Quản lý trật tự xây dựng trong tiến trình phát triển đô thị bền vững tại Hà Nội: Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn tại phường Từ Liêm

MTXD - Trong quá trình đô thị hóa, trật tự xây dựng không chỉ là câu chuyện về cấp phép hay kiểm soát công trình, mà còn gắn liền với quy hoạch không gian đô thị, hiệu quả sử dụng nguồn lực, chất lượng môi trường sống và năng lực quản trị của chính quyền địa phương. Việc kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng, bảo đảm sự đồng bộ giữa phát triển hạ tầng, cảnh quan và môi trường đang trở thành yêu cầu quan trọng trong quá trình xây dựng Thủ đô theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững.

Tăng cường trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng từ cấp cơ sở

Từ ngày 01/7/2026, Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực, tạo hành lang pháp lý quan trọng để Hà Nội tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng và phát triển Thủ đô, trong đó có các lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và bảo vệ môi trường.

Thực hiện yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực, trước đó UBND TP. Hà Nội đã ban hành Văn bản số 3966/UBND-ĐT về thực hiện quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố. Trong đó, thành phố xác định rõ UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và UBND thành phố về tình hình quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn được giao quản lý.

Công trình 26 ngõ 60 Dương Khuê xây dựng lên thành 5 tầng; 1 hầm; 1 lửng có dấu hiệu thành tầng; 1 tum gần thành tầng; từ tầng 2 công trình được xây dựng đua ra lấn chiếm khoảng không

Yêu cầu chính quyền cấp xã nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng; thường xuyên kiểm tra, theo dõi, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh. Đồng thời, các địa phương phải kiểm tra điều kiện khởi công xây dựng công trình, thực hiện cưỡng chế đối với công trình vi phạm theo quy định và rà soát các trường hợp tồn đọng để tiếp tục xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết.

UBND thành phố cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra công vụ, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương hành chính; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ nhưng buông lỏng quản lý, thiếu tinh thần trách nhiệm trong thực thi công vụ để xảy ra vi phạm. Sở Xây dựng được giao nhiệm vụ hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc UBND cấp xã trong quá trình thực hiện, kịp thời tham mưu các giải pháp chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý trật tự xây dựng.

Công trình 33/52 Phú Mỹ tồn tại nhiều dấu hiệu vi phạm về TTXD

Mới đây, tại Công văn số 1838/UBND-NC ngày 02/5/2026 thành phố tiếp tục nhấn mạnh về tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng, PCCC đối với các công trình xây dựng sai phép, trái phép, cơ sở bị đình chỉ hoạt động về PCCC trên địa bàn, UBND TP. Hà Nội tiếp tục yêu cầu các địa phương tăng cường rà soát, kiểm tra và xử lý các tồn tại liên quan đến đất đai, xây dựng và an toàn PCCC.

Những chỉ đạo trên cho thấy, công tác quản lý trật tự xây dựng tại Hà Nội đang được đặt trong yêu cầu cao hơn về trách nhiệm quản trị đô thị. Việc kiểm soát xây dựng không chỉ nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn hướng tới giữ gìn không gian đô thị, bảo vệ môi trường sống và nâng cao chất lượng phát triển bền vững.

Từ thực tiễn quản lý tại phường Từ Liêm

Trong quá trình phát triển mở rộng không gian đô thị của Hà Nội, nhiều khu vực đang có tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ, kéo theo sự gia tăng của các hoạt động xây dựng, cải tạo công trình và phát triển hạ tầng. Sự chuyển biến này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý quy hoạch, xây dựng và môi trường.

Công trình 132 Mỹ Đình

Qua quá trình khảo sát và ghi nhận thông tin từ người dân địa phương, tại một số khu vực trên địa bàn phường Từ Liêm xuất hiện các công trình được cho là có dấu hiệu chưa bảo đảm đầy đủ các quy định về trật tự xây dựng. Một số nội dung được phản ánh liên quan đến việc công trình có dấu hiệu thay đổi quy mô, chiều cao, mật độ xây dựng, cơi nới tầng tum, tầng lửng hoặc phát sinh thêm các hạng mục ngoài phạm vi được cấp phép.

Công trình 150 Phú Mỹ

Các nội dung trên cần được cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ pháp lý, giấy phép xây dựng, quy hoạch được duyệt và hiện trạng thực tế để có đánh giá khách quan, chính xác.

 Công trình 182 Phú Mỹ

Công trình 68 ngách 180/63 Phú Mỹ đã xây dựng lên đến 7 tầng, 1 lửng gần thành tầng, 1 tum thành tầng, khiến người dân qua lại đều choáng ngợp vì chiều cao trót vót.

Nổi bật không kém, các công trình như: Công trình 10 Đồng Bát; Công trình 198 Mỹ Đình; Công trình 200 Phú Mỹ; Công trình 104 ngõ 50 Mễ Trì Thượng; Công trình 19 ngõ 98 Mễ Trì Thượng; Công trình 100 ngõ 8 Lê Quang Đạo; Công trình 10 Phú Đô… cũng  đang tồn tại nhiều dấu hiệu bất thường trong hoạt động xây dựng

Công trình 70 ngách 32/84 Đỗ Đức Dục không những tồn tại các dấu hiệu vi phạm TTXD, phế thải xây dựng còn được tập kết ngay dưới lòng đường gây ô nhiễm và mất mỹ quan đô thị

Bên cạnh vấn đề về quy mô, hiện trạng công trình, công tác bảo đảm vệ sinh môi trường trong quá trình thi công cũng là nội dung được quan tâm. Việc tập kết vật liệu xây dựng, vận chuyển đất, cát, phế thải xây dựng và phát sinh bụi trong quá trình thi công nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị, chất lượng môi trường không khí và sinh hoạt của người dân.

Công trình 62 ngách 32/84 Đỗ Đức Dục

Việc xác định các công trình có vi phạm hay không cần được thực hiện trên cơ sở kiểm tra hồ sơ cấp phép xây dựng, quy hoạch được duyệt, các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng và hiện trạng thực tế công trình. Tuy nhiên, từ góc độ quản lý đô thị, những dấu hiệu bất thường trong hoạt động xây dựng cần được phát hiện, kiểm tra kịp thời nhằm hạn chế phát sinh các tồn tại kéo dài, ảnh hưởng đến công tác quy hoạch và phát triển đô thị bền vững.

Kiểm soát từ sớm để hạn chế hệ lụy đô thị

Thực tiễn quản lý xây dựng tại nhiều đô thị cho thấy, việc xử lý vi phạm sau khi công trình đã hoàn thiện thường gặp nhiều khó khăn, đồng thời phát sinh chi phí xã hội lớn hơn so với việc kiểm soát ngay từ giai đoạn đầu. Do đó, nâng cao hiệu quả quản lý trật tự xây dựng cần được thực hiện theo hướng chủ động, trong đó chính quyền cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc nắm bắt địa bàn, kiểm tra thường xuyên và phối hợp với các cơ quan chuyên môn để xử lý các vấn đề phát sinh.

Công trình 37 ngõ 50 Mễ Trì Thượng nổi bật với chiều cao trót vót

Bên cạnh yếu tố pháp lý, công tác quản lý xây dựng hiện nay cần gắn chặt hơn với yêu cầu bảo vệ môi trường. Quá trình thi công cần được kiểm soát về bụi, tiếng ồn, chất thải xây dựng, bảo đảm không gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng dân cư và chất lượng môi trường đô thị. Đây cũng là yêu cầu phù hợp với định hướng phát triển đô thị bền vững, trong đó tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng và bảo vệ môi trường phải được triển khai đồng bộ.

Cần sự minh bạch trong quản lý và thực thi

Để có thêm thông tin khách quan về công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn, phóng viên đã liên hệ công tác với UBND phường Từ Liêm nhằm trao đổi về các thông và tin nội dung liên quan. Thế nhưng dù đã nhiều tuần trôi qua vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức từ UBND phường.

Công trình 27 ngõ 230 Mễ Trì Thượng

Việc kiểm tra, xác minh và công khai thông tin từ cơ quan chức năng là cần thiết nhằm bảo đảm tính minh bạch trong quản lý đô thị, đồng thời giúp người dân có được thông tin chính xác về các vấn đề đang được quan tâm. Trong giai đoạn Hà Nội đẩy mạnh xây dựng mô hình đô thị hiện đại, việc bảo đảm kỷ cương trong quản lý trật tự xây dựng, nâng cao hiệu quả quản lý không gian đô thị và bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ quản lý hành chính mà còn là yếu tố quyết định chất lượng phát triển đô thị bền vững trong tương lai, nơi phát triển xây dựng luôn song hành với trách nhiệm bảo vệ môi trường và lợi ích lâu dài của cộng đồng.

Tạp chí điện tử Môi trường Xây dựng sẽ tiếp tục thông tin.

 PV