TP.HCM gắn phát triển đô thị với bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên

MTXD – UBND TP.HCM vừa ban hành Kế hoạch hành động về đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, thành phố ưu tiên các nhiệm vụ trọng tâm như bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Cần Giờ, đồng thời kiểm soát tác động từ đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển hạ tầng.

Rừng ngập mặn Cần Giờ được xác định là khu vực ưu tiên trong kế hoạch bảo tồn đa dạng sinh học của TP.HCM. Ảnh: Vinhomes.

Ưu tiên thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Cần Giờ

Ngày 5/11, UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch hành động về đa dạng sinh học trên địa bàn thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo kế hoạch, TP.HCM xác định bảo tồn đa dạng sinh học là một trong những nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế xanh và bền vững. Công tác này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai mà còn nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Với đặc trưng sinh thái gồm hệ sinh thái rừng, đất ngập nước, sông, kênh, rạch, cửa sông và ven biển, thành phố định hướng bảo tồn đa dạng sinh học gắn với sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên và dịch vụ hệ sinh thái. Đồng thời, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn với phát triển đô thị, công nghiệp, hạ tầng và kinh tế biển; ưu tiên bảo vệ, phục hồi các khu vực có giá trị sinh thái cao và tăng cường kết nối sinh thái trên toàn địa bàn.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của kế hoạch là mở rộng và nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống di sản thiên nhiên, khu bảo tồn thiên nhiên. Trong đó, TP.HCM sẽ triển khai thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Cần Giờ trong giai đoạn 2026 - 2030; đồng thời xây dựng hồ sơ đề cử Rừng ngập mặn Cần Giờ trở thành vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế (Khu Ramsar).

Thành phố cũng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan trong việc thành lập vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc gia tại khu vực Hồ Dầu Tiếng và triển khai hành lang đa dạng sinh học Côn Đảo - Phú Quý.

Đối với các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng bị suy thoái, kế hoạch đặt ra yêu cầu ưu tiên khoanh vùng bảo vệ, phục hồi tự nhiên và áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên. Các hệ sinh thái rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển và những sinh cảnh quan trọng khác sẽ được chú trọng phục hồi, từng bước khôi phục cấu trúc và chức năng sinh thái.

Bên cạnh đó, thành phố đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 11%, gắn với việc tăng diện tích cây xanh, phục hồi và phát triển hệ sinh thái rừng. Công tác bảo vệ môi trường tại các di sản thiên nhiên sẽ được tăng cường thông qua việc xây dựng, phê duyệt quy chế, kế hoạch quản lý; kiểm tra, giám sát và xử lý kịp thời các hoạt động vi phạm.

Trong danh mục nhiệm vụ ưu tiên giai đoạn 2026 - 2030, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Cần Giờ; tổ chức điều tra, kiểm kê, quan trắc đa dạng sinh học tại các khu bảo tồn; triển khai sử dụng thống nhất cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia và xây dựng hồ sơ đề cử Rừng ngập mặn Cần Giờ trở thành khu Ramsar.

Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ (Vinhomes Green Paradise) có quy mô quy hoạch khoảng 2.870 ha, định hướng phát triển đô thị du lịch gắn với cảnh quan và hệ sinh thái tự nhiên tại khu vực.

Kiểm soát tác động từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng

Bên cạnh nhiệm vụ bảo tồn, kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát các hoạt động có khả năng gây tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học, nhất là trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển hạ tầng.

Theo đó, Thành phố sẽ kiểm soát chặt chẽ hoạt động chuyển mục đích sử dụng đất, rừng, mặt nước; hạn chế tối đa việc chuyển mục đích sử dụng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất là rừng tự nhiên và các vùng đất ngập nước quan trọng.

Đồng thời, các dự án đầu tư có nguy cơ tác động xấu đến môi trường tại các di sản thiên nhiên thuộc phạm vi quản lý của thành phố sẽ được điều tra, đánh giá. Việc đánh giá tác động cảnh quan thiên nhiên và đa dạng sinh học được chú trọng trong quá trình thực hiện đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường; triển khai cơ chế bồi hoàn đa dạng sinh học theo quy định.

Thành phố cũng định hướng thúc đẩy các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp, thân thiện với môi trường; tăng cường kiểm soát chất thải, đặc biệt là rác thải nhựa. Các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên đa dạng sinh học và dịch vụ hệ sinh thái phải nằm trong giới hạn chịu tải của hệ sinh thái.

Đối với khu vực đô thị, kế hoạch đặt ra yêu cầu bảo tồn, phục hồi và phát triển không gian xanh, hệ sinh thái tự nhiên, cảnh quan thiên nhiên; bảo đảm diện tích cây xanh, mặt nước theo quy định. Việc phát triển công trình xanh, đô thị xanh và đô thị thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu cũng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng.

Ngoài ra, TP.HCM sẽ tăng cường bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm và loài di cư, ưu tiên những loài gắn với hệ sinh thái biển, ven biển và hải đảo như rùa biển, thú biển, chim biển và các loài thủy sinh có giá trị bảo tồn. Công tác kiểm soát hoạt động khai thác, vận chuyển, buôn bán, tiêu thụ trái phép động vật, thực vật hoang dã cũng được đẩy mạnh.

Một nội dung khác là phát triển du lịch sinh thái, du lịch dựa vào thiên nhiên theo hướng bền vững. Các hoạt động du lịch phải phù hợp với quy hoạch, phương án quản lý, phân khu chức năng và sức chịu tải của từng hệ sinh thái; ưu tiên các mô hình có hạ tầng dịch vụ xanh, thân thiện với môi trường, đồng thời gắn hoạt động du lịch với nâng cao nhận thức và huy động nguồn lực cho công tác bảo tồn.

Về tầm nhìn đến năm 2050, TP.HCM hướng tới phục hồi, bảo tồn hiệu quả các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng, các loài nguy cấp và nguồn gen quý, hiếm; từng bước lượng giá đầy đủ giá trị đa dạng sinh học và dịch vụ hệ sinh thái, bảo đảm hài hòa giữa phát triển đô thị, công nghiệp, kinh tế biển với bảo tồn thiên nhiên.

Kế hoạch được triển khai với nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước, lồng ghép các chương trình, dự án, vốn tín dụng trong và ngoài nước, nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, chi trả dịch vụ hệ sinh thái cùng các khoản đầu tư, đóng góp và tài trợ hợp pháp khác. Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tổ chức thực hiện, tổng hợp và báo cáo kết quả hằng năm.

ANH HÀO