Hà Nội cho phép thử nghiệm công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm từ quặng trong nước

MTXD - Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội vừa cho phép thực hiện thử nghiệm có kiểm soát đối với dự án sản xuất tổng oxit đất hiếm (TREO) hàm lượng trên 95% từ quặng đất hiếm của Việt Nam ở quy mô bán công nghiệp. Việc thử nghiệm được kỳ vọng tạo cơ sở đánh giá khả năng làm chủ, hoàn thiện và mở rộng công nghệ chế biến sâu đất hiếm trong nước.

Ảnh minh họa

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đã ký ban hành Quyết định số 4657/QĐ-UBND ngày 1/9/2026 về việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát tại thành phố Hà Nội đối với dự án “Thử nghiệm triển khai sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp từ quặng đất hiếm của Việt Nam” của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ.

Theo Quyết định, thời gian thực hiện thử nghiệm là 18 tháng kể từ ngày Quyết định có hiệu lực thi hành.

Phạm vi thử nghiệm là quy trình công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm (TREO) có hàm lượng trên 95% từ quặng đất hiếm của Việt Nam ở quy mô bán công nghiệp. Dây chuyền có công suất thiết kế 100 kg quặng nguyên khai/giờ, với tổng khối lượng quặng nguyên khai sử dụng tối đa 100 tấn.

Nguồn nguyên liệu phục vụ thử nghiệm có nguồn gốc từ mỏ Đông Pao, tỉnh Lai Châu.

Thử nghiệm công nghệ chế biến sâu đất hiếm ở quy mô bán công nghiệp

Theo nội dung được phê duyệt, công nghệ đề nghị thử nghiệm được áp dụng theo Bằng độc quyền sáng chế số 33663, gồm hai công đoạn chính là tuyển nổi làm giàu tinh quặng và thủy luyện để sản xuất tổng oxit đất hiếm.

Dây chuyền công nghệ được thiết kế theo hướng tích hợp, liên hoàn và vận hành theo mô hình khép kín, nhằm kiểm soát dòng vật chất, các thông số kỹ thuật, yếu tố môi trường cũng như các yêu cầu về an toàn trong suốt quá trình thử nghiệm.

Mục tiêu của dự án là xác định mức độ ổn định và hiệu quả vận hành của công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm có hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp; đồng thời đánh giá khả năng mở rộng và triển khai công nghệ ở quy mô công nghiệp.

Thông qua quá trình thử nghiệm, các cơ quan, đơn vị liên quan cũng có thêm cơ sở khoa học và thực tiễn để phục vụ việc xây dựng, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật và các quy định quản lý đối với hoạt động chế biến sâu đất hiếm.

Việc thử nghiệm cũng nhằm tiếp tục hoàn thiện công nghệ chế biến sâu đất hiếm, đánh giá khả năng sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% từ nguồn quặng đất hiếm trong nước. Các thông số công nghệ, mức độ ổn định của dây chuyền, hiệu quả sử dụng nguyên liệu, hóa chất và năng lượng sẽ được theo dõi, đánh giá trong quá trình vận hành.

Đây được xem là cơ sở quan trọng để đánh giá khả năng mở rộng công nghệ ở quy mô công nghiệp, đồng thời góp phần giảm thiểu các rủi ro trong quá trình thiết kế và đầu tư khi triển khai ở quy mô lớn hơn.

Đáng chú ý, công nghệ áp dụng giải pháp tuần hoàn nước trong công đoạn thủy luyện, kết hợp thu hồi một số sản phẩm, phụ phẩm có giá trị như barit, fluorit và natri hexafluorosilicat (Na₂SiF₆).

Việc thu hồi các sản phẩm, phụ phẩm này được định hướng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, đồng thời giảm lượng chất thải phát sinh trong quá trình chế biến.

Toàn bộ quá trình vận hành dây chuyền được thiết lập cơ chế giám sát bằng hệ thống camera và bộ chỉ tiêu KPI gồm 33 chỉ tiêu thuộc các nhóm kỹ thuật, môi trường và an toàn bức xạ. Đây sẽ là cơ sở để theo dõi, kiểm soát và đánh giá kết quả thực hiện thử nghiệm.

Kết quả của quá trình thử nghiệm sẽ phục vụ việc hoàn thiện quy trình công nghệ, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật và các quy định quản lý liên quan đến hoạt động chế biến sâu đất hiếm.

Thử nghiệm có kiểm soát, không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm về môi trường và an toàn

Theo Quyết định số 4657/QĐ-UBND, UBND thành phố Hà Nội giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hướng dẫn, giám sát, kiểm tra và đánh giá quá trình thực hiện thử nghiệm.

Các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai sẽ được xử lý theo thẩm quyền.

Trong trường hợp cần thiết, Sở Khoa học và Công nghệ được quyết định thành lập Tổ giám sát, đánh giá hoạt động thử nghiệm liên ngành, với sự tham gia của đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan và các chuyên gia phù hợp.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Quyết định là trong thời gian thực hiện thử nghiệm có kiểm soát, Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ Mỏ được tạm thời không áp dụng một số quy định của pháp luật chuyên ngành vốn điều chỉnh đối với cơ sở chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp.

Tuy nhiên, việc này chỉ được áp dụng trong phạm vi, quy mô, địa điểm, thời gian và nội dung thử nghiệm đã được UBND thành phố Hà Nội chấp thuận.

Quyết định cũng nêu rõ, việc tạm thời không áp dụng một số quy định chỉ dành cho hoạt động thử nghiệm trên dây chuyền bán công nghiệp nhằm kiểm chứng, đánh giá và hoàn thiện công nghệ.

Quy định này không áp dụng đối với hoạt động đầu tư xây dựng, vận hành cơ sở chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại.

Đối với lĩnh vực môi trường, dự án được tạm thời không áp dụng trình tự, thủ tục lập, thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và cấp Giấy phép môi trường vốn áp dụng đối với dự án đầu tư sản xuất, chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp.

Thay vào đó, việc quản lý và kiểm soát môi trường được thực hiện thông qua Báo cáo biện pháp phòng ngừa, quản lý và khắc phục rủi ro môi trường; hệ thống chỉ tiêu KPI và cơ chế giám sát trực tiếp.

Công ty vẫn có trách nhiệm tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải, khí thải, trong đó có QCVN 07:2025/BNNMT, QCVN 19:2024/BTNMT cùng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan, đồng thời chịu sự giám sát trực tiếp của Tổ giám sát.

Đối với lĩnh vực an toàn bức xạ và quản lý vật liệu phóng xạ tự nhiên, việc tạm thời không áp dụng cũng chỉ giới hạn ở một số trình tự, thủ tục hành chính.

Điều này không làm thay đổi trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện đầy đủ các yêu cầu về an toàn bức xạ, an ninh nguồn phóng xạ, quản lý chất thải NORM và bảo vệ người lao động.

Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ phương án bảo đảm an toàn bức xạ, quản lý chất thải NORM và tẩy xạ; đồng thời chịu sự giám sát của Tổ giám sát và các cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Trong lĩnh vực xây dựng, Quyết định cho phép tạm thời không áp dụng trình tự, thủ tục cấp giấy phép xây dựng đối với các hạng mục cải tạo, lắp đặt và xây dựng phục vụ trực tiếp cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát.

Tuy nhiên, việc tạm thời không áp dụng này cũng chỉ giới hạn trong phạm vi, thời gian và nội dung thử nghiệm đã được UBND thành phố Hà Nội chấp thuận.

Công ty vẫn phải bảo đảm chất lượng công trình, an toàn chịu lực, an toàn lao động, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường và tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật.

Việc Hà Nội cho phép triển khai thử nghiệm có kiểm soát dự án sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% từ quặng đất hiếm trong nước không chỉ nhằm kiểm chứng hiệu quả của một quy trình công nghệ ở quy mô bán công nghiệp, mà còn hướng tới việc tạo lập cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ chế biến sâu loại khoáng sản có ý nghĩa quan trọng này.

Đồng thời, cơ chế thử nghiệm được thiết kế với các yêu cầu về giám sát trực tiếp, kiểm soát bằng hệ thống camera và bộ chỉ tiêu KPI, qua đó vừa tạo điều kiện cho hoạt động đổi mới, thử nghiệm công nghệ, vừa đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ đối với các vấn đề môi trường, an toàn bức xạ và an toàn trong quá trình vận hành.

                                                                                                           Minh Vỹ