu cầu theo dõi chặt chẽ nguồn nước tại các hồ chứa, chủ động tính toán phương án vận hành, điều tiết xả nước qua phát điện nhằm bảo đảm nguồn nước cho khu vực hạ du trong mùa cạn năm 2027. Kết quả vận hành phải được thông tin thường xuyên đến Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan.

Ngoài trách nhiệm của cơ quan quản lý và đơn vị vận hành công trình, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các tổ chức đoàn thể từ thành phố đến cơ sở được đề nghị phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao ý thức tiết kiệm nước, chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống hạn hán và xâm nhập mặn.

Bảo vệ nguồn nước là yêu cầu lâu dài trong thích ứng với biến đổi khí hậu

Nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong năm 2027 đặt ra yêu cầu không chỉ chuẩn bị các giải pháp ứng phó trước mắt mà còn nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước trong dài hạn. Khi thời tiết ngày càng khó dự báo, nguồn nước chịu tác động từ nhiều yếu tố và nhu cầu sử dụng ngày càng lớn, việc điều tiết, khai thác hợp lý, bảo vệ hệ thống thủy lợi và nâng cao ý thức tiết kiệm nước cần trở thành nhiệm vụ thường xuyên.

Việc triển khai phương án ngay từ đầu vụ Đông Xuân 2026–2027 được kỳ vọng góp phần hạn chế tác động của hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và ổn định đời sống người dân trên địa bàn thành phố.

Từ dự báo sớm đến chuẩn bị công trình, từ điều tiết hồ chứa đến quản lý nhu cầu sử dụng nước tại cơ sở, mỗi giải pháp đều có vai trò trong việc giảm nguy cơ bị động trước mùa khô. Chủ động bảo vệ nguồn nước hôm nay không chỉ là nhiệm vụ ứng phó với một mùa hạn, mà còn là nền tảng quan trọng để bảo đảm an sinh, duy trì sản xuất và hướng tới phát triển bền vững trong điều kiện biến đổi khí hậu.

NGUYỄN VĂN

Các tin khác

Huế lan tỏa lối sống xanh từ những mô hình thiết thực, đưa bảo vệ môi trường vào đời sống cộng đồng
Huế lan tỏa lối sống xanh từ những mô hình thiết thực, đưa bảo vệ môi trường vào đời sống cộng đồng

MTXD - Từ thu gom phế liệu gây quỹ an sinh, phân loại rác tại nguồn đến xây dựng những tuyến đường hoa, các mô hình bảo vệ môi trường do hội viên phụ nữ triển khai tại thành phố Huế đang tạo nên những chuyển biến tích cực từ cơ sở.

Chốt phương án giải cứu tàu hàng “khủng” mắc cạn ở vịnh Chân Mây
Chốt phương án giải cứu tàu hàng “khủng” mắc cạn ở vịnh Chân Mây

​MTXD - Cơ quan chức năng TP Huế đã thống nhất phương án huy động thêm 3 tàu lai công suất lớn nhằm hỗ trợ lai dắt, đưa tàu hàng VTA NEPTUNE ra khỏi khu vực mắc cạn ở vùng biển Chân Mây - Lăng Cô

Xã Vĩnh Lại – Hải Phòng: Tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, giao thông và bảo vệ môi trường
Xã Vĩnh Lại – Hải Phòng: Tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, giao thông và bảo vệ môi trường

MTXD - Trong quá trình phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới, công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, giao thông và bảo vệ môi trường luôn giữ vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm kỷ cương pháp luật, nâng cao chất lượng đời sống người dân và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Hà Nội: Cảnh sát giao thông đường bộ số 9 quyết liệt xử lý xe tải vi phạm – Vì an toàn giao thông và môi trường sống
Hà Nội: Cảnh sát giao thông đường bộ số 9 quyết liệt xử lý xe tải vi phạm – Vì an toàn giao thông và môi trường sống

Cụ thể, sáng ngày 18 tháng 11 năm 2026, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 9 đã tuần tra, kiểm soát trên tuyến đường vành đai 3.5 đoạn qua xã Sơn Đồng, Hà Nội. Quá trình kiểm tra được triển khai nghiêm túc, đúng quy định pháp luật. Các phương tiện có dấu hiệu vi phạm được dừng kiểm tra, xác minh tả

Giám đốc doanh nghiệp ở Hà Tĩnh khai thác trái phép 638.000m³ đất bị khởi tố
Giám đốc doanh nghiệp ở Hà Tĩnh khai thác trái phép 638.000m³ đất bị khởi tố

MTXD – Đã hai lần bị xử phạt hành chính, Nguyễn Phi Thanh, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty CP Cơ giới và Xây dựng 5-3 vẫn bất chấp chỉ đạo khai thác trái phép 638.000m³, vừa bị sát điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh khởi tố, bắt tạm giam để điều tra.