Hà Tĩnh đẩy nhanh xây dựng 35 khu tái định cư Dự án đường sắt tốc độ cao

MTXD - Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là công trình hạ tầng chiến lược quốc gia có quy mô đặc biệt lớn, được kỳ vọng tạo ra bước đột phá về kết nối giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong nhiều thập niên tới. Trên địa bàn Hà Tĩnh, dự án đi qua chiều dài hơn 103 km, ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân và đòi hỏi khối lượng giải phóng mặt bằng rất lớn. Trong bối cảnh đó, việc triển khai xây dựng 35 khu tái định cư được xem là nhiệm vụ trọng tâm, quyết định tiến độ bàn giao mặt bằng sạch cho dự án.

Theo số liệu rà soát của tỉnh Hà Tĩnh, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua 23 xã, phường với tổng diện tích đất dự kiến thu hồi hơn 760 ha. Dự án ảnh hưởng tới khoảng 1.800 hộ dân, trong đó trên 1.300 hộ phải bố trí tái định cư. Ngoài ra còn liên quan đến việc di dời hàng nghìn ngôi mộ, nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình điện, hệ thống cấp nước và các công trình công cộng khác. Để đáp ứng nhu cầu tái định cư cho người dân, Hà Tĩnh quy hoạch xây dựng 35 khu tái định cư trên địa bàn 18 xã, phường với tổng diện tích gần 80 ha. Đây là một trong những địa phương có số lượng khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao lớn nhất cả nước. Quy mô này đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Tăng tốc ngay từ giai đoạn chuẩn bị

Nhận thức rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của dự án, tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động triển khai nhiều phần việc từ rất sớm. Ngay sau khi hướng tuyến được xác định sơ bộ, các địa phương có dự án đi qua đã thành lập ban chỉ đạo, hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; đồng thời tiến hành khảo sát thực địa, rà soát các khu vực dự kiến xây dựng khu tái định cư nhằm bảo đảm phù hợp với điều kiện sinh hoạt, sản xuất của người dân.

Tỉnh cũng chỉ đạo các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở đẩy nhanh công tác lập quy hoạch chi tiết, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật để sẵn sàng triển khai dự án ngay khi được bố trí nguồn vốn. Nhiều địa phương đã tổ chức đối thoại, tuyên truyền, vận động nhằm tạo sự đồng thuận trong Nhân dân, hạn chế phát sinh khiếu nại, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Kết quả bước đầu cho thấy tiến độ triển khai các khu tái định cư đang được đẩy nhanh đáng kể. Đến giữa năm 2026, 34 trong tổng số 35 khu tái định cư đã được phê duyệt quy hoạch; nhiều khu đang hoàn thiện thủ tục đầu tư hoặc triển khai xây dựng. Khu tái định cư đầu tiên tại phường Hà Huy Tập có diện tích 3,8 ha với tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng đã cơ bản hoàn thành, trở thành mô hình mẫu để các địa phương khác học tập và nhân rộng.

Khu tái định cư tại phường Hà Huy Tập cơ bản đã hoàn thiện

Quyết tâm không để chậm tiến độ dự án quốc gia

Thực tế cho thấy, trong các dự án hạ tầng quy mô lớn, công tác tái định cư thường là khâu khó khăn và mất nhiều thời gian nhất. Nếu không chuẩn bị tốt nơi ở mới cho người dân thì việc thu hồi đất và bàn giao mặt bằng sẽ gặp nhiều trở ngại. Rút kinh nghiệm từ quá trình thực hiện dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam trước đây, Hà Tĩnh đã lựa chọn cách làm chủ động, đi trước một bước. Các địa phương không chỉ tập trung hoàn thiện hồ sơ quy hoạch mà còn chủ động bố trí cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực đất đai, xây dựng và giải phóng mặt bằng để trực tiếp phụ trách dự án. Nhiều lớp tập huấn về pháp luật đất đai, quy trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư cũng được tổ chức nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Lãnh đạo tỉnh thường xuyên tổ chức kiểm tra hiện trường, đôn đốc tiến độ và tháo gỡ khó khăn phát sinh. Các sở, ngành liên quan được giao nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ với địa phương trong quá trình lập hồ sơ, thẩm định dự án và giải quyết các thủ tục đầu tư. Tinh thần xuyên suốt là phải bảo đảm tiến độ nhưng vẫn tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong vùng ảnh hưởng.

Những thách thức cần vượt qua

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình triển khai 35 khu tái định cư vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Trước hết là khối lượng công việc rất lớn trong khi thời gian chuẩn bị không nhiều. Việc hoàn thiện đồng thời hàng chục dự án tái định cư đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cấp, các ngành và địa phương. Bên cạnh đó, một số khu vực còn gặp khó khăn trong việc lựa chọn vị trí phù hợp, bảo đảm các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và sinh kế lâu dài cho người dân. Công tác xác định giá đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng cần được thực hiện minh bạch, công khai nhằm tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân. Ngoài ra, một số đoạn tuyến còn liên quan đến các công trình hạ tầng hiện hữu hoặc các dự án phát triển khác của địa phương, đòi hỏi phải có sự điều chỉnh, rà soát kỹ lưỡng để tránh chồng lấn, phát sinh chi phí và kéo dài thời gian thực hiện.

Tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài

Không chỉ đơn thuần là nơi ở mới cho các hộ dân bị ảnh hưởng, các khu tái định cư còn được kỳ vọng trở thành những khu dân cư hiện đại, có hạ tầng đồng bộ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt và phát triển kinh tế của người dân. Nếu được đầu tư bài bản, đây sẽ là cơ hội để nâng cao chất lượng sống, chỉnh trang nông thôn và đô thị, đồng thời tạo động lực phát triển mới cho các địa phương dọc tuyến đường sắt tốc độ cao. Với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, tiến độ triển khai 35 khu tái định cư tại Hà Tĩnh đang cho thấy những tín hiệu tích cực. Đây không chỉ là bước chuẩn bị quan trọng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam mà còn thể hiện năng lực tổ chức thực hiện các dự án trọng điểm quốc gia của địa phương. Trong giai đoạn tới, việc tiếp tục đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, bảo đảm chất lượng công trình và ổn định đời sống người dân sẽ là yếu tố then chốt để Hà Tĩnh hoàn thành nhiệm vụ bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch, góp phần đưa dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam sớm trở thành hiện thực, mở ra không gian phát triển mới cho khu vực Bắc Trung Bộ và cả nước.

                                                                                                                                                                                                                                                  Đức Chính