Ngày giáp hạt

MTXD - Nếu không có tháng Hai nhuận, giờ đã gần giữa tháng Ba âm lịch rồi. Thời tiết rất lạ, xen giữa những đợt lạnh ngắn ngày là nồm ẩm, nắng đẹp vô thường mà người ta vẫn gọi là “nắng gọi Hè”. Người phố thị gọi thời khắc này là “giao mùa”, còn chốn thôn quê, người nông dân vẫn quen gọi là “giáp hạt - tháng Ba ngày Tám”.

Những ngày này, trong tôi đan xen nhiều cảm xúc: Vừa hân hoan chờ đón mùa mới, vừa trống trải và luyến nhớ mùa cũ đang dần qua, để rồi lại da diết về “tháng giáp hạt” ngày còn thơ bé...

Tháng Ba, lúa ngoài đồng đang đẻ nhánh, rau màu mùa lạnh đã tàn, rau mùa nóng thì chưa kịp lên, cây cối trong vườn cũng mới nhú nụ. Ruộng vườn, làng quê trong những ngày này như hoang hoải và rộng dài hơn. Cánh đàn ông và thanh niên trai tráng trong làng rủ nhau đi làm ăn xa (thường là lên mạn ngược), còn đàn bà, con trẻ thì cùng nhau ra đồng bòn ít rau tập tàng, rau má, hoặc mò cua, bắt ốc mang về ăn cho đỡ đói, chờ qua ngày “thóc cao, gạo kém”. Trong tôi, cậu bé tuổi lên chín, lên mười, mãi in đậm ký ức ngậm ngùi, khắc khoải chờ đợi mùa mới. Đó là những buổi trưa, chị em tôi đi học về, gia đình 3 thế hệ với cả chục người ngồi quanh mâm cơm... loáng một cái, nồi còn nóng nguyên, bụng vẫn đói meo mà trong nồi đã sạch sành sanh!

Từ ngày Cha hòa cùng dòng người đi làm ăn xa, chiều nào tôi và thằng em trai cũng ra tận núi Đồng Mây ngóng chờ. Rồi một ngày, từ xa, anh em tôi thấy Cha tập tễnh cùng chú Trường hàng xóm đẩy chiếc xe đạp Phượng Hoàng cà tàng chất đầy những bao tải, bên trong toàn sắn miếng gác bếp hoặc phơi khô. Niềm vui sướng trào dâng. Vào đến nhà, Mẹ đã chuẩn bị chậu nước và khăn để Cha rửa mặt. Những ngày sau đó, nồi cơm độn sắn của gia đình đầy đặn hơn. Sáng đến, chúng tôi có bánh sắn ăn trước khi đi học. Những ngày giáp hạt như thế diễn ra suốt năm tháng tuổi thơ tôi...
Không riêng gia đình tôi, mà cả làng, cả xã… đều chung cảnh ngộ. Cũng chỉ vì lo cái ăn, cái mặc cho đàn con mà lưng Mẹ còng xuống và tóc Cha bạc hơn. Mãi sau này, khi thực sự bước vào cuộc sống của một người trưởng thành, tôi mới thấu hiểu nỗi vất vả của Cha, của Mẹ năm xưa...

Thiên nhiên, đất trời vẫn ban tặng những mùa cây thay lá … Ngày giáp hạt những năm gần đây, người dân quê tôi không còn phải lo lắng về cái ăn, cái mặc như xưa nữa. Bóng những người đàn bà, con trẻ mò cua, bắt ốc hay cắp rổ tìm rau tập tàng; những người đàn ông khắc khổ bước vội trong trưa nắng đi làm ăn xa... chỉ ẩn hiện trong giấc mơ của thế hệ 6X chúng tôi.
Bữa trước về thăm quê, qua chợ làng, tôi thấy rau quả được bày bán cả dãy, đủ loại, xen lẫn bắp cải, su hào, súp lơ là rau muống, mùng tơi xanh mướt… Trẻ con trong xóm giờ đây chẳng còn biết đến cái đói, trái lại, nhiều đứa còn mắc “chứng biếng ăn”!

Khi tôi nhắc chuyện đói ăn “ngày giáp hạt”, mấy đứa cháu: Ồi...! Phụ huynh lại ôn nghèo, kể khổ chuyện ngày xưa...!

Thật khó để thế hệ trẻ ngày nay có thể cảm nhận được về một thời mà cả xã hội phải gồng mình vượt qua những ngày giáp hạt! Còn tôi, nhớ về ngày xưa để thêm trân trọng và yêu hơn cuộc sống hôm nay.

Việt Phương