Sắc gạo tháng ba

MTXD - Hoa gạo - loài hoa bình dị, thân quen và gắn với tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt. Ở mỗi vùng quê, nó được gọi với cái tên khác nhau: Mộc miên, Hồng miên hay Pơ-lang. Hằng năm, thời điểm giao mùa giữa Xuân với Hạ, hoa gạo bung nở, gọi chim muông cùng về tình tự.

Hoa gạo đỏ tươi, tựa như "đốm lửa", thắp lên khắp những cành khẳng khiu, gầy guộc. Hàng trăm, hàng ngàn "đốm lửa" ken, kết tạo thành bó đuốc khổng lồ vươn thẳng lên trời để xua tan cái u ám của chút Đông sót lại và vẫy gọi Hạ về. Không phải loại hoa cao sang, quý phái, hoa gạo chỉ thuộc vào hàng dân dã, bình dị. Sắc đỏ tươi của hoa cùng bầu mật ngọt man mát đã hút hồn, mê luyến biết bao thế hệ con trẻ nơi thôn quê.
Ngày thơ bé, tôi nghe Ngoại kể về sự tích cây gạo: Ngày xửa, ngày xưa ở một vùng quê nọ, có một đôi trai tài, gái sắc yêu nhau. Rồi thiên tai ập đến, nước lũ cuốn phăng mọi sính lễ mà chàng trai chuẩn bị cho lễ cưới của mình. Quá uất ức, chàng trai mới lên trời hỏi Ngọc Hoàng vì sao mưa nắng thất thường khiến dân gian lầm than, khổ sở. Ngọc Hoàng điều tra và được biết, nguyên nhân là do thần Sấm chểnh mảng nên mới xảy ra cơ sự. Sau đó, Ngọc Hoàng đã giữ chàng trai ở lại trời và phong làm thần Mưa để điều hòa thời tiết cho nhân gian. Ở trên trời cao, mỗi khi nhớ tới người con gái mình yêu, nước mắt Thần mưa lại tuôn rơi. Về phía cô gái, ngày nào cũng trèo lên cây nêu ngóng trông người yêu. Rồi một ngày tháng Ba, khi hay chuyện Ngọc Hoàng đã biến nàng thành cây gạo có rễ bám sâu vào lòng đất, thân thẳng, ngọn cao để Thần mưa nhìn thấy. Dải lụa, kỷ vật tình yêu mà chàng trai trao cho cô gái trước khi lên trời đã biến thành những đóa hoa rực đỏ để chàng nhận ra nàng. Chính vì thế hoa gạo được coi là biểu tượng cho lòng chung thủy, son sắt của người con gái...

Hoa gạo thắp lửa trời tháng Ba, thắp sáng tinh khôi trời xuân yên ả, thắp ước mơ xanh một thời vụng dại... Hoa cháy hết mình như tình yêu với khát vọng đón chờ hồi sinh... Mỗi mùa hoa rụng, quanh gốc gạo rực đỏ, muôn ngàn bông hoa như hòa mình cùng tiếng sấm và cơn mưa đầu mùa. Chứng kiến thời khắc này người ta liên tưởng tới hàng nước mắt lã chã của thần Mưa đang tuôn rơi khi nhớ người yêu.

Hoa gạo là thế! Năm cánh hoa to bản, mình dầy đỏ thắm, tươi nguyên như thể tình yêu không bao giờ vơi cạn. Nó khiến bao kẻ tha hương không khỏi thổn thức, luyến nhớ quê nhà cùng những kỷ niệm của một thời thơ bé được mặc sức chơi đùa, gom, nhặt hoa bên gốc gạo.

Ngày xưa ấy, tháng Ba mỗi buổi tan học, chúng tôi cùng nhau tụ tập quanh gốc gạo nơi triền đê. Bọn con trai dùng đá, cành cây khô nén cho hoa rụng, còn bọn con gái đi gom, nhặt hoa gạo vào mũ mang về "liên hoan". Bóc cánh hoa giòn, ngọt đượm ra, chúng tôi thu được những quả gạo non chỉ to bằng viên bi ve. Quả gạo tươi giòn, khi ăn có đủ vị (đắng, cay, chua, chát); còn phần nhụy (tăm gạo) lại béo mà dai, ngậy mà thơm, càng nhai, càng bùi, càng ngọt. Gia vị để làm cho "bữa tiệc" ngon hơn là nhúm muối hạt lấy từ căn bếp của Mẹ...

Cây gạo xưa, vẫn sừng sững nơi triền đê và âm thầm chứng kiến bao thế hệ con trẻ trong làng lớn khôn, trưởng thành và rời làng ra đi. Năm tháng qua, mỗi tháng Ba về các thế hệ lại gặp nhau ở mùa gạo trổ bông, để nhặt, nâng niu, níu giữ kỷ niệm xưa cũ và yêu hơn tuổi thơ, trân trọng hơn nét đẹp quê hương. Xưa gần mà thương, nay xa thấy nhớ... !

Việt Phương