MTXD – UBND tỉnh Tuyên Quang vừa ban hành quy chế phối hợp vận hành hệ thống đập, hồ chứa trên các lưu vực sông, suối, trong đó quy định rõ trách nhiệm thông báo xả lũ, cảnh báo thiên tai và tổ chức sơ tán người dân khi có nguy cơ mất an toàn. Quy định mới góp phần tăng cường công tác phòng, chống thiên tai, bảo vệ công trình và hạn chế thiệt hại đối với khu vực hạ du.

Quy định rõ trách nhiệm trong vận hành hồ chứa

Ngày 15/10/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Quyết định số 129/2026/QĐ-UBND về Quy chế phối hợp vận hành hệ thống các đập, hồ chứa trên sông, suối thuộc các lưu vực sông trên địa bàn tỉnh.

Quy chế được xây dựng nhằm tăng cường sự phối hợp giữa các sở, ngành, chính quyền địa phương và đơn vị quản lý công trình trong quá trình vận hành hồ chứa; đồng thời nâng cao hiệu quả trao đổi thông tin khí tượng thủy văn, cảnh báo thiên tai và bảo đảm an toàn công trình cũng như khu vực hạ du.

Phạm vi áp dụng bao gồm hệ thống đập, hồ chứa trên các lưu vực sông Lô, Nho Quế, Chảy, Con, Gâm và Phó Đáy. Các cơ quan, đơn vị liên quan, UBND các xã, phường và chủ quản lý đập, hồ chứa có trách nhiệm thực hiện theo quy định.

Một trong những nội dung trọng tâm của quy chế là tăng cường chia sẻ thông tin về tình hình mưa lũ, mực nước hồ, lưu lượng nước đến hồ, lưu lượng xả và tình trạng an toàn công trình. Các đơn vị liên quan phải chủ động cung cấp dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác quản lý, vận hành.

Việc điều tiết nước phải bảo đảm an toàn đập, hồ chứa, hạn chế nguy cơ ngập lụt vùng hạ du, duy trì dòng chảy tối thiểu và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước thiết yếu. Đặc biệt, trong mùa mưa lũ, công tác phối hợp giữa các hồ chứa thượng lưu và hạ lưu có ý nghĩa quan trọng nhằm chủ động ứng phó với những tình huống bất thường.

Theo quy chế, khi xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố đập, hồ chứa, xả lũ khẩn cấp, lũ lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất hoặc các tình huống đe dọa an toàn công trình, tính mạng và tài sản của người dân, các đơn vị liên quan phải thông tin, báo cáo ngay cơ quan có thẩm quyền.

Nội dung thông báo cần nêu rõ tình hình sự cố, chế độ vận hành, lưu lượng xả, thời gian dự kiến xả và khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng. Đây là cơ sở để cơ quan chức năng và chính quyền địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó, thông báo đến người dân và triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn.

Chủ động cảnh báo, sơ tán người dân vùng nguy hiểm

Quy chế cũng xác định rõ trách nhiệm của UBND các xã, phường trong tiếp nhận thông tin, cảnh báo và tổ chức ứng phó tại địa bàn. Chính quyền cơ sở phải bố trí đầu mối thường trực tiếp nhận thông tin, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để triển khai biện pháp xử lý khi có tình huống phát sinh.

Khi nhận được thông báo xả lũ hoặc cảnh báo nguy cơ mất an toàn vùng hạ du, địa phương có trách nhiệm kịp thời thông tin đến người dân, tổ chức sơ tán, di dời người và tài sản khỏi khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng; đồng thời phối hợp thực hiện công tác cứu hộ, cứu nạn.

Đối với những khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ ống, lũ quét, chính quyền địa phương phải tổ chức trực 24/24 giờ tại các vị trí cần thiết, tăng cường cảnh báo và kiểm soát, không để người và phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm.

Trách nhiệm của chủ quản lý đập, hồ chứa cũng được quy định cụ thể. Các đơn vị phải vận hành công trình theo đúng quy trình, thực hiện phương án ứng phó tình huống khẩn cấp đã được phê duyệt, duy trì hoạt động ổn định của hệ thống quan trắc và truyền dữ liệu kịp thời đến cơ quan có thẩm quyền.

Khi có dự báo mưa lớn, đơn vị quản lý công trình phải theo dõi chặt chẽ thông tin khí tượng thủy văn, tổ chức trực ban 24/24 giờ tại công trình, cập nhật tình hình vận hành của các hồ chứa liên quan và chủ động cảnh báo trực tiếp, liên tục đến những khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Việc tăng cường cảnh báo sớm và quy định rõ trách nhiệm của từng đơn vị là yêu cầu quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai. Thông tin được truyền tải kịp thời sẽ giúp chính quyền cơ sở có thêm thời gian chuẩn bị phương án di dời, bố trí địa điểm sơ tán và huy động lực lượng hỗ trợ người dân khi cần thiết.

Gắn an toàn hồ chứa với bảo vệ hạ tầng và môi trường

Để bảo đảm việc triển khai quy chế đạt hiệu quả, UBND tỉnh Tuyên Quang phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan liên quan.

Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh có trách nhiệm tham mưu chỉ đạo công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa; tổng hợp, phân tích thông tin thời tiết, khí tượng thủy văn, tình hình vận hành hồ chứa và nguy cơ ngập lụt vùng hạ du.

Sở Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện quy chế; tham mưu các biện pháp phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, đồng thời theo dõi việc chấp hành quy định về tài nguyên nước và duy trì dòng chảy tối thiểu.

Sở Công Thương chịu trách nhiệm theo dõi việc thực hiện quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, vận hành liên hồ chứa và phương án ứng phó tình huống khẩn cấp. Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh có trách nhiệm cung cấp kịp thời các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn nguy hiểm, nhất là trong thời gian mưa lũ lớn hoặc khi xuất hiện tình huống khẩn cấp.

UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Quy chế phối hợp vận hành hệ thống đập, hồ chứa trên các lưu vực sông, suối nhằm tăng cường công tác quản lý, cảnh báo và bảo đảm an toàn vùng hạ du. Ảnh: Thiên Long.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng phối hợp rà soát các tuyến đường, cầu, công trình giao thông và hạ tầng có nguy cơ bị ảnh hưởng. Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cùng các lực lượng liên quan phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự, tổ chức sơ tán dân cư và triển khai công tác cứu hộ, cứu nạn theo chức năng, nhiệm vụ.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan có thể gây áp lực lớn lên hệ thống công trình thủy lợi, thủy điện và hạ tầng khu vực hạ du, việc vận hành hồ chứa an toàn cần được thực hiện đồng bộ với công tác quy hoạch, quản lý dân cư tại khu vực có nguy cơ ngập lụt và chuẩn bị phương án phòng, chống thiên tai tại cơ sở.

Đối với lĩnh vực xây dựng, việc rà soát các công trình hạ tầng có nguy cơ chịu tác động của mưa lũ, chủ động phương án bảo vệ công trình và bảo đảm an toàn cho người dân là yêu cầu cần thiết. Đồng thời, quá trình điều tiết nước phải chú trọng duy trì dòng chảy, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước và hạn chế những tác động bất lợi đến môi trường.

Việc ban hành Quy chế phối hợp vận hành hệ thống đập, hồ chứa tại Tuyên Quang là cơ sở để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương. Hiệu quả thực hiện sẽ phụ thuộc vào khả năng chia sẻ thông tin, chất lượng dự báo, tính chủ động trong vận hành công trình và việc đưa cảnh báo đến người dân một cách kịp thời, dễ tiếp cận.

Qua đó, công tác quản lý, vận hành hồ chứa không chỉ hướng đến bảo đảm an toàn công trình mà còn góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, hạn chế thiệt hại do thiên tai và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng trên địa bàn tỉnh.

Nguyễn Giang