Đề xuất gần 1700 tỷ đồng đầu tư đề án bảo tồn và phát huy giá trị đô thị cổ Hội An

MTXD - Theo đề án trình Chính phủ, UBND tỉnh Quảng Nam đề xuất việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An theo đúng nguyên tắc bảo tồn tính chân xác, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kế thừa, bảo tồn và phát triển, theo phương châm “bảo tồn để phát triển” và “phát triển để bảo tồn”. 

Trong thời gian qua, tỉnh Quảng Nam đã xây dựng thành phố Hội An trở thành thành phố sinh thái - văn hóa - du lịch là điểm đến hấp dẫn của thế giới. Hiện nay, thành phố Hội An đang là một trong những điểm đến du lịch hấp dẫn của cả nước và thế giới, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, Quảng Nam trong thời kỳ hội nhập, phát triển.

Hội An đang là một trong những điểm đến du lịch hấp dẫn của cả nước và thế giới.

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, thành phố Hội An vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế sẵn có, công tác quy hoạch và huy động nguồn lực đầu tư không theo kịp yêu cầu của sự phát triển, chưa đảm bảo cân bằng giữa nhiệm vụ bảo tồn và phát triển. Thiếu nguồn lực đầu tư để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của di sản. Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, môi trường sinh thái của Hội An đối diện với nhiều thách thức, đặc biệt là nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa truyền thống, mất cân bằng trong phát triển. Bên cạnh đó, những biến động khó lường về tình hình chính trị quốc tế, dịch bệnh toàn cầu, biến đổi khí hậu, kỷ nguyên số. Điều này đặt ra nhiều thách thức lớn đối với việc bảo tồn, xây dựng và phát triển thành phố Hội An. Với nhiều nguyên nhân khác nhau nên phần lớn các mục tiêu, nhiệm vụ của quy hoạch chưa được triển khai thực hiện hoặc kết quả đạt được còn rất ít.

Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 vừa được UBND tỉnh Quảng Nam gửi Bộ VH-TT&DL tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ. Bảo tồn di sản thế giới Hội An không chỉ bảo tồn di sản văn hóa trong khu phố cổ mà còn với các di sản văn hóa vùng ven, làng nghề; gắn kết với không gian vùng bảo tồn Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An; một phần hệ thống sông Thu Bồn, sông Cổ Cò, dấu tích lịch sử của đô thị cổ và cảnh quan sinh thái ở các địa phương tiếp giáp với thành phố Hội An.

Đến nay, Hội An đã có 6 di sản được ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An gắn kết chặt chẽ giữa phát triển du lịch bền vững với giải quyết tốt các vấn đề an sinh xã hội, môi trường, đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Phù hợp với Quy hoạch chung của tỉnh Quảng Nam, thành phố Hội An đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Thành phố Hội An là địa phương đi đầu trong hội nhập quốc tế.

Đề án thực hiện trên phạm vi địa bàn TP Hội An (trọng tâm là khu phố cổ Hội An) và một số khu vực của các địa phương lân cận địa bàn TP Hội An có quan hệ đến hoạt động quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị của Di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An. Kinh phí đối với các nhiệm vụ đã được phê duyệt, nguồn kinh phí đã và sẽ được phân bổ trong các kế hoạch, chương trình phát triển của TP Hội An, tỉnh Quảng Nam và của Trung ương.

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An gắn kết chặt chẽ giữa phát triển du lịch bền vững với giải quyết tốt các vấn đề an sinh xã hội, môi trường, đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Mục tiêu của đề án là bảo vệ tính toàn vẹn, tính chân xác, giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản; đảm bảo tính thống nhất và hài hòa giữa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản với phát triển kinh tế, xã hội; góp phần tạo sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển tại khu vực vùng lõi, vùng đệm và khu vực xung quanh; Tiếp tục nghiên cứu, nhận diện những giá trị mới làm phong phú thêm giá trị lịch sử - văn hóa và giá trị đương đại của di sản. Giới thiệu, tuyên truyền, quảng bá và phát huy tầm quan trọng, các giá trị nổi bật toàn cầu của Khu phố cổ Hội An.

Gắn di sản với cuộc sống của cộng đồng di sản, tạo điều kiện mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng thông qua những hoạt động không gây nguy hại đến giá trị di sản nhằm bảo tồn tốt tính đặc thù của một “Di sản sống”. Đảm bảo về cơ cấu luật pháp, hành chính và tài chính phù hợp; hình thành các cơ chế, chính sách đặc thù riêng cho di sản để đạt được các mục tiêu đề ra.

Đến nay, Hội An đã có 6 di sản được ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia; 6 nghệ nhân được công nhận danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” trên lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể. Nhiều loại hình di sản đã và đang có nguy cơ mai một được đầu tư phục hồi, duy trì. Các làng nghề bảo tồn được cảnh quan, các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được quan tâm xây dựng phương án bảo tồn và phát huy gắn với tham quan du lịch đạt kết quả tốt; nghề thủ công truyền thống, kho tàng văn nghệ dân gian phong phú, văn hóa ẩm thực đặc sắc,… cũng được nâng tầm và trở thành sản phẩm du lịch thu hút khách…

Tỉnh Quảng  quan điểm bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An theo đúng nguyên tắc bảo tồn tính chân xác.

Mục tiêu của đề án là đến năm 2030, 100% di tích đã được xếp hạng xuống cấp được trùng tu, tôn tạo; 100% di sản văn hóa phi vật thể và di sản tư liệu có giá trị được nhận diện, kiểm kê, quản lý bằng hồ sơ khoa học và bảo tồn, phát huy giá trị; 100% di tích đã xếp hạng, nằm trong danh mục bảo vệ có phương án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị; 100% thiết chế văn hóa (bảo tàng, nhà hát, điểm dừng chân, thư viện, phòng trưng bày truyền thống, …) được đầu tư, nâng cấp; 100% di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu được UNESCO ghi danh; di sản văn hóa phi vật thể được ghi vào Danh mục di sản văn phi vật thể quốc gia; các di tích xếp hạng được số hóa và ứng dụng trên các nền tảng số…

Theo đề án, Di sản Văn hóa Thế giới đô thị cổ Hội An gồm: Di sản văn hóa vật thể, hiện vật; di sản văn hóa phi vật thể; di sản tư liệu; các thiết chế văn hóa; các cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng; cộng đồng di sản. Theo UBND tỉnh Quảng Nam, quan điểm bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An theo đúng nguyên tắc bảo tồn tính chân xác; giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kế thừa, bảo tồn và phát triển, theo phương châm “bảo tồn để phát triển” và “phát triển để bảo tồn”.

Nhuận Mẫn