Hà Nội quy định danh mục cây xanh đường phố, bảo đảm an toàn và cảnh quan đô thị

MTXD – Hà Nội ban hành quy định mới về quản lý công viên, cây xanh và mặt nước, trong đó cấm trồng 18 loại cây và xác định 33 loại cây được trồng trên đường phố, khu vực công cộng nhằm bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường và cảnh quan đô thị.

Danh mục cây trồng đường phố được quy định nhằm nâng cao hiệu quả quản lý cây xanh đô thị (Ảnh minh họa).

Theo Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ngày 12/10/2026 của UBND TP Hà Nội, quy định mới về quản lý công viên, cây xanh và mặt nước trên địa bàn thành phố đưa ra danh mục các loại cây cấm trồng, cây được phép trồng cùng những hành vi bị nghiêm cấm trong quá trình quản lý, chăm sóc và bảo vệ cây xanh. Quyết định có hiệu lực từ ngày 22/10/2026, thay thế Quyết định số 03/2023/QĐ-UBND.

Theo quy định, danh mục 18 loại cây cấm trồng được xây dựng trên cơ sở các tiêu chí liên quan đến an toàn sức khỏe, nguy cơ mất an toàn và vệ sinh môi trường. Trong đó, nhóm cây chứa độc tố gồm bã đậu (vông đồng), bồ hòn, mã tiền, ô đầu, tỏi độc, thông thiên, trúc đào và cô ca cảnh. Đây là những loài cây có đặc tính tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe con người.

Bên cạnh đó, danh mục còn có các loại cây nhiều gai sắc nhọn như bồ kết, me keo, xirô và sưng Nam Bộ; các loại cây có cành giòn, dễ gãy đổ hoặc quả rụng gây mất vệ sinh như cao su, bông gòn, lòng mức, dướng, trứng cá và dâu da.

Ở chiều ngược lại, thành phố xác định 33 loại cây xanh được trồng trên đường phố và tại các khu vực công cộng. Danh mục gồm nhiều loài cây có khả năng tạo bóng mát, thích nghi với điều kiện đô thị và góp phần cải thiện cảnh quan như sấu, sao đen, nhội, long não, lát hoa, dầu rái và sang lẻ.

Để tăng tính thẩm mỹ, tạo điểm nhấn cho không gian đô thị theo mùa, danh mục còn có các loại cây hoa đẹp như ban trắng, ban tím, bằng lăng, phong linh, chuông vàng, kèn hồng, muồng hoàng yến và phượng vĩ. Các loại cây có hương thơm như ngọc lan, hoàng lan, giáng hương cũng được lựa chọn nhằm góp phần tạo không gian xanh, nâng cao chất lượng môi trường sống.

Không chỉ quy định về chủng loại cây trồng, văn bản còn đặt ra các yêu cầu đối với việc lựa chọn, bố trí và chăm sóc cây xanh. Cây trồng trên đường phố, tại khu vực công cộng phải phù hợp với quy hoạch, thiết kế được duyệt, đáp ứng yêu cầu về khả năng chịu gió bão, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và bảo đảm an toàn cho người dân, phương tiện cũng như công trình hạ tầng.

Đáng chú ý, quy định nghiêm cấm các hành vi đục khoét, đóng đinh vào cây, lột vỏ thân cây; đổ rác, chất độc hại, vật liệu xây dựng vào gốc cây; phóng uế, đun nấu, đốt gốc hoặc xây bục, bệ quanh gốc cây. Việc treo, gắn biển quảng cáo, biển hiệu, giăng dây hoặc lắp đặt đèn trang trí lên cây khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép, gây ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây, cũng bị nghiêm cấm.

Bên cạnh đó, tổ chức, cá nhân không được lấn chiếm, xây dựng trái phép trên đất cây xanh hoặc cản trở hoạt động trồng, chăm sóc và bảo vệ cây. Các hành vi vi phạm phải được xử lý theo quy định; tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm khắc phục và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Việc lựa chọn đúng chủng loại cây, kết hợp quản lý và chăm sóc thường xuyên có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng môi trường đô thị. Hệ thống cây xanh được quy hoạch hợp lý không chỉ tạo bóng mát, điều hòa vi khí hậu, góp phần giữ bụi và cải thiện cảnh quan mà còn hỗ trợ tăng khả năng thấm nước của đất tại những khu vực phù hợp. 

Ngược lại, cây có độc tố, cành giòn dễ gãy hoặc bộ rễ không phù hợp với không gian trồng có thể gây nguy hiểm cho người dân, ảnh hưởng đến công trình hạ tầng và làm phát sinh chi phí duy tu, xử lý sự cố.

Không gian cây xanh cần được quản lý đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan đô thị (Ảnh minh họa).

Trong bối cảnh đô thị chịu áp lực từ mật độ xây dựng, giao thông và biến đổi khí hậu, quản lý cây xanh cần được thực hiện đồng bộ với quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, tổ chức không gian công cộng và bảo vệ mặt nước. Việc đa dạng hóa chủng loại, ưu tiên cây phù hợp với điều kiện sinh thái và duy trì chăm sóc định kỳ sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của đô thị, bảo đảm an toàn và hướng tới không gian sống xanh, bền vững.

Phạm Thủy