Sửa đổi quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước

MTXD - Nghị định số 402/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định về thẩm quyền quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi; nội dung và thẩm quyền phê duyệt phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp, góp phần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý và đơn vị khai thác công trình.

Sửa đổi một số quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước (Ảnh minh họa).

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Nghị định số 402/2026/NĐ-CP ngày 6/11/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 114/2018/NĐ-CP ngày 4/9/2018 của Chính phủ về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 20/12/2026.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 3 Nghị định số 114/2018/NĐ-CP về thẩm quyền quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi quan trọng đặc biệt, lớn, vừa và nhỏ.

Theo quy định mới, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND cấp tỉnh có đập, hồ chứa thủy lợi trên địa bàn, trình Thủ tướng Chính phủ quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi quan trọng đặc biệt. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi có hoạt động khai thác và bảo vệ liên quan đến từ 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.

Đối với các đập, hồ chứa thủy lợi còn lại trên địa bàn, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định danh mục, trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định nêu trên.

Như vậy, quy định mới xác định rõ thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong việc quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi theo tính chất, phạm vi quản lý. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi quan trọng đặc biệt và quyết định danh mục công trình có hoạt động khai thác, bảo vệ liên quan đến nhiều đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Nghị định số 402/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung Điều 25 Nghị định số 114/2018/NĐ-CP về phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp đối với đập, hồ chứa thủy lợi. Theo đó, chủ đầu tư, tổ chức, cá nhân khai thác đập, hồ chứa thủy lợi có trách nhiệm tổ chức lập phương án và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp phải xác định kịch bản vận hành hồ chứa trong tình huống khẩn cấp hoặc khi xảy ra vỡ đập; bản đồ ngập lụt vùng hạ du trong các tình huống tương ứng; các tình huống khẩn cấp có thể xảy ra và kế hoạch ứng phó tại công trình đầu mối.

Đối với những khu vực chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và công bố bản đồ ngập lụt vùng hạ du đập, chủ đầu tư, tổ chức, cá nhân khai thác công trình có trách nhiệm tổ chức khảo sát, tính toán để xác định phạm vi và mức độ ngập lụt vùng hạ du khi hồ chứa xả nước theo quy trình, xả lũ trong tình huống khẩn cấp hoặc khi xảy ra vỡ đập. Kết quả này là căn cứ phục vụ xây dựng phương án ứng phó.

Bên cạnh đó, phương án phải thống kê các đối tượng có thể bị ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng theo từng kịch bản; quy định chế độ, phương thức thông tin, cảnh báo, báo động đến chính quyền địa phương, cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi, phòng, chống thiên tai và người dân trong khu vực bị ảnh hưởng. Đồng thời, xác định kế hoạch ứng phó phù hợp với từng tình huống lũ, ngập lụt ở vùng hạ du; nguồn lực thực hiện và trách nhiệm của chủ sở hữu, chủ quản lý, tổ chức, cá nhân khai thác đập, hồ chứa, chính quyền các cấp cùng các cơ quan, đơn vị liên quan.

Nghị định cũng quy định, hằng năm hoặc khi bản đồ ngập lụt được điều chỉnh, bổ sung, tổ chức, cá nhân khai thác đập, hồ chứa thủy lợi phải rà soát phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp. Nếu kết quả rà soát không có thay đổi, đơn vị khai thác báo cáo bằng văn bản đến cơ quan có thẩm quyền phê duyệt phương án để tiếp tục thực hiện phương án đã được phê duyệt. Trường hợp có thay đổi cần điều chỉnh, bổ sung, đơn vị khai thác phải hoàn thiện phương án và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Về thẩm quyền phê duyệt phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp, Nghị định sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 26 Nghị định số 114/2018/NĐ-CP theo hướng gắn trách nhiệm phê duyệt với phạm vi địa bàn chịu ảnh hưởng.

Cụ thể, Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt phương án đối với đập, hồ chứa nước và vùng hạ du đập nằm trên địa bàn một xã. Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt phương án đối với đập, hồ chứa nước và vùng hạ du đập nằm trên địa bàn từ hai xã trở lên trong phạm vi tỉnh.

Đối với đập, hồ chứa thủy lợi nằm trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền ra lệnh vận hành hồ chứa có trách nhiệm chủ trì phê duyệt phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp, sau khi lấy ý kiến thống nhất của UBND cấp tỉnh có liên quan.

Việc sửa đổi các quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước nhằm xác định cụ thể hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và đơn vị khai thác công trình trong xây dựng, phê duyệt và rà soát phương án ứng phó. Qua đó, tạo cơ sở cho việc chủ động cảnh báo, tổ chức ứng phó khi xảy ra tình huống khẩn cấp, hạn chế nguy cơ và thiệt hại đối với khu vực hạ du đập.

Anh Tiến