Hoàn thiện chính sách quản lý, phát triển vật liệu xây dựng theo hướng xanh và hiện đại

MTXD - Chiều 9/9, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách dự án Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng. Hội nghị tập trung lấy ý kiến các cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho ngành vật liệu xây dựng theo hướng hiện đại, xanh, tiết kiệm tài nguyên và phù hợp với cơ chế thị trường.

Toàn cảnh Hội nghị.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh chủ trì Hội nghị. Tham dự có đại diện Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; Văn phòng Chính phủ; các bộ, ngành Trung ương; một số địa phương; các hội, hiệp hội, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu xây dựng cùng đại diện các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Xây dựng.

Hướng tới ngành vật liệu xây dựng xanh, tuần hoàn

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh khẳng định vật liệu xây dựng (VLXD) là lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng kết cấu hạ tầng. Những năm qua, ngành VLXD có bước phát triển nhanh, chủng loại sản phẩm ngày càng đa dạng, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của thị trường và đóng góp tích cực vào quá trình phát triển đất nước.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh phát biểu khai mạc Hội nghị.

Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước. Từ định hướng phát triển ngành, cân đối cung - cầu, đổi mới công nghệ đến sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, năng lượng và kiểm soát tác động đến môi trường đều cần được tiếp tục hoàn thiện về thể chế.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng được xác định nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định cho ngành, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng chính sách là chỉ luật hóa những vấn đề thực sự cần thiết, ổn định và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; tôn trọng cơ chế thị trường, bảo đảm quyền tự do đầu tư, kinh doanh hợp pháp.

Cùng với đó, phát triển VLXD phải gắn với sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc phân cấp, phân quyền cũng cần được đẩy mạnh nhưng phải gắn với trách nhiệm và nguồn lực thực hiện.

Một yêu cầu đáng chú ý là đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, hạn chế các chế độ báo cáo trùng lặp, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhưng không làm gia tăng chi phí tuân thủ cho địa phương và doanh nghiệp.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cơ bản thống nhất với sự cần thiết xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng và đánh giá cao việc Bộ Xây dựng chủ động nghiên cứu, xây dựng Hồ sơ chính sách.

Ông Trần Văn Khải, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phát biểu tại hội nghị.

Theo ông Trần Văn Khải, VLXD cần được xác định là ngành công nghiệp nền tảng, phát triển theo hướng hiện đại, xanh, sạch, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng. Trong đó, cần đẩy mạnh chế biến sâu, từng bước làm chủ công nghệ, tăng cường sử dụng vật liệu tái chế, vật liệu thay thế, góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh yêu cầu chuyển đổi công nghệ, vấn đề bảo đảm nguồn cung các loại VLXD thiết yếu như cát, đá, xi măng, thép cũng cần được chú trọng, bảo đảm ổn định, minh bạch và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư xây dựng.

Sáu nhóm chính sách trọng tâm

Báo cáo tại Hội nghị, ông Nguyễn Hữu Thọ, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng cho biết, nhiệm vụ xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng đã được xác định trong Kết luận số 17-KL/TW, Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16, Nghị quyết số 185/NQ-CP và Quyết định số 527/QĐ-TTg.

Trong quá trình chuẩn bị Hồ sơ chính sách, Bộ Xây dựng đã tổ chức tổng kết thực tiễn, rà soát hệ thống pháp luật liên quan nhằm xác định những khoảng trống thực sự cần luật hóa, tránh quy định lại các nội dung đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh.

Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo nghiên cứu 6 nhóm chính sách.

Thứ nhất là hoàn thiện công cụ chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển VLXD.

Thứ hai là phát triển VLXD theo hướng đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng và thúc đẩy vật liệu mới, vật liệu xanh.

Thứ ba là quản lý nguyên liệu và bảo đảm nguồn cung VLXD.

Thứ tư là quản lý việc sử dụng VLXD trong công trình.

Thứ năm là thúc đẩy thu hồi, tái chế chất thải làm nguyên liệu, qua đó phát triển kinh tế tuần hoàn.

Thứ sáu là đổi mới quản lý nhà nước, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu về VLXD.

Điểm xuyên suốt trong các nhóm chính sách là hướng tới một phương thức quản lý thông thoáng, minh bạch, dựa trên dữ liệu và phù hợp với cơ chế thị trường.

Theo cơ quan soạn thảo, chính sách mới không nhằm tạo ra cơ chế “xin - cho”, không tái lập quy hoạch sản phẩm, không tạo thêm giấy phép, thủ tục xác nhận công suất hoặc thủ tục hưởng ưu đãi riêng.

Đối với nguồn cung VLXD thông thường, thay vì phân bổ hành chính nguồn vật liệu, định hướng quản lý được đặt vào việc theo dõi, dự báo, cảnh báo sớm và phối hợp trên cơ sở dữ liệu.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Ông Nguyễn Hữu Thọ, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng

Không để chính sách xanh trở thành gánh nặng thủ tục

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về phạm vi điều chỉnh, tính khả thi và ranh giới giữa các nhóm chính sách; cơ chế phát triển vật liệu mới, vật liệu xanh; nguồn nguyên liệu và bảo đảm nguồn cung; sử dụng tài nguyên thứ cấp; phát triển kinh tế tuần hoàn; tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Các ý kiến cơ bản thống nhất với sự cần thiết tiếp tục nghiên cứu xây dựng Luật, đồng thời đề nghị hoàn thiện các cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi sang sản xuất VLXD xanh, VLXD tái chế.

Cùng với đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cần tiếp tục được hoàn thiện để tạo cơ sở đưa vật liệu mới vào sử dụng trong các công trình, tránh tình trạng sản phẩm, công nghệ mới khó tiếp cận thị trường do thiếu hành lang kỹ thuật phù hợp.

Các đại biểu tham dự phát biểu tại Hội nghị

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp tục làm rõ từng khoảng trống pháp lý cần luật hóa, không quy định lại những nội dung đã được pháp luật khác điều chỉnh đầy đủ.

Thứ trưởng đặc biệt lưu ý phải xác định rõ ranh giới của 6 nhóm chính sách, bảo đảm không trùng lặp, chồng chéo với các quy định pháp luật chuyên ngành.

Theo Thứ trưởng, dự án Luật cần bảo đảm tinh thần kiến tạo phát triển và cơ chế thị trường; không thiết kế quy hoạch sản phẩm, phân bổ hành chính công suất hoặc nguồn vật liệu; không tạo “giấy phép con”, thủ tục chấp thuận vật liệu, điều kiện kinh doanh hay nghĩa vụ báo cáo mới nếu không thực sự cần thiết.

Đối với các chính sách về phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, khoa học và công nghệ, yêu cầu đặt ra là phải đi vào thực chất, tạo hành lang cho đổi mới, thử nghiệm, tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa.

Đáng chú ý, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về VLXD phải hướng tới kết nối, chia sẻ và sử dụng lại dữ liệu hiện có, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, đồng thời giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh giao Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng chủ trì, phối hợp với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan tổng hợp đầy đủ ý kiến tại Hội nghị; rà soát đồng bộ các tài liệu trong Hồ sơ chính sách, làm rõ cơ sở thực tiễn, khoảng trống pháp lý, đánh giá tác động, chi phí thực hiện và định hướng quy phạm hóa của từng chính sách.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, loại bỏ những nội dung có nguy cơ phát sinh thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, chế độ báo cáo trùng lặp hoặc chồng chéo với pháp luật chuyên ngành.

Trên cơ sở các ý kiến tham vấn, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ chính sách, thực hiện thẩm định và các thủ tục trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho giai đoạn soạn thảo dự án Luật.

Việc xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý mới để ngành VLXD chuyển mạnh từ mô hình phát triển dựa nhiều vào tài nguyên sang mô hình hiện đại, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Minh Vỹ