Đồng Nai: Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm liên quan đến cấp phép khai thác khoáng sản tại dự án cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây

MTXD - Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra việc cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tại một số tỉnh khu vực phía Nam, trong đó chỉ ra nhiều vi phạm trong cấp phép khai thác vật liệu san lấp cung cấp cho dự án cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây.

Theo Kết luận thanh tra, để đáp ứng kịp thời, đầy đủ nguồn vật liệu san lấp chỉ dành riêng cho việc thi công đường cao tốc Phan Thiết- Dầu Giây, trên cơ sở khảo sát, đề nghị của Ban Quản lý dự án và các sở, ngành và địa phương, UBND tỉnh Đồng Nai đã thống nhất cho phép thực hiện 04 phương án hạ cote nền, cải tạo đất nông nghiệp kết hợp thu hồi vật liệu san lấp phục vụ thi công dự án thành phần đường cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây, tổng diện tích đất thực hiện các phương án là 280.048,8 m2 thuộc quyền sử dụng của cá nhân (do nhà thầu tự thoả thuận đế được thu hồi đất san lấp), tổng khối lượng đất thu hồi là 2.161.380 m3 nguyên khối.

Kết luận thanh tra cho biết, theo báo cáo của Ban Quản lý dự án Thăng Long 4 khu vực được phép thu hồi vật liệu xây dựng để san lấp cho dự án đã hết hạn khai thác vào ngày 31/12/2022. Bộ Giao thông vận tải đã có văn bản gửi UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị hỗ trợ cho gia hạn nhưng đến thời điểm thanh tra (tháng 02/2023), UBND tỉnh chưa chấp thuận.

Cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết (Ảnh Internet)

Kết luận thanh tra cho hay, ngày 16/3/2023, Thanh tra Chính phủ có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo UBND tỉnh cho phép tiếp tục thu hồi vật liệu san lấp cung cấp cho dự án. Đến ngày 24/3/2023, Văn phòng Chính phủ có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về việc tiếp tục thu hồi vật liệu san lấp để cung cấp cho dự án.

Theo đó, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ, ngày 27/3/2023 UBND tỉnh đã có văn bản chấp thuận chủ trương gia hạn khai thác theo các phương án hạ cote nền, cải tạo đất nông nghiệp đã xác định, yêu câu các ngành của tỉnh và Ban Quản lý dự án Thăng Long đề xuất cụ thể để UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện.

Liên quan đến kết quả thực hiện nghĩa vụ tài chính về khai thác vật liệu san lấp theo 04 phương án hạ cote nền, cải tạo đất nông nghiệp nêu trên, Thanh tra Chính phủ cho biết, về tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, các tổ chức được phép thu hồi vật liệu san lấp đã hoàn thành việc nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với toàn bộ khối lượng được phép thu hồi. Đến thời điểm thanh tra (tháng 02/2023), Liên danh Vinaconex - Trung Chính, Công ty cổ phần 66 Gia Khang chưa thực hiện việc nộp thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường theo quy định.

Công ty CP Đầu tư Xây dựng Thời Việt và Công ty Xây lắp Dịch vụ Thương mại Sài Gòn chưa thực hiện việc nộp thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và chưa thực hiện ký quỹ phục hồi môi trường theo quy định.

Bên cạnh đó, ngoài các khu vực được phép thu hồi vật liệu san lấp cung cấp cho dự án nêu trên, qua xem xét hồ sơ cấp phép của 6 mỏ đá có cung cấp cho dự án (là các mỏ đã được câp phép trước đây, nhà thâu tự hợp đông mua đá với đơn vị khai thác), Thanh tra Chính phủ nhận thấy UBND tỉnh Đồng Nai ban hành 02 quyết định gia hạn giấy phép khai thác đá, 01 quyết định điều chỉnh diện tích và tăng thời hạn khai thác đá, không đúng quy định tại Luật Khoáng sản.

Theo đó, UBND tỉnh Đồng Nai gia hạn giấy phép khai thác tại mỏ đá Soklu 1 (xã Gia Kiệm, huyện Thống Nhất ) cho Công ty TNHH Quốc Phú Sơn Lâm với thời hạn 10 năm tính từ ngày 01/11/2017 trong khi Công ty chỉ được phép khai thác đến ngày 18/12/2017.

UBND tỉnh Đồng Nai điều chỉnh giấy phép khai thác mỏ đá Soklu 2 (xã Quang Trung, huyện Thống Nhất) từ Công ty TNHH MTV Xây dựng và Sản xuất Vật liệu xây dựng Biên Hoà qua Công ty Cổ phần Xây dựng và Sản xuất Vật liệu Xây dựng Biên Hoà và tăng thời hạn khai thác từ 6,2 năm lên 12 năm 1 tháng kể từ ngày 23/3/2011 trong khi giây phép câp cho Công ty TNHH MTV Xây dựng và Sản xuât Vật liệu xây dựng Biên Hoà đã hêt thời hạn khai thác.

Công ty TNHH MTV Xây dựng và Sản xuất vật liệu xây dựng Biên Hoà được khai thác tại mỏ đá xây dựng Soklu 5 (thuộc xã Quang Trung, huyện Thống Nhất) với thời hạn khai thác đến 31/12/2016. Tuy nhiên, đến năm 2014 và năm 2020, UBND tỉnh ban hành Giấy phép khai thác mới thay thế các quyết định, giấy phép trước đó, qua đó tăng diện tích khu vực hoạt động khoáng sản từ 23 ha lên 30,5 ha và tăng thời hạn khai thác lên 11 năm 6 tháng tính từ ngày 01/01/2014 (đến 30/6/2026).

Theo Thanh tra Chính phủ, cả 3 trường hợp trên đều không được UBND tỉnh xác định khai thác để cung cấp cho công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước và các công trình theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 22 Nghị định 158/2016/NĐ-CP của Chính phủ.

Thanh tra Chính Phủ cho rằng, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến vi phạm trên là do việc áp dụng quy định pháp luật của ƯBND tỉnh Đồng Nai và Sở TN&MT tỉnh Đồng Nai chưa chính xác. Bên cạnh đó, việc cấp phép đã dẫn đến một khối lượng đá được khai thác và cung ứng ra ngoài thị trường, mặc dù đơn vị khai thác đã nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và các loại thuế, phí theo quy định, nhưng vi phạm cần được xem xét, làm rõ đế có biện pháp xử lý phù hợp theo quy định.

Trách nhiệm thuộc về Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh phụ trách lĩnh vực tài nguyên khoáng sản, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường cùng các tố chức, cá nhân liên quan (do Chủ tịch UBND tỉnh chịu trách nhiệm xác định).

Trong phần kiến nghị biện pháp xử lý, cơ quan thanh tra yêu cầu UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức kiểm điểm làm rõ trách nhiệm, qua đó xem xét, xử lý phù hợp theo quy định đối với các tập thể, cá nhân có khuyết điểm, vi phạm trong việc cho phép thu hồi vật liệu san lấp cung cấp cho dự án cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây, trong đó, việc gia hạn giấy phép không đúng quy định và việc cấp phép khai thác đá tại khu vực mỏ đã khoanh định thuộc khu vực không đấu giá quyền khai thác nhưng không chỉ định cung cấp cho các công trình theo quy định.

"Qua quá trình kiểm điểm, xử lý, nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm thì chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra xem xét theo thẩm quyền.", Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh.

Đồng thời, UBND tỉnh Đồng Nai thực hiện rà soát các giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã cấp và gia hạn, tăng thời hạn trên địa bàn tỉnh theo quy định của Luật Khoáng sản năm 2010, trong đó có các giấy phép đã gia hạn, tăng thời hạn khai thác, thu hồi đối với các giấy phép được cấp và gia hạn, tăng thời hạn không đúng quy định của pháp luật. Trong thực hiện nếu có vướng mắc phát sinh thì báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường xem xét, hướng dẫn thực hiện.

UBND tỉnh Đồng Nai chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo đơn vị thi công tuân thu các quy định liên quan đến thu hôi vật liệu san lấp, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước theo quy định. Rà soát, thực hiện việc thu nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường đối với các tổ chức được phép thu hồi vật liệu san lấp cung cấp cho dự án cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây theo phương án hạ cote nền, cải tạo đất nông nghiệp đã phê duyệt theo quy định; đồng thời, chỉ đạo thực hiện việc ký quỹ phục hồi môi trường đối với các tố chức được phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh theo đúng quy định.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ trưởng Giao thông Vận tải tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan đến việc chậm trễ và thiếu sót trong xác định nguồn vật liệu san lấp cho dự án. Trường hợp phát hiện vi phạm đến mức phải xử lý trách nhiệm thì xem xét có hình thức phù hợp.

Anh Hào